Dziś 131. rocznica narodzin sławnej polskiej pisarki. Cała Polska pokochała jej bestseller i jego adaptację

W jakich dziedzinach sztuki kształciła się wybitna polska pisarka?

Jej powieść do dziś porusza czytelników, a filmowa adaptacja przypomniała historię bohaterki, która nie potrafiła uwolnić się od własnych rozczarowań. Maria Kuncewiczowa zapisała się w historii polskiej literatury przede wszystkim jako autorka „Cudzoziemki”, ale jej dorobek jest znacznie bogatszy. Kim była pisarka, której twórczość wciąż skłania do refleksji nad ludzkimi emocjami, niespełnionymi marzeniami i trudnymi relacjami, która urodziła się 131 lat temu?

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o najlepsze polskie pisarki. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: 8 najlepszych polskich pisarek. Odgadniesz autorki po tytułach?

1/8 Która polska noblistka napisała powieść „Bieguni”?

Joanna Bator

Olga Tokarczuk

Manuela Gretkowska

Dalej

Maria Kuncewiczowa przyszła na świat 30 października 1895 roku w Samarze, na terenie dzisiejszej Rosji. Do Polski przyjechała z rodziną jako dziecko i dorastała w Warszawie. Jej życie od początku wiązało się z różnymi dziedzinami sztuki. Studiowała literaturę, a jednocześnie kształciła się muzycznie. Przez pewien czas występowała nawet jako śpiewaczka, a doświadczenia związane z muzyką znalazły później odzwierciedlenie w jej prozie.

Redakcja poleca

110 lat temu urodził się pisarz, którego chciała uciszyć cenzura PRL. Ekranizację jego dzieł tworzyli mistrzowie

Naukowcy zbadali jedno z największych malarskich arcydzieł. Ich wnioski mogą zaskoczyć

Był wybitnym pisarzem i partnerem Szymborskiej. Ich niezwykła relacja trwała ponad 20 lat

Jakim dziełem zadebiutowała Maria Kuncewiczowa?

Pisarka zadebiutowała literacko w 1918 roku opowiadaniem „Bursztyny”, opublikowanym na łamach pisma „Pro Arte et Studio”. Z czasem zaczęła rozwijać własny styl, skupiając się przede wszystkim na psychologicznych portretach bohaterów. Interesowały ją ich skomplikowane emocje, pragnienia, konflikty wewnętrzne i konsekwencje podejmowanych decyzji. To właśnie umiejętność wnikliwego opisywania ludzkiej psychiki stała się jednym z najważniejszych znaków rozpoznawczych jej twórczości.

Która powieść Kuncewiczowej jest najważniejszą w jej dorobku?

Najważniejszym dziełem Kuncewiczowej okazała się powieść „Cudzoziemka”, wydana w 1936 roku. Jej główną bohaterką jest Róża Żabczyńska – kobieta obdarzona silnym temperamentem, a zarazem naznaczona bolesnymi doświadczeniami. Niespełniona miłość, zawiedzione ambicje i niezrealizowane marzenie o karierze skrzypaczki wpływają na jej relacje z najbliższymi. Róża nie potrafi pogodzić się z przeszłością, a własne rozczarowania przenosi na ludzi, którzy próbują być przy niej.

Kuncewiczowa stworzyła postać niejednoznaczną, trudną do jednoznacznego osądzenia. Róża potrafi ranić, ale jednocześnie sama zmaga się z cierpieniem, którego nie umie przepracować. Autorka pokazuje, jak dawne urazy mogą wpływać na całe życie człowieka i zatruwać relacje z kolejnymi pokoleniami. Dzięki temu powieść nie jest wyłącznie opowieścią o jednej kobiecie, lecz także historią o samotności, pamięci i niespełnieniu.

„Cudzoziemka” szybko zdobyła uznanie czytelników i krytyków. Do dziś uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej prozy psychologicznej. Jej siła tkwi nie tylko w fabule, ale również w sposobie przedstawienia bohaterki - z jej wadami, emocjami i wewnętrznymi sprzecznościami.

Kto zagrał w ekranizacji „Cudzoziemki"?

Popularność powieści sprawiła, że doczekała się ona również ekranizacji. W 1986 roku reżyser Ryszard Ber przeniósł „Cudzoziemkę” na ekran, a scenariusz powstał przy udziale samej Kuncewiczowej. W główną rolę wcieliła się Ewa Wiśniewska, której kreacja została doceniona na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Film otrzymał Nagrodę Specjalną Jury, a odtwórczyni roli Róży została wyróżniona Brązowymi Lwami Gdańskimi.

Ekranizacja pomogła przybliżyć historię bohaterki kolejnym odbiorcom. Opowieść o kobiecie, która przez lata nie potrafiła uwolnić się od przeszłości, zachowała swoją siłę również poza kartami książki. Filmowa wersja przypomniała, że za trudnym charakterem Róży kryją się niespełnione pragnienia i emocje, z którymi nie umiała sobie poradzić.

Nie była to jedyna adaptacja twórczości Kuncewiczowej. W 1993 roku na ekrany trafiły „Dwa księżyce” w reżyserii Andrzeja Barańskiego. Film nawiązywał do zbioru opowiadań pisarki i przenosił widzów do przedwojennego Kazimierza Dolnego. To właśnie z tym miasteczkiem Kuncewiczowa była szczególnie związana.

W jakich krajach mieszkała Maria Kuncewiczowa?

W dorobku pisarki znalazły się także między innymi „Przymierze z dzieckiem”, „Twarz mężczyzny” i „Tristan 1946”. Kuncewiczowa tworzyła nie tylko powieści i opowiadania, lecz także eseje, felietony i utwory o charakterze wspomnieniowym. Zajmowała się również popularyzowaniem polskiej literatury za granicą.

Wybuch II wojny światowej zmienił jej życie. Pisarka opuściła Polskę i mieszkała między innymi we Francji, Anglii oraz Stanach Zjednoczonych. Na emigracji nie zerwała kontaktu z literaturą. W latach 60. wykładała literaturę polską na University of Chicago, a także przygotowywała anglojęzyczne antologie polskiej prozy. Jej działalność pomagała przybliżać dorobek polskich twórców odbiorcom spoza kraju.

Ważnym miejscem w jej życiu pozostał Kazimierz Dolny. To tam znajdował się dom pisarki, znany dziś jako Kuncewiczówka, który stał się świadectwem jej związków z miastem i jego atmosferą. Po latach spędzonych poza Polską Kuncewiczowa wróciła do kraju. Zmarła 15 lipca 1989 roku w Lublinie, a jej grób znajduje się w Kazimierzu Dolnym.

Te książki doczekały się świetnych ekranizacji na Netflixie. Warto poznać obie wersje

5 Zobacz galerię

fot. Materiały prasowe Netflix

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia