Dziś 113. rocznica narodzin wielkiego pisarza. Każdy zna jego książki, w pandemii stały się hitem. Dostał Nobla

W jakim domu dorastał przyszły noblista?

Trudne dzieciństwo, wielka literacka kariera i pytania, na które kolejne pokolenia wciąż próbują znaleźć odpowiedź. Albert Camus był jednym z najważniejszych pisarzy XX wieku, a jego twórczość potrafi zaskakująco mocno rezonować ze współczesnością. Najlepiej pokazała to pandemia koronawirusa, gdy po latach czytelnicy masowo wrócili do jego „Dżumy”. 7 listopada przypada 113. rocznica narodzin francuskiego noblisty.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o lektury szkolne. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Historia Alberta Camusa mogłaby być opowieścią o tym, jak wiele potrafi zmienić jeden człowiek. Przyszły laureat literackiego Nobla urodził się 7 listopada 1913 roku w Mondovi, na terenie dzisiejszej Algierii. Dorastał w ubóstwie. Jego ojciec zginął podczas I wojny światowej, gdy Albert nie miał jeszcze roku, a matka, pracująca jako sprzątaczka, samotnie wychowywała dwóch synów. W domu nie było książek, które mogłyby zapowiadać przyszłą literacką karierę chłopca. Była za to ciężka praca, ograniczone możliwości i codzienność, w której edukacja nie stanowiła oczywistego priorytetu.

Redakcja poleca

Napisał 100 książek i otrzymał Pulitzera. Adaptacja jego arcydzieła zdobyła 2 Oscary

Za swoje wybitne dzieło otrzymała Nagrodę Nike. Niewielu wie, że założyła legendarny kabaret

Nie żyje Janosch. Bajki śląskiego pisarza zachwycały dzieci z całego świata

Kto odmienił los Alberta Camusa?

Wszystko zmieniło się dzięki jednemu nauczycielowi. Louis Germain dostrzegł talent Camusa i pomógł mu zdobyć stypendium, dzięki któremu mógł kontynuować naukę. Pisarz nigdy nie zapomniał o tym geście. Gdy w 1957 roku otrzymał Nagrodę Nobla, napisał do dawnego nauczyciela wzruszający list z podziękowaniem. To właśnie Germainowi przypisywał część zasług za swoją życiową drogę. Camus nie miał jednak łatwego startu. W młodości zachorował na gruźlicę, która pokrzyżowała jego sportowe plany. Wcześniej grał w piłkę nożną i marzył o dalszej karierze związanej ze sportem. Choroba zmusiła go do zmiany kierunku, a zainteresowania filozofią, teatrem i literaturą zaczęły stopniowo wypełniać jego życie.

Jaka powieść przyniosła pisarzowi sławę?

W 1942 roku ukazała się powieść „Obcy”, która przyniosła Camusowi międzynarodową rozpoznawalność. Jej bohater, Meursault, nie zachowuje się tak, jak oczekuje od niego społeczeństwo. Nie okazuje emocji w sytuacjach, w których inni spodziewają się wzruszenia, a jego obojętność staje się źródłem niepokoju. Camus nie pisał jednak wyłącznie o nietypowym bohaterze. Pod powierzchnią tej historii kryło się znacznie więcej: pytania o sens istnienia, moralność, samotność i absurd świata. Pisarz pokazywał, jak trudno człowiekowi odnaleźć się w rzeczywistości, która nie zawsze oferuje jasne odpowiedzi.

Choć często łączono go z egzystencjalizmem, sam niechętnie przyjmował takie etykiety. Nie chciał być zamykany w jednej filozoficznej szufladzie. Interesował go przede wszystkim człowiek - jego wybory, odpowiedzialność i próby zachowania godności nawet wtedy, gdy wszystko wydaje się pozbawione sensu.

Która powieść Camusa okazała się ponadczasową?

Jeśli jednak istnieje dzieło Camusa, które szczególnie mocno zapisało się w zbiorowej świadomości, jest nim „Dżuma”. Powieść wydana w 1947 roku przez lata pozostawała jednym z najważniejszych tekstów literatury XX wieku. Nikt nie przypuszczał jednak, że po kilkudziesięciu latach jej popularność wystrzeli w tak niezwykłych okolicznościach. W 2020 roku, gdy świat zaczął mierzyć się z pandemią koronawirusa, czytelnicy masowo sięgnęli po historię epidemii w algierskim Oranie. W Polsce sprzedaż „Dżumy” wzrosła nawet pięciokrotnie. Książka ponownie trafiła na listy bestsellerów, a jej fabuła zaczęła być odczytywana w zupełnie nowym kontekście.

Camus opisywał miasto odcięte od świata, mieszkańców zmagających się z nieznanym zagrożeniem, strach, izolację i tęsknotę za normalnością. Głównym bohaterem jest doktor Rieux, który mimo beznadziejnej sytuacji nie przestaje walczyć o życie innych. Powieść od dawna interpretowano jako alegorię nazizmu i doświadczeń II wojny światowej. W 2020 roku wielu czytelników dostrzegło w niej jednak również niepokojąco aktualny obraz własnej rzeczywistości. Nagle historia napisana kilkadziesiąt lat wcześniej zaczęła przypominać wiadomości oglądane każdego dnia.

„Dżuma” stała się czymś więcej niż szkolną lekturą. Dla wielu osób była próbą zrozumienia tego, co właśnie działo się na świecie. I właśnie w tym tkwi siła Camusa. Jego książki nie starzeją się razem z epoką, w której powstały. Potrafią powracać wtedy, gdy ludzie najbardziej potrzebują odpowiedzi na pytania, które wcześniej wydawały się abstrakcyjne.

Co było przyczyną przedwczesnej śmierci Alberta Camusa?

W 1957 roku Camus otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Miał zaledwie 44 lata i był jednym z najmłodszych laureatów tego wyróżnienia. Akademia Szwedzka doceniła jego twórczość, w której z przenikliwą powagą podejmował problemy ludzkiego sumienia i współczesnego świata. Wydawało się, że przed pisarzem stoją kolejne dekady pracy i następne wielkie dzieła. Los napisał jednak zupełnie inny scenariusz.

4 stycznia 1960 roku Albert Camus zginął w wypadku samochodowym we Francji. Miał 46 lat. Wśród jego rzeczy znaleziono niedokończony rękopis autobiograficznej powieści „Pierwszy człowiek”. Książka została opublikowana dopiero po śmierci autora. Trudno nie zastanawiać się, jak wyglądałaby dalsza twórczość Camusa, gdyby żył dłużej. Pozostawił po sobie jednak dorobek, który wystarczył, by na stałe zapisać się w historii literatury.

Idealne książki na jesień. 10 tytułów na chłodne i deszczowe dni

10 Zobacz galerię

fot. Shutterstock

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia