Radio ZET
Rozrywka
Kultura
394. rocznica narodzin wielkiego mistrza. Jego obraz jest tak wybitny, że zrobili o nim film z gwiazdorską obsadą

394. rocznica narodzin wielkiego mistrza. Jego obraz jest tak wybitny, że zrobili o nim film z gwiazdorską obsadą

Kacper Jedynak

3 min. czytania

31.10.2026 08:04

Jan Vermeer to jeden z najwybitniejszych malarzy holenderskiego złotego wieku. Jego dzieła zachwycają mistrzowską grą światła i niezwykłą dbałością o szczegóły. Choć za życia nie zdobył szerokiej sławy, dziś jego obrazy należą do najbardziej cenionych dzieł malarstwa europejskiego. Szczególną popularność przyniosła mu „Dziewczyna z perłą”, która stała się inspiracją dla głośnej powieści i filmu z gwiazdorską obsadą.

Mężczyzna zakłada kolczyk kobiecie, w tle świeca. Ubrania w stylu XVII wieku.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak wyglądało życie i kariera Jana Vermeera.
Co wyróżnia jego malarstwo i ile obrazów przypisuje mu się obecnie.
Jak „Dziewczyna z perłą” trafiła na ekrany kin i kto był w obsadzie.

Redakcja poleca

Klasyk literatury światowej. Jego poglądy zmieniły sposób myślenia milionów ludzi

Mistrz światła i codzienności. Co wyróżniało malarstwo Jana Vermeera?

Jan Vermeer van Delft to jeden z najwybitniejszych malarzy holenderskiego złotego wieku. Przyszedł na świat w 1632 roku. Zasłynął przede wszystkim z kameralnych scen rodzajowych, w których ogromną rolę odgrywa światło, subtelnie modelujące postacie i przedmioty. Na początku twórczości podejmował również tematykę historyczną, jednak z czasem skupił się na codziennym życiu mieszkańców holenderskich domów. Jego obrazy przedstawiają najczęściej kobiety czytające listy, grające na instrumentach, zajęte pracą lub prowadzące rozmowy.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Arcydzieła malarstwa, które każdy Polak musi znać bardzo dobrze. Zgadniesz tytuły wszystkich obrazów?

1/10 Jak zatytułowany jest obraz Jana Matejki przedstawiający błazna siedzącego samotnie na krześle podczas balu na dworze?

Kazanie Skargi

Stańczyk

Rejtan - Upadek Polski

Hołd pruski

Charakterystyczne dla twórczości Vermeera są starannie skomponowane wnętrza, harmonijna kolorystyka oraz niezwykła precyzja w oddawaniu szczegółów. Pozornie zwyczajne chwile nabierają w jego dziełach wyjątkowego znaczenia dzięki umiejętnemu wykorzystaniu światłocienia. Interpretatorzy jego malarstwa często wskazują na możliwe alegorie i ukryte symbole, choć nie wszystkie takie odczytania można uznać za pewne. Po śmierci artysty jego nazwisko stopniowo popadło w zapomnienie. Dopiero w XIX wieku ponownie doceniono jego dorobek. Obecnie przypisuje mu się nieco ponad 30 obrazów.

Redakcja poleca

Mężczyzna w okularach, z wąsami, stoi na tle obrazów i mieczy. Czarno-biała fotografia.

Był wybitnym pisarzem i partnerem Szymborskiej. Ich niezwykła relacja trwała ponad 20 lat

Młoda kobieta w białej sukience z kwiatowym wiankiem, trzymająca harfę.

149 lat temu urodziła się wybitna aktorka. Jej romans z Witkacym rozpalał wyobraźnię Polaków

Mężczyzna z kręconymi włosami, siedzący w ciemnym swetrze, lekko się uśmiecha.

Mało kto wie, że tę adaptację sławnej książki dla dzieci zrobił laureat 5 Oscarów i 7 BAFTA

Od Delft do światowej sławy. Życie i twórczość Jana Vermeera

Vermeer urodził się w Delft, mieście położonym w zachodniej części dzisiejszej Holandii. W 1653 roku wstąpił do gildii świętego Łukasza, zrzeszającej malarzy i innych artystów. W tym samym roku poślubił Catharinę Bolnes, z którą miał liczną rodzinę. Utrzymanie gospodarstwa domowego wymagało znacznych środków, a malarz tworzył stosunkowo niewiele dzieł.

Artysta przez większą część życia pozostawał związany z Delft, gdzie pracował i rozwijał swój charakterystyczny styl. Poza malarstwem zajmował się również handlem dziełami sztuki. Zmarł 15 grudnia 1675 roku, pozostawiając rodzinę w trudnej sytuacji finansowej. Jego twórczość nie była szeroko znana poza lokalnym środowiskiem, a niewielka liczba zachowanych obrazów sprawiła, że poznawanie jego artystycznego dorobku stało się przedmiotem wieloletnich badań historyków sztuki.

Fot. Domena Publiczna
\"Alegoria malarstwa\" (lub W pracowni artysty, Sztuka malarska)

„Dziewczyna z perłą” – obraz, który podbił świat kina

Vermeer i jego dzieła stały się inspiracją dla innych malarzy, pisarzy, filmowców i muzyków. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Vermeera jest „Dziewczyna z perłą”, przedstawiająca młodą kobietę w turbanie i z charakterystycznym kolczykiem. Obraz zainspirował amerykańską pisarkę Tracy Chevalier do napisania powieści, w której przedstawiła fikcyjną historię powstania portretu i relacji malarza z modelką.

Dziewczyna z perłą, portret młodej kobiety z niebieską chustą i złotym ubraniem, na czarnym tle.

Fot. Domena Publiczna
Jan Vermeer, \"Dziewczyna z perłą\"

Książka stała się podstawą filmu „Dziewczyna z perłą” w reżyserii Petera Webbera, którego premiera odbyła się w 2003 roku. W głównych rolach wystąpili Colin Firth jako Vermeer i Scarlett Johansson jako młoda modelka. Zarówno powieść, jak i ekranizacja przyczyniły się do wzrostu zainteresowania malarzem, jednak przedstawione w nich wydarzenia i relacje są w dużej mierze fikcją literacką i filmową, a nie potwierdzonym zapisem historycznym.