Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Noblista jako pierwszy w historii wygrał 2 razy Bookera za najlepszą książkę roku. Ma polskie korzenie

Noblista jako pierwszy w historii wygrał 2 razy Bookera za najlepszą książkę roku. Ma polskie korzenie

Martyna Zielonka

2 min. czytania

07.11.2026 12:04

John Maxwell Coetzee to południowoafrykański pisarz, uznawany za jednego z najwybitniejszych autorów współczesnej literatury anglojęzycznej. Podczas trwającej już kilka dekad kariery zdobył wiele prestiżowych wyróżnień, w tym Literacką Nagrodę Nobla oraz dwukrotnie Bookera. Niewielu czytelników wie, że pradziadek artysty urodził się w Polsce, w niewielkiej wsi Czarnylas. Pisarz w 2006 roku odwiedził to miejsce.

Mężczyzna z siwymi włosami i brodą, stoi przy jasnej ścianie.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie są korzenie rodzinne Johna Maxwella Coetzee.
Które nagrody literackie zdobył Coetzee.
Co charakteryzuje twórczość literacką pisarza.

Nie przegap

Polski pisarz ma 100 lat. Jest ikoną literatury, ale wielu nie pamięta dziś jego nazwiska

Od dekad dzieli się swoją wiedzą ze studentami

John Maxwell Coetzee urodził się w RPA w 1940 roku. Jest synem prawnika i nauczycielki, potomkiem holenderskich i... polskich osadników. Jego pradziadek ze strony matki Baltazar (lub Balcer) Dubiel był Polakiem, pochodził ze wsi Czarnylas (woj. wielkopolskie), skąd wyemigrował do Afryki, w wieku kilkunastu lat. Coetzee w 2006 roku, podczas wizyty w Polsce, odwiedził rodzinne strony krewnego, zgłębiając historię rodziny. On sam do 20. roku życia mieszkał i kształcił się w Kapsztadzie (studiował matematykę i anglistykę na tamtejszym Uniwersytecie).

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o arcydzieła literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Ekspresowy test z polskiej literatury. Przypisz utwór do pisarza

1/8 "Lalka"

Eliza Orzeszkowa

Bolesław Prus

Henryk Sienkiewicz

Naukę kontynuował w Londynie. Tam też, przez krótki czas, pracował jako programista w IBM. Potem, już w Stanach Zjednoczonych, uzyskał doktorat z lingwistyki i przez kilka lat wykładał literaturę na Uniwersytetach w Buffalo i Nowym Jorku. Nie mogąc uzyskać statusu rezydenta w latach 70. opuścił USA i powrócił do Kapsztadu, znajdując zatrudnienie na Uniwersytecie Kapsztadzkim. Jego drugą ojczyzną okazała się Australia. Coetzee zamieszkał w Adelajdzie, gdzie także spełnia się jako wykładowca. W 2006 roku otrzymał australijskie obywatelstwo.

Zobacz także

Mężczyzna z siwą brodą i włosami, siedzący przy biurku, spojrzenie skierowane w kamerę.

Nie chcieli wydać tego ponadczasowego arcydzieła. Później pisarz dostał Nobla

Stos książek w różnych kolorach, leżących jedna na drugiej, w tle inne książki.

Wybitny pisarz, absolutna legenda. 500 razy na listach bestsellerów

Mężczyzna w kolorowym garniturze, siedzący na krześle, gestykulujący i opowiadający.

Pisarz zdecydował się na eksperyment. Dziś każdy kojarzy tytuł tego dzieła

Jeden z najwybitniejszych pisarzy przełomu wieków

Jako pisarz debiutował w połowie lat 70. Powieść "Zmierzch krainy" zwróciła uwagę krytyków oryginalnym stylem i tematyką kolonializmu. Zapoczątkowała też serię znakomitych powieści, inspirowanych egzystencjalizmem i prozą poetycką, których bohaterowie - zwykle samotnicy - wikłają się w przemiany społeczno-gospodarcze i polityczne. Sławę przyniosły mu takie tytuły, jak: "W sercu kraju", "Czekając na barbarzyńców", "Życie i czasy Michaela K.", czy "Hańba". Coetzee jako pierwszy twórca dwukrotnie otrzymał najbardziej prestiżową dla literatury anglojęzycznej nagrodę Bookera (1983 i 1999 r). Kilka lat później uhonorowano go zaś Literacką Nagrodą Nobla. "Za prozę cechującą się analityczną błyskotliwością i wymownymi dialogami" - napisała w 2003 roku w uzasadnieniu komisja noblowska.

Książki noblisty zostały przetłumaczone na kilkadziesiąt języków i pozostają przedmiotem badań literaturoznawców na całym świecie. Czytelnicy do dziś cenią go za oszczędny styl, głęboką analizą moralnych dylematów oraz krytyczne spojrzenie na kolonializm, rasizm i władzę.