Miał 21 lat, gdy napisał w 1962 roku arcydzieło muzyki wszech czasów. Dostał nagrodę Nobla

Kto napisał jedną z najważniejszych piosenek XX wieku?

Są utwory, które nie potrzebują spektakularnego debiutu na listach przebojów, by na zawsze zapisać się w historii muzyki. Wystarczy kilka akordów, przejmujący tekst i pytania, na które ludzkość od dekad nie potrafi znaleźć odpowiedzi. Tak właśnie było z „Blowin’ in the Wind” Boba Dylana. Piosenka napisana przez zaledwie 21-letniego artystę szybko wykroczyła poza ramy folkowej kompozycji. Stała się głosem ludzi sprzeciwiających się wojnom, niesprawiedliwości i obojętności, a jej przesłanie z upływem lat wcale nie straciło na aktualności.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o laureatów Nagrody Nobla. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Dziś trudno wyobrazić sobie historię muzyki bez tego utworu. Co ciekawe, jego droga do statusu klasyka wcale nie była oczywista. Kiedy Dylan pisał „Blowin’ in the Wind”, nie mógł przecież wiedzieć, że stworzy jedną z najważniejszych pieśni XX wieku. Inspiracje czerpał zarówno z tradycji amerykańskiego folku, jak i z twórczości artystów, którzy nie bali się zabierać głosu w sprawach społecznych. A sama piosenka? Zaczęła się od dwóch zwrotek i występu w niewielkim nowojorskim klubie.

Redakcja poleca

91 lat na karku, a jego hity dalej zachwycają świat. To ikona muzyki lat 80.

Wybrano najlepsze rockowe przeboje XXI wieku. Miejsce pierwsze zaskoczy wielu Polaków

Materiał promocyjny

To będzie jej pierwszy koncert w Polsce. Christina Aguilera gwiazdą Orange Warsaw Festival

Ile zwrotek początkowo liczyło muzyczne arcydzieło?

Bob Dylan napisał „Blowin’ in the Wind” w 1962 roku, mając zaledwie 21 lat. Początkowo kompozycja była krótsza i składała się tylko z dwóch zwrