Jeden z największych malarzy w historii, każdy zna jego arcydzieła. Dziś przypada 145. rocznica jego narodzin

Kto miał wpływ na początek kariery wybitnego malarza?

Trudno byłoby znaleźć kogoś, kto choć raz nie spotkał się z jego arcydziełami.  Pablo Picasso to artysta, który nie tylko tworzył obrazy, ale też na nowo definiował to, czym może być sztuka. Hiszpański malarz, rzeźbiarz i współtwórca kubizmu przez dekady zaskakiwał świat odwagą, wyobraźnią i nieustannym poszukiwaniem nowych form wyrazu. Dzisiaj przypada 145. rocznica jego narodzin. To doskonała okazja, by przypomnieć sobie historię człowieka, którego nazwisko stało się synonimem artystycznej rewolucji.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o malarzy XX wieku. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Picasso, Kossak czy Klimt. Jak dobrze znasz najsłynnieszych malarzy XX wieku?

1/15 "Olszynka Grochowska" to słynny obraz autorstwa:

Teodora Axentowicza

Wojciecha Kossaka

Józefa Mehoffera

Dalej

Pablo Ruiz Picasso urodził się 25 października 1881 roku w Maladze, na południu Hiszpanii. Jego ojciec, José Ruiz Blasco, był malarzem i nauczycielem rysunku, dlatego chłopiec od najmłodszych lat miał kontakt ze sztuką. Szybko okazało się, że nie jest to dla niego jedynie rodzinna tradycja, lecz prawdziwa pasja, która z czasem całkowicie zdominuje jego życie.

Picasso zaczął rysować już jako dziecko, a jego talent rozwijał się błyskawicznie. Uczył się pod okiem ojca, a później kształcił w szkołach artystycznych w Hiszpanii. Wyróżniał się nie tylko umiejętnościami technicznymi, ale też wyjątkową łatwością obserwowania rzeczywistości i przekładania jej na papier oraz płótno. Co ciekawe, młody artysta początkowo tworzył w sposób bardzo tradycyjny. Doskonale radził sobie z realistycznym przedstawianiem postaci i przedmiotów. Z czasem jednak coraz mniej interesowało go wierne odtwarzanie świata. Chciał szukać własnego języka, eksperymentować i pokazywać rzeczywistość z perspektywy, której wcześniej nie próbowano.

Redakcja poleca

Wybitna polska pisarka ma już 91 lat. Napisała najsłynniejszy polski reportaż, a bukmacherzy wróżyli jej Nobla

Ikona literatury kończy dziś 80 lat. Autorka bestsellerów nie odebrała swojego Nobla, bo cierpi na fobię

Klasyk literatury światowej. Jego poglądy zmieniły sposób myślenia milionów ludzi

Co było przełomowym wydarzeniem w życiu Pabla Picassa?

Przełomowym momentem okazał się wyjazd do Paryża. Na początku XX wieku miasto było jednym z najważniejszych ośrodków europejskiej kultury, przyciągającym artystów, pisarzy i intelektualistów z różnych stron świata. Picasso szybko odnalazł się w tym środowisku. Spotkania z innymi twórcami i kontakt z nowymi prądami artystycznymi pomogły mu rozwinąć skrzydła. Twórczość Picassa trudno zamknąć w jednej definicji. Artysta wielokrotnie zmieniał sposób malowania, eksperymentował z kolorami i formami, a kolejne etapy jego kariery odzwierciedlały zarówno osobiste przeżycia, jak i przemiany zachodzące w sztuce.

Jednym z najbardziej znanych okresów jego twórczości jest okres błękitny, przypadający na lata 1901–1904. Dominowały w nim chłodne odcienie niebieskiego, a przedstawiane postacie często sprawiały wrażenie samotnych, zmęczonych i pogrążonych w smutku. Picasso skupiał się na ludziach żyjących na marginesie społeczeństwa, ubóstwie i cierpieniu. Jego obrazy z tego czasu są przejmujące, a zarazem niezwykle oszczędne w środkach wyrazu.

Później nadszedł okres różowy, w którym paleta artysty stała się cieplejsza. Pojawiły się odcienie różu, pomarańczu i ochry, a wśród bohaterów obrazów często znajdowali się cyrkowcy, akrobaci i wędrowni artyści. Choć tematyka nadal bywała melancholijna, obrazy zyskały nieco łagodniejszy charakter. Te dwa etapy pokazują, jak mocno Picasso potrafił łączyć formę z emocjami. Kolor nie był dla niego jedynie ozdobą. Stawał się narzędziem opowiadania o ludzkim doświadczeniu, samotności, nadziei i relacjach. Największa rewolucja dopiero jednak nadchodziła.

W jaki sposób Pablo Picasso wpłynął na historię sztuki?

Na początku XX wieku Picasso wraz z francuskim malarzem Georges'em Braque'em zaczął rozwijać kubizm, jeden z najważniejszych kierunków w sztuce nowoczesnej. Ich pomysł był radykalny: zamiast przedstawiać przedmioty tak, jak widzi je ludzkie oko z jednego punktu, postanowili rozbijać je na geometryczne formy i pokazywać z kilku perspektyw jednocześnie. Dla części odbiorców było to szokujące. Twarze przestawały przypominać realistyczne portrety, przedmioty rozpadały się na płaszczyzny, a przestrzeń traciła dotychczasową głębię. Obraz nie miał już wyłącznie naśladować rzeczywistości. Mógł ją analizować, przekształcać i przedstawiać w zupełnie nowy sposób.

