Polski pisarz ma 100 lat. Jest ikoną literatury, ale wielu nie pamięta dziś jego nazwiska
Jacek Bocheński to pisarz i publicysta, zaliczany do grona najważniejszych polskich intelektualistów powojennych. Autor słynnej "Trylogii rzymskiej" w swoich dziełach odwołuje się do świata antycznego, polityki, czy moralności, opowiadając o mechanizmach władzy, odpowiedzialności jednostki oraz zagrożeniach dla wolności. Podczas trwającej kilka dekad kariery literackiej pisał powieści, eseje, wiersze i... teksty piosenek. Mało kto wie, że ro on jest autorem wielkiego hitu z lat 60.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego Jacek Bocheński zrezygnował z członkostwa w PZPR.
- Jakie są główne tematy twórczości Jacka Bocheńskiego.
- Co zmusiło Bocheńskiego do pisania pod pseudonimem.
- Który przebój autorstwa Bocheńskiego wylansowała Helena Majdaniec.
Pisarz i publicysta
Jacek Bocheński przyszedł na świat 100 lat temu - 29 lipca 1926 roku. Jest synem pisarza Tadeusza Bocheńskiego i to po nim - jak wspominał później - przejął upodobanie do antyku. Choć urodził się we Lwowie, dzieciństwo spędził w Krakowie i Zakopanem. Jako poeta zadebiutował jeszcze w czasie II wojny światowej, nawiązując współpracę z redakcją tygodnika "Odrodzenie". Po wojnie krótko mieszkał w Lublinie, gdzie zajął się tworzeniem pisma "Światło", następnie z gazetą przeniósł się do Warszawy, gdzie mieszka do dziś.
Pod koniec lat 40. podjął studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, jednak ostatecznie swoją karierę poświęcił działalności literackiej i publicystycznej. Od 1947 do 1949 był redaktorem pism "Trybuna Wolności" i "Pokolenie". Następnie współpracował z "Nową Kulturą", "Przeglądem Kulturalnym", "Życiem Warszawy". Przez wiele lat należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Z członkostwa zrezygnował w 1966 roku, w geście protestu po usunięciu z partii Leszka Kołakowskiego (pisarz wygłosił na UW przemówienie, w którym krytykował rządy Władysława Gomułki). W kolejnych latach był związany ze środowiskami opozycyjnymi i jawnie sprzeciwiał się władzy - podpisał m.in. list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Jako jeden z uczestników tej akcji spotkał się z represjami - jego nazwisko zamieszczono na specjalnej liście autorów objętych szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury.
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o arcydzieła literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Ekspresowy test z polskiej literatury. Przypisz utwór do pisarza
Twórczość Jacka Bocheńskiego
Bocheński publikował wiersze, opowiadania (m.in. "Fiołki przynoszą nieszczęście"), nowele ("Zgodnie z prawem") i eseistyczne powieści, w tym "Pożegnanie z panną Syngilu albo Słoń a sprawa polska" (relacja podróży do Afryki), czy cykl "Trylogia rzymska" ("Boski Juliusz", "Nazo poeta", "Tyberiusz Cezar"), w którym opisywał dramat władzy i etyczne dylematy historii w odniesieniu do czasów sobie współczesnych. Ze względu na problemy z cenzurą, które skutkowały zakazem druku, a tym samym ogromnymi problemami finansowymi, Bocheński przyjął pseudonim artystyczny i zaczął pisać... teksty piosenek. Jego najbardziej znaczącym dziełem tej części dorobku artystycznego jest "Rudy rydz", wielki przebój, który w latach 60. wylansowała Helena Majdaniec.
Po 1989 roku pisarz skupił się przede wszystkim na publicystyce (jego artykuły pojawiają się w najważniejszych polskich tytułach) i wydawaniu kolejnych książek, głównie zbiorów esejów, m.in. "Kaprysy starszego pana", "Trzynaście ćwiczeń europejskich", "Antyk po antyku". "Mnie mało niesie fabuła. Mnie raczej mobilizuje myśl. Na przykład pytanie dlaczego jakieś zdarzenie ułożyły się w pewien sposób." - tłumaczył jakiś czas temu.
5 najważniejszych polskich książek XX wieku, które każdy musi przeczytać, a wielu zapomniało
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/culture.pl
![Magdalena Mielcarz w filmie](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/30/745014cd/2514378-179x101-e47b88b676.png "Magdalena Mielcarz w filmie "Quo vadis"")
![Człowiek z długą siwą brodą, w białej koszuli, zamyślony, z opuszczoną głową. Ciemne tło.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/29/c2d58755/2513578-179x101-3c82c30f85.jpg "Kazimierz Junosza-Stępowski w "Znachorze"")
![Na zdjęciu mężczyzna z długimi włosami i wąsem, wyraz twarzy skupiony, w tle jasne tkaniny.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/29/8538d843/2513188-179x101-57caf9610f.jpg "Andrzej Seweryn w "Ogniem i mieczem"")
