110 lat temu urodził się pisarz, którego chciała uciszyć cenzura PRL. Ekranizację jego dzieł tworzyli mistrzowie

Kim był Kazimierz Brandys? Początki kariery literackiej

Kazimierz Brandys urodził się 27 października 1916 roku w Łodzi. Pochodził z rodziny zasymilowanych żydowskich intelektualistów. Jego starszy o cztery lata brat - Marian - także został pisarzem. Obaj uczęszczali do Szkoły Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi, a następnie studiowali na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego.

Ekranizacje polskiej literatury - jak dobrze je znasz? Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Ekranizacje polskiej literatury. Dopasuj bohatera do filmu

1/10 Tę bohaterkę możemy podziwiać w ekranizacji:

"Pana Wołodyjowskiego"

"Lalki"

"Wiernej rzeki"

Dalej

Kazimierz Brandys debiutował w 1935 roku na łamach miesięcznika „Kuźnia Młodych” jako krytyk teatralny. Czas wchodzenia w dorosłe życie i początków kariery przerwała mu rozpoczynająca się II wojna światowa. Podczas okupacji zmuszony był do ukrywania się w Warszawie oraz Krakowie.

Redakcja poleca

122 lata temu urodził się słynny pisarz. Jego książki przez lata były lekturami w polskich szkołach

Sławny pisarz i autor bestsellerów kończyłby dziś 95 lat. Nie każdy wie, że pisał pod pseudonimem

162 lata temu urodził się wybitny pisarz. Był „sumieniem narodu” i autorem lektur szkolnych

Pierwsze publikacje Brandysa i sympatyzowanie z władzą

Po wojnie Brandys zainteresował się ideologią komunistyczną i wiązał z nią nadzieje na przebudowę społeczeństwa. Dołączył do zespołu redakcyjnego tygodnika "Kuźnica". Od 1946 roku był także członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W tym okresie powstały takie jego dzieła, jak "Miasto niepokonane" (1946) o okupowanej Warszawie oraz cykl "Między wojnami", na które składały się: "Samson" (1948), "Antygona" (1948), "Troja, miasto otwarte" (1949) oraz "Człowiek nie umiera" (1951).

Najbardziej ideologiczną książką, pisaną według kanonu reguł socrealistycznych, była jego powieść "Obywatele" wydana w 1954 roku. We wrześniu 1955 roku Kazimierz Brandys opublikował w "Nowej Kulturze" także opowiadanie "Nim będzie zapomniany", uznawane za ukrytą krytykę Czesława Miłosza, który wcześniej wyemigrował z Polski.

Redakcja poleca

Wybitna polska pisarka ma już 91 lat. Napisała najsłynniejszy polski reportaż, a bukmacherzy wróżyli jej Nobla

Olga Tokarczuk, pisarka: „Wszystko przeminie. Mądry Człowiek wie o tym od samego początku i...”

Dziś pisarka kończy 67 lat. Za granicą rozpływają się nad jej książkami, ale w Polsce mało kto czytał

"Matka Królów" i rozliczenie z komunizmem

Jednak poglądy pisarza z czasem zaczęły się zmieniać. Coraz uważniej przyglądał się rzeczywistości, w której ludzie wierzący w komunistyczne ideały sami stawali się ofiarami systemu. Przełomowym dziełem w twórczości Brandysa była powieść "Matka Królów", wydana w 1957 roku. Pisarz przedstawił w niej losy rodziny Królów, pokazując, jak polityczne decyzje i mechanizmy władzy wpływają na życie zwykłych ludzi.

Książka pokazywała dramat ludzi, którzy zaangażowali się w budowę nowego ustroju, a później sami doświadczyli jego brutalności. Dzięki temu stała się ważnym świadectwem rozczarowania komunizmem.

Redakcja poleca

Umieszczono go na "specjalnej liście" cenzury w PRL-u. Dziś Polacy znają jego słowa na pamięć

Sam Neill zagrał w filmie polskiego mistrza. Produkcja była objęta cenzurą

To ulubiony serial wielu Polaków. Cenzura wstrzymała emisję na lata

Cenzura PRL chciała mieć go pod kontrolą

Z biegiem lat Brandys coraz wyraźniej dystansował się od władz. W 1966 roku wystąpił z PZPR w proteście przeciwko represjom wobec filozofa Leszka Kołakowskiego. W latach 70. związał się ze środowiskami opozycyjnymi i rozpoczął niezależną karierę literacką. Od tego czasu stał się niewygodny dla komunistycznych władz. W 1976 roku jego nazwisko znalazło się na specjalnej liście autorów objętych szczególnym nadzorem cenzury.

Redakcja poleca

W tym filmie z 1965 roku grają Opania, Raksa. To adaptacja polskiego bestsellera

Ten film z 1965 roku to adaptacja arcydzieła polskiej literatury. W obsadzie Mikulski, Olbrychski, Tyszkiewicz, Raksa

Ekranizacja polskiej lektury biła rekordy. 14 mln widzów w kinach

Mistrzowie kina sięgali po jego utwory

Mimo cenzury twórczość Brandysa coraz bardziej interesowała czytelników, a także twórców filmowych. Jedną z najważniejszych ekranizacji tego autora jest "Jak być kochaną" w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa. Film z 1962 roku, oparty na opowiadaniu Brandysa, należy do najbardziej znanych dzieł polskiego kina psychologicznego.

Na ekran trafił również "Samson", którego filmową wersję wyreżyserował Andrzej Wajda w 1961 roku. Historia młodego Żyda, który próbuje przetrwać w okupowanej Warszawie, podejmuje temat prześladowań, wykluczenia i walki o zachowanie własnej godności.

W 1965 roku powstał "Sposób bycia" w reżyserii Jana Rybkowskiego, a dwa lata później ekranizację "Bardzo starych obojga" przygotował Janusz Nasfeter. Do filmów związanych z twórczością Brandysa należą także "Spokojne lata" z 1981 roku oraz "Matka Królów" w reżyserii Janusza Zaorskiego, zrealizowana w 1982 roku.

W 1981 roku Brandys zamieszkał na stałe poza Polską. Osiedlił się w Paryżu, gdzie kontynuował pracę literacką. Kazimierz Brandys zmarł 11 marca 2000 roku w Nanterre pod Paryżem. Pozostawił po sobie powieści, opowiadania, eseje i scenariusze, które pokazują nie tylko historię XX wieku, ale także osobistą przemianę autora.

Fot. domena publiczna
Kazimierz Brandys

Źródło: Radio ZET / Wikipedia

10 najpiękniejszych cytatów Henryka Sienkiewicza. "Żyłem jak chciałem i umrę..."

10 Zobacz galerię

fot. domena publiczna