Radio ZET
Rozrywka
Filmy i seriale
Ten film z 1965 roku to adaptacja arcydzieła polskiej literatury. W obsadzie Mikulski, Olbrychski, Tyszkiewicz, Raksa

Ten film z 1965 roku to adaptacja arcydzieła polskiej literatury. W obsadzie Mikulski, Olbrychski, Tyszkiewicz, Raksa

Kacper Jedynak

2 min. czytania

14.10.2026 13:34

Film „Popioły” Andrzeja Wajdy z 1965 roku to ekranizacja powieści Stefana Żeromskiego, która wywołała burzliwą dyskusję o polskiej historii i narodowej tożsamości. W produkcji wystąpili znani aktorzy, między innymi Daniel Olbrychski, Beata Tyszkiewicz, Pola Raksa i Stanisław Mikulski. Rozmach inscenizacyjny, sceny batalistyczne i niejednoznaczne spojrzenie na narodowe mity sprawiły, że film wzbudzał skrajne oceny.

Para młodych ludzi blisko siebie, całujących się w czarno-białej scenerii.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak Andrzej Wajda przeniósł na ekran powieść Stefana Żeromskiego.
Jakie losy spotykają Rafała Olbromskiego i Krzysztofa Cedrę.
Dlaczego „Popioły” wywołały kontrowersje i zmieniły sposób postrzegania romantycznej wizji historii.

Redakcja poleca

162 lata temu urodził się wybitny pisarz. Był „sumieniem narodu” i autorem lektur szkolnych

„Popioły” Żeromskiego na wielkim ekranie – adaptacja, która wywołała kontrowersje

Film „Popioły” z 1965 roku to jedna z najbardziej rozbudowanych polskich produkcji historycznych Andrzeja Wajdy. Reżyser sięgnął po powieść Stefana Żeromskiego, podejmując temat polskich nadziei na odzyskanie niepodległości w epoce napoleońskiej. W głównych rolach wystąpili Daniel Olbrychski, Bogusław Kierc, Piotr Wysocki, Beata Tyszkiewicz i Pola Raksa. W filmie pojawił się również Stanisław Mikulski. Scenariusz napisał Aleksander Ścibor-Rylski, a za zdjęcia odpowiadał Jerzy Lipman.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Filmowe arcydzieła Andrzeja Wajdy. Mądry Polak zdobędzie minimum 50%

1/11 Który film Andrzeja Wajdy opowiada o młodym pokoleniu Polaków w czasie II wojny światowej i należy do jego najbardziej znanych dzieł?

Człowiek z marmuru

Pokolenie

Popiół i diament

Ziemia obiecana

Powieść „Popioły” Żeromski opublikował w latach 1902–1904. Utwór przedstawia losy Polaków na przełomie XVIII i XIX wieku i ukazuje ich zaangażowanie w wydarzenia historyczne oraz wiarę w możliwość odbudowy państwa. Wajda, przenosząc dzieło na ekran, skoncentrował się na doświadczeniach jednostek uwikłanych w wielką historię. Film nie ogranicza się do przedstawienia patriotycznego zrywu. Pokazuje również brutalność wojny, moralne dylematy i rozbieżność między narodowymi ideałami a rzeczywistością. Adaptacja wywołała dyskusję o wierności literackiemu pierwowzorowi.

Redakcja poleca

Dwie kobiety z zaskoczonymi minami, w kolorowych strojach, stoją w eleganckim wnętrzu.

Polacy uwielbiają tę polską komedię wszech czasów. Dziś można zobaczyć za darmo

Na zdjęciu siedząca kobieta w zielonej kurtce, z okularami, uśmiechająca się w otoczeniu natury.

To będzie pożegnanie. Dziś ostatni raz Polacy zobaczą Stanisławę Celińską na ekranie

Kobieta z szarymi włosami i okularami, ujęta w momencie rozmowy. W tle jasne wnętrze.

Szczere wyznanie 73-letniej Krystyny Jandy. „Jestem w takim wieku, że właściwie..."

Gwiazdorska obsada i rozmach filmu Wajdy. „Popioły” podzieliły krytyków

Akcja filmu rozgrywa się podczas wojen napoleońskich i przedstawia losy szlachcica Rafała Olbromskiego, który początkowo zostaje sekretarzem arystokraty Gintułta, poznaje środowisko masonerii i przeżywa romanse. Wierząc, że Napoleon pomoże Polsce odzyskać niepodległość, Rafał wstępuje do polskiej armii u boku przyjaciela Krzysztofa Cedry. Ich drogi się rozchodzą: Krzysztof walczy w Hiszpanii, między innymi podczas oblężenia Saragossy i bitwy pod Somosierrą, a Rafał bierze udział w bitwie pod Raszynem.

Obsada

Daniel Olbrychski – Rafał Olbromski
Bogusław Kierc – Krzysztof Cedro
Piotr Wysocki – Jan Gintułt
Beata Tyszkiewicz – księżniczka Elżbieta
Pola Raksa – Helena de With
Władysław Hańcza – ojciec Rafała
Jan Świderski – generał Michał Sokolnick
Stanisław Mikulski – żołnierz

„Popioły” wyróżniają się rozmachem inscenizacyjnym, rozbudowanymi scenami batalistycznymi oraz starannie odtworzonymi realiami historycznymi. Zdjęcia realizowano w wielu polskich miejscowościach, między innymi w Walewicach, Nieborowie, Sandomierzu i Inowłodzu, a także w Bułgarii. Film Wajdy wywołał burzliwą dyskusję zarówno o rzetelności adaptacji powieści Żeromskiego, jak i o polskiej tożsamości narodowej.

Początkowo część krytyków uznawała dzieło za nieudane lub obrazoburcze. Dobór aktorów nadal budził zastrzeżenia krytyków, którzy szczególnie pozytywnie oceniali rolę Daniela Olbrychskiego. Z czasem coraz bardziej doceniano jednak odwagę Andrzeja Wajdy w podważaniu romantycznej wizji historii i ukazywaniu jej mniej idealistycznego oblicza.