Pierwsza laureatka literackiego Nobla. Polskie dzieci czytają jej arcydzieło
Selma Lagerlöf to szwedzka pisarka, która jako pierwsza kobieta w historii sięgnęła po literacką Nagrodę Nobla. Szwedzka Akademia przyznała jej to wyróżnienie w 1909 roku "w hołdzie wielkiemu idealizmowi, błyskotliwej wyobraźni i duchowej przenikliwości, które wyróżniają jej utwory". W Polsce do dziś największą popularnością cieszy się powieść dla dzieci "Cudowna podróż". Książka znajduje się na liście lektur szkolnych jako lektura uzupełniająca.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były początki kariery literackiej Selmy Lagerlöf.
- O czym opowiada "Cudowna podróż".
- Które utwory Lagerlöf powstały pod wpływem jej podróży.
Od nauczycielki do pisarki
Selma Lagerlöf przyszła na świat 20 listopada 1858 roku jako piąte z sześciorga dzieci Erika Gustava Lagerlöfa, emerytowanego oficera, i Louise Wallroth. Już jako mała dziewczynka z uwagą słuchała legend i historyjek opowiadanych przez babcię, a kiedy sama nauczyła się czytać, szybko zapragnęła zostać pisarką. By zrealizować swoje marzenia, w wieku 20 lat przeprowadziła się do Sztokholmu, gdzie pobierała nauki w kolegium nauczycielskim. Po uzyskaniu dyplomu wyjechała zaś do Landskrony i rozpoczęła pracę w szkole dla dziewcząt. Od połowy lat 90. utrzymywała się wyłącznie z pisarstwa i specjalnych świadczeń przekazywanych przez rodzinę królewską i Akademię Szwedzką.
Jak dobrze znasz polską literaturę? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Test z polskiej literatury. Przypasuj bohatera do książki, w której się pojawia
Choć pierwsze próby literackie podejmowała jeszcze w dzieciństwie, jej kariera nabrała tempa, gdy Lagerlöf była już dojrzałą kobietą. Początkowo przelewała na papier doświadczenia mieszkańców värmlandzkich dworków na początku XIX w., wzbogacając fabułę wątkami baśniowymi i legendami ("Gösta Berling"). Potem, po odbyciu licznych podróży po świecie, chętnie nawiązywała do kultury innych krajów. Owocem tych eskapad były utwory "Dziwy Antychrysta", czy epicki epos chłopski "Jerozolima".
Dzieci uwielbiają tę powieść
Największą popularność przyniosła jej jednak publikowana w latach 1906-1907 powieść dla dzieci, "Cudowna podróż". Akcja utworu toczy się w II połowie XIX wieku, skupiając się na losach 14-letniego Nilsa Holgerssona. Chłopiec ma zły charakter - jest leniwy, złośliwy i uprzykrza życie wszystkim dookoła, zarówno rodzicom, jak i znajdującym się w pobliżu zwierzętom. Kiedy pewnego dnia znajduje w domu małego elfa i próbuje go złapać, nawet nie podejrzewa, jak bardzo zmieni się przez to jego życie. Zagniewana istota zmniejsza chłopca do maleńkiej postaci, a w następstwie tego Nils wyrusza w wielką podróż ze stadem dzikich gęsi, lecąc na grzbiecie domowego gąsiora Mortena. Podczas tej fascynującej wyprawy zwiedza odległe miejsca i miasta, poznaje różne zwierzęta i dowiaduje się wiele o ich życiu, musi podejmować mądre decyzje i staje przed ważnymi wyborami. Przygody, które go spotykają, na zawsze odmienią jego serce.
Książkę przetłumaczono na ponad 50 języków. W wielu krajach, w tym w Polsce, do dziś cieszy się dużym zainteresowaniem. Wiele dzieci kojarzy tę powieść ze szkoły - utwór od lat figuruje na liście lektur uzupełniających dla klasy IV szkoły podstawowej.
5 wciągających polskich książek, które każdy powinien przeczytać choć raz w życiu
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/lubimyczytac.pl
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
