Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Każdy Polak zna jego obraz. Zniszczył własne arcydzieło, do dziś niewiadomo dlaczego

Każdy Polak zna jego obraz. Zniszczył własne arcydzieło, do dziś niewiadomo dlaczego

Daniel Kiełbasa

3 min. czytania

07.11.2026 20:07

Władysław Podkowiński był wybitnym polskim malarzem i prekursorem impresjonizmu na terenach Polski. Jego najsłynniejszym obrazem stał się "Szał uniesień", który dziś można oglądać w Sukiennicach w Krakowie. Przed śmiercią Podkowiński zniszczył swoje wielkie dzieło, a do dziś nie wiadomo, dlaczego to zrobił. Ta sytuacja jedynie wzmocniła zainteresowanie dziełem.

Portret młodego mężczyzny o intensywnym spojrzeniu, w efektownej grze światłocienia.

Z tego artykułu dowiesz się:

Władysław Podkowiński był cenionym polskim malarze. Sprowadził impresjonizm na polskie ziemie.
Najsłynniejszym obrazem Podkowińskiego był "Szał uniesień". Plotkowano, kto był jego bohaterem.
Podkowiński zniszczył dzieło przed śmiercią. Obraz został odrestaurowany i zyskał na popularności.

Redakcja poleca

Najdroższy obraz namalowany przez Polkę. To absolutny rekord wszech czasów

Władysław Podkowiński cenionym malarzem i pionierem polskiego impresjonizmu

Władysław Podkowiński urodził się w lutym 1866 roku w Warszawie, był synem konduktora Antoniego Łukasza Podkowińskiego i Walerii Marii Gadowskiej. Gdy jego ojciec zmarł, matka związała się Michałem du Lauransem, pracownikiem kolei. Początkowo Władysław miał zostać kolejarzem, ukończył też odpowiednią szkołę. Później wybrał jednak Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, następnie Akademię Petersburską, a następnie trafił do Paryża. Tam zainteresował się impresjonizmem, który przeniósł na ziemie polskie.

Jak dobrze znasz najsłynniejszych malarzy XIX wieku? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Malczewski, Chełmoński, Matejko. Jak dobrze znasz polskich malarzy z XIX wieku?

1/15 Obraz "Bociany" to dzieło autorstwa:

Jacka Malczewskiego

Józefa Chełmońskiego

Aleksandra Gierymskiego

Podkowiński, używający również pseudonimu Andrzej Ansgary, zmarł młodo, bo w wieku 29 lat. Wcześniej zaczął mieć poważne problemy zdrowotne i finansowe. Malarz chorował na gruźlicę, która zaostrzyła się po 1894 roku. Sam zainteresowany miał lekceważyć zalecenia lekarzy. Po śmierci w 1895 nazwano go "artystą przeklętym". Pod koniec życia artystycznie Podkowiński zbliżył się do symbolizmu. Jego najważniejsze dzieła to:

"Szał uniesień" (1894)
"Marsz żałobny Chopina" (1894)
"Na wyścigach" (1887)
"Dzieci w ogrodzie" (1892)
"Martwa natura z czerwoną książką" (1890).

Najsłynniejszy obraz Podkowińskiego. Kogo przedstawiał?

Najsłynniejszym obrazem Władysława Podkowińskiego był bez wątpienia "Szał uniesień" z 1894 roku, który obecnie znajduje się w krakowskich Sukiennicach. Obraz przedstawia nagą kobietę na wzburzonym koniu. Oboje są zawieszeni w przestrzeni. Dzieło miało premierę w Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie i od razu wzbudziło ogromne zainteresowanie, a zobaczyło je ponad w tamtym czasie 12 tys. ludzi.

Również w związku ze spekulacjami na temat tego, kto jest bohaterem obrazu. Według plotek była to Ewa Kotarbińska, żona Miłosza Kotarbińskiego, w której Podkowiński się podkochiwał. Pogłoska ta nigdy nie została potwierdzona, ale łączono ją z tym, co Podkowiński pod koniec życia zrobił z obrazem.

Nie przegap

Mężczyzna zakłada kolczyk kobiecie, w tle świeca. Ubrania w stylu XVII wieku.

394. rocznica narodzin wielkiego mistrza. Jego obraz jest tak wybitny, że zrobili o nim film z gwiazdorską obsadą

Wizerunek mężczyzny z długą brodą i poważnym wyrazem twarzy, na neutralnym tle.

Polacy znają ten obraz od pokoleń. Mało kto wie, jak trudne życie miał jego autor

Podkowiński zniszczył własne arcydzieło. Nie dawało mu spokoju

Nieco ponad miesiąc po zaprezentowaniu obrazu na wystawie Podkowiński zniszczył go, zadając mu 16 ciosów nożem. 12 z nich zadał namalowanej kobiecie. Co sprawiło, że malarz targnął się na własne arcydzieło? Nigdy nie udało się tego ostatecznie ustalić, zwłaszcza że wkrótce Podkowiński zmarł. Jedną z teorii była nieszczęśliwa miłość do Kotarbińskiej i "indywidualny zawód". Mówiło się też o konfrontacji z rodziną Kotarbińskich, która doprowadziła do wybuchu szału u malarza, który w gniewie rozciął płótno.

W rozmowie z Wiktorem Gomulickim artysta twierdził, że zrobił z obrazu "ofiarę, która była mu bardzo droga". Stefan Larysiewicz twierdził natomiast, że "Szał" "pochłaniał go i odbierał spokój". Malarz oprócz gruźlicy miał też problemy psychiczne, co również mogło wpłynąć na jego decyzję. Już po zadaniu ciosów nożem miał odzyskać spokój ducha. Obraz naprawił Witold Urbański rok później, ślady po ataku autora są na nim nadal widoczne. Został własnością matki Podkowińskiego, która po jakimś czasie sprzedała go za tysiąc rubli Feliksowi Jasieńskiemu. Ten podarował go Muzeum Narodowemu w Krakowie.