Radio ZET
Rozrywka
Kultura
W PRL-u Polacy kupowali jego książki na miliony. Trafił do więzienia na 4 lata

W PRL-u Polacy kupowali jego książki na miliony. Trafił do więzienia na 4 lata

Daniel Kiełbasa

3 min. czytania

31.10.2026 10:09

Alfred Szklarski w PRL-u został nazwany najpopularniejszym autorem literatury młodzieżowej. Wymyślił cykl książek o Tomku Wilmowskim, które stały się bestsellerami. Szklarski zanim stał się poczytnym autorem, spędził kilka lat w więzieniu. Za co go skazano?

Osoba w starszym wieku w swetrze, z poważnym wyrazem twarzy, siedząca w pomieszczeniu.

Z tego artykułu dowiesz się:

Alfred Szklarski był popularnym pisarzem książek dla młodzieży. Urodził się w Chicago.
Okres wojny był dla niego bardzo burzliwy. Po zakończeniu okupacji trafił do więzienia.
Po wyjściu na wolność pisał książki podróżnicze. Stał się najpopularniejszym autorem w Polsce.

Redakcja poleca

110 lat temu urodził się pisarz, którego chciała uciszyć cenzura PRL. Ekranizację jego dzieł tworzyli mistrzowie

Alfred Szklarski był cenionym pisarzem. Urodził się w USA, a do Polski wrócił po I wojnie światowej

Alfred Szklarski był polskim pisarzem, znanym przede wszystkim z książek przygodowych i podróżniczych, które tworzył dla dzieci i młodzieży. Szklarski urodził się w Chicago. Jego rodzina znalazła się w Stanach Zjednoczonych po tym, jak jego ojciec - działacz PPS - musiał wyjechać. W 1922 roku rodzina przyjechała do Polski, po czym już rok później ponownie wróciła do Stanów, tym razem do Nowego Jorku. Do Polski już na stałe Szklarski trafił w 1928 roku. W latach 30. przeprowadził się do Warszawy, gdzie studiował w Szkole Nauk Politycznych.

Jak dobrze znasz najsłynniejszych pisarzy PRL-u? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Najsławniejsi pisarze PRL. Jak dobrze pamiętasz ich książki?

1/14 Druga część książki "Ten obcy" powieści Ireny Jurgielewiczowej nosi tytuł:

"Inna?"

"Znany"

"Nowa"

Szklarski i II wojna światowa. Za kolaborowanie poszedł do więzienia

Szklarski w trakcie wojny zatrudnił się w prasie gadzinowej. Pracował dla "Nowego Kuriera Warszawskiego", gdzie był redaktorem oraz autorem tekstów pod pseudonimami Alfred Gruda, Alfred Murawski i Marek Smuga. Jego nazwisko trafiło na listę kolaborantów. W 1944 roku walczył w Powstaniu Warszawskim, po jej klęsce gazecie opublikował reportaż "Z dni grozy. Konająca stolica". Od 1945 roku mieszkał w Katowicach, gdzie żył aż do śmierci. Zapisał się też do PPR.

W 1948 roku zgłosił się do prokuratury w związku ze śledztwem dotyczącym prasy gadzinowej. Został zatrzymany, a następnie skazany w procesie na 8 lat za działalność na szkodę narodu i państwa polskiego. W jego procesie zeznawali podziemni dziennikarze oraz byli oficerowie AK. W związku z wyrokiem wszystkie książki, które Szklarski pisał pod pseudonimem Alfred Bronowski, zostały wycofane z bibliotek i objęte cenzurą. Pisarz nie odsiedział całego wyroku, został zwolniony na mocy amnestii w 1953 roku po 4 latach odsiadki.

Nie przegap

122 lata temu urodził się słynny pisarz. Jego książki przez lata były lekturami w polskich szkołach

Mężczyzna z jasnymi włosami, w garniturze, poważna mina.

Sławny pisarz i autor bestsellerów kończyłby dziś 95 lat. Nie każdy wie, że pisał pod pseudonimem

Szklarski autorem kultowych powieści. Stworzył cykl książek o Tomku Wilmowskim

Po wyjściu na wolność Szklarski pracował w Wydawnictwie "Śląsk", najpierw jako sekretarz, potem jako redaktor. Właśnie nakładem tego wydawnictwa ukazywały się jego podróżnicze i przygodowe powieści z cyklu o Tomku Wilmowskim. Książki z tej serii sprzedały się łącznie w nakładzie 11 mln egzemplarzy. Ich bohater odwiedzał Amazonię, Afrykę i Syberię. Sam Szklarski nie był podróżnikiem i wszystkie powieści pisał na podstawie własnego rozeznania w materiałach naukowych. Jedną książkę pisał od 8 do 10 miesięcy, najczęściej po godzinach pracy. Popularność przyniosła mu też trylogia "Złoto Czarnych Gór" stworzona w latach 1974 - 1979 wraz z żoną.

W 1968 roku Szklarskiego okrzyknięto w TVP najpopularniejszym autorem literatury młodzieżowej w Polsce. Jego książki były wielokrotnie wznawiane, również po jego śmierci. W 1994 roku wydano książkę "Tomek w grobowcach faraonów" z pozostawionych przez pisarza materiałów.