Jednym z najważniejszych dzieł zapowiadających tę rewolucję są „Panny z Awinionu” z 1907 roku. Obraz przedstawia pięć kobiet, ale trudno szukać w nim klasycznego piękna czy tradycyjnej perspektywy. Kanciaste sylwetki, uproszczone kształty i maskowate twarze sprawiają, że dzieło do dziś potrafi zaskoczyć nawet osoby dobrze znające historię sztuki. „Panny z Awinionu” nie tylko wywołały dyskusje, lecz także otworzyły drogę do nowych sposobów myślenia o malarstwie. Picasso udowodnił, że artysta nie musi podporządkowywać się zasadom, które przez stulecia uchodziły za niepodważalne.

Kubizm stał się jednym z fundamentów sztuki XX wieku i wpłynął na kolejne pokolenia twórców. Picasso nie zatrzymał się jednak na jednym odkryciu. Przez następne dekady swobodnie łączył różne style, wracał do dawnych inspiracji i nieustannie poszukiwał nowych rozwiązań.

Który obraz Pabla Picassa stał się symbolem wojny?

Wśród dzieł Picassa szczególne miejsce zajmuje „Guernica”, monumentalny obraz namalowany w 1937 roku. Artysta stworzył go po zbombardowaniu baskijskiego miasta Guernica podczas hiszpańskiej wojny domowej. Atak przeprowadzony przez niemieckie i włoskie siły wspierające wojska generała Francisco Franco przyniósł śmierć cywilom i zniszczenie miasta. Picasso odpowiedział na tę tragedię dziełem pełnym bólu, chaosu i rozpaczy. Na wielkim płótnie dominują czerń, biel i odcienie szarości. Wśród poszarpanych kształtów można dostrzec cierpiących ludzi, konia, byka i postacie uwikłane w dramatyczną scenę zniszczenia.

„Guernica” nie jest tradycyjnym przedstawieniem pola bitwy. Nie pokazuje zwycięzców ani bohaterów. Zamiast tego skupia się na cierpieniu i bezradności ofiar, przez co nabiera uniwersalnego znaczenia. Choć powstała w konkretnym momencie historii, z czasem stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystycznych protestów przeciwko przemocy i wojnie. Obraz do dziś pozostaje jednym z najważniejszych dzieł sztuki zaangażowanej. Przypomina, że malarstwo może być czymś więcej niż estetycznym doświadczeniem. Może również komentować wydarzenia polityczne, budzić sprzeciw i skłaniać do refleksji nad losem człowieka.

Jakimi dziedzinami sztuki zajmował się hiszpański artysta?

Picasso był twórcą niezwykle wszechstronnym. Choć najczęściej kojarzymy go z malarstwem, zajmował się również rzeźbą, grafiką, kolażem i ceramiką. Eksperymentował z materiałami, tworzył projekty scenograficzne, a nawet pisał sztuki teatralne. Jego dorobek jest imponujący nie tylko pod względem różnorodności, ale także rozmiaru. Przez niemal osiem dekad aktywności artystycznej stworzył tysiące dzieł. Potrafił pracować intensywnie, nieustannie rozwijać nowe pomysły i wracać do tematów, które wcześniej już podejmował, za każdym razem szukając innego rozwiązania.

Nie oznacza to, że wszystkie jego prace spotykały się z entuzjastycznym przyjęciem. Picasso niejednokrotnie budził kontrowersje, a jego twórczość wywoływała skrajne reakcje. Jedni widzieli w nim geniusza, inni zarzucali mu odchodzenie od tradycyjnego piękna. Niezależnie od ocen trudno jednak zaprzeczyć, że jego eksperymenty zmieniły sposób myślenia o sztuce. Właśnie ta niechęć do pozostawania w jednym miejscu stanowi jeden z kluczy do zrozumienia jego kariery. Picasso nie traktował własnego stylu jak zamkniętego systemu. Wolał podważać zasady, które sam wcześniej pomagał ustanawiać.

Co było przyczyną śmierci Pabla Picassa?

Pablo Picasso zmarł 8 kwietnia 1973 roku we Francji, w wieku 91 lat. Przyczyną śmierci wybitnego artysty były niewydolność płuc oraz zawał serca. Pozostawił po sobie ogromny dorobek, który do dziś jest analizowany, wystawiany i interpretowany na nowo. Jego obrazy można oglądać w najważniejszych muzeach świata, a nazwisko artysty stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych w historii kultury. 145. rocznica jego narodzin to nie tylko okazja do przypomnienia biografii wielkiego malarza. To także dobry moment, by zastanowić się nad tym, jak bardzo zmieniło się nasze postrzeganie sztuki dzięki twórcom gotowym łamać obowiązujące reguły.

Picasso udowodnił, że artystyczna droga nie musi być prosta ani przewidywalna. Można zaczynać od klasycznego realizmu, przejść przez melancholijne obrazy w odcieniach błękitu, współtworzyć rewolucyjny nurt, a później nadal poszukiwać nowych sposobów wyrażania siebie. Jego historia pokazuje również, że wielkość artysty nie zawsze polega na doskonałym opanowaniu istniejących zasad. Czasami prawdziwy przełom następuje wtedy, gdy ktoś odważy się zakwestionować to, co wszyscy uznają za oczywiste. Picasso zrobił to wielokrotnie, a skutki jego artystycznych poszukiwań odczuwamy do dziś.

7 cytatów Marii Czubaszek, które warto dziś znać. „Gorszego kłamstwa nie słyszałam!”

7 Zobacz galerię

fot. Wojciech Olszanka/East News

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia