Naukowcy zbadali jedno z największych malarskich arcydzieł. Ich wnioski mogą zaskoczyć
Czy „Gwiaździsta noc” Vincenta van Gogha to zapis rzeczywistego widoku nieba, a nie tylko niezwykła wizja artysty? Koreańscy naukowcy ponownie przyjrzeli się słynnemu obrazowi i doszli do zaskakujących wniosków. Ich ustalenia mogą zmienić sposób, w jaki patrzymy na jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł w historii sztuki.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak koreańscy badacze zinterpretowali "Gwiaździstą noc" van Gogha.
- Kiedy według Koreanów powstała "Gwiaździsta noc" i co na to wskazuje.
- Dlaczego wcześniejsze datowanie obrazu na czerwiec 1889 roku może być mylne.
- Gdzie można obecnie zobaczyć "Gwiaździstą noc" van Gogha.
Skąd pochodzą naukowcy, którzy postanowili zbadać jedno z największych malarskich arcydzieł?
Przez ponad sto lat pozostawało tajemnicą, czy wirujące gwiazdy i świetlisty Księżyc na obrazie „Gwiaździsta noc” Vincenta van Gogha są jedynie wytworem wyobraźni malarza, czy też odzwierciedlają rzeczywisty widok nieba. Teraz naukowcy wrócili do tej zagadki z nowym pomysłem. Ich ustalenia mogą podważyć dotychczasowe przekonania na temat jednego z najsłynniejszych dzieł w historii sztuki. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”.
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o najpiękniejsze obrazy w historii. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Najpiękniejsze obrazy w historii ludzkości. Kto je namalował? 7/10 to minimum
Koreańscy badacze uważają, że niezwykła kompozycja nieba mogła mieć znacznie więcej wspólnego z rzeczywistością, niż do tej pory przypuszczano. Nie poprzestali na odtworzeniu układu ciał niebieskich. Wskazali również konkretny moment, w którym podobny widok mógł ukazać się oczom artysty. Czy oznacza to, że za pozornie fantastycznym pejzażem kryje się precyzyjnie uchwycona scena astronomiczna?
Gdzie powstało arcydzieło holenderskiego malarza?
Van Gogh stworzył „Gwiaździstą noc” podczas pobytu w Saint-Rémy-de-Provence na południu Francji, gdzie przebywał na leczeniu psychiatrycznym. Na obrazie przedstawił sierp Księżyca, Wenus i rozświetlone gwiazdami niebo, nad którym górują charakterystyczne, wirujące formy. Kompozycję uzupełniają niewielka wioska i strzeliste cyprysy. Przez lata analizy astronomiczne opierały się na powszechnie przyjętym założeniu, że obraz powstał w czerwcu 1889 roku. To właśnie ono mogło jednak utrudniać wyjaśnienie wszystkich szczegółów widocznych na płótnie.
Zespół kierowany przez Elijaha Jeong-hyuna Kima z południowokoreańskiego Uniwersytetu Kyung Hee postanowił więc poszukać odpowiedzi, nie ograniczając się do jednej, z góry przyjętej daty. Badacze wyznaczyli przedział czasowy, w którym Księżyc i Wenus mogły znajdować się w polu widzenia malarza. Następnie dopasowali widok gwiazd, uwzględnili dane meteorologiczne i warunki bioklimatyczne, a także przeanalizowali zachowaną korespondencję artysty. Dzięki temu mogli zestawić astronomiczne obliczenia z historycznymi świadectwami i szczegółami samego dzieła.
Zanim metoda została wykorzystana do analizy „Gwiaździstej nocy”, naukowcy przetestowali ją na obrazach Adama Elsheimera (1578–1610) i Jeana-François Milleta (1814–1875). Później sprawdzili jej skuteczność na dwóch nocnych dziełach van Gogha z 1888 roku, których miejsca powstania są dokładnie znane. Dopiero po tych próbach przystąpili do ponownego zbadania słynnego pejzażu.
Kiedy zdaniem koreańskich naukowców powstała „Gwiaździsta noc"?
Przełomową wskazówką okazał się wcześniejszy szkic przedstawiający ten sam fragment Saint-Rémy-de-Provence. Badacze nałożyli go na rekonstrukcję nieba z 1889 roku i sprawdzili, czy układ ciał niebieskich odpowiada temu, co malarz uwiecznił na płótnie. Wyniki wskazały na świt około 22 lipca 1889 roku. Właśnie wtedy w odpowiednim obszarze nieba mogły znajdować się Księżyc w fazie malejącego sierpa, Wenus oraz gromada gwiazd Hiady.
Na tę datę wskazują nie tylko obliczenia astronomiczne. Zgadza się z nią również geometria układu gwiazd, a dodatkowych argumentów dostarczają historyczne zapisy dotyczące pogody oraz listy van Gogha. Połączenie tych różnych źródeł pozwoliło naukowcom zaproponować nową interpretację okoliczności powstania jednego z najbardziej rozpoznawalnych obrazów świata.
Autorzy publikacji uważają, że ich ustalenia stanowią mocny argument przeciwko datowaniu „Gwiaździstej nocy” na czerwiec 1889 roku. Nie oznacza to jednak, że udało się ostatecznie rozwiązać zagadkę. Badacze zaznaczają, że wskazanie 22 lipca nie przesądza ani o momencie rozpoczęcia pracy nad obrazem, ani o tym, czy artysta później go zmieniał. Niewykluczone, że van Gogh czerpał inspirację z obserwacji prowadzonych przez kilka kolejnych nocy w zbliżonym terminie.
Naukowcy przestrzegają również przed traktowaniem pojedynczego wyniku analizy jako niepodważalnego dowodu. W badaniu wykorzystano między innymi metodę Prokrustesa, czyli technikę statystyczną służącą do porównywania kształtów poprzez minimalizowanie sumy kwadratów odległości między odpowiadającymi sobie punktami. Jak podkreślają autorzy, niski współczynnik skalowania uzyskany w tej analizie sam w sobie nie wystarcza do jednoznacznego potwierdzenia ich hipotezy.
Znaczenie badania może wykraczać poza jedno słynne płótno. Opracowana metoda daje szansę na ponowne przyjrzenie się innym historycznym obrazom przedstawiającym nocne niebo. Być może również w ich przypadku artystyczna wizja okaże się bliższa rzeczywistym obserwacjom, niż dotychczas sądzono.
Gdzie obecnie można podziwiać arcydzieło Vincenta van Gogha?
Vincent van Gogh był holenderskim malarzem postimpresjonistycznym, który światową sławę zdobył przede wszystkim po śmierci. Dziś jest uznawany za jednego z najważniejszych twórców w historii sztuki. Jego charakterystyczny styl, intensywne kolory i ekspresyjne pociągnięcia pędzla na trwałe zapisały się w historii malarstwa. „Gwiaździsta noc”, uznawana za jedno z jego najbardziej ikonicznych dzieł, znajduje się obecnie w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku. Ponad sto lat po śmierci artysty obraz wciąż skrywa tajemnice, które próbują rozwikłać kolejne pokolenia badaczy.
7 cytatów Marii Czubaszek, które warto dziś znać. „Gorszego kłamstwa nie słyszałam!”
Źródło: Radio ZET/Kultura Gazeta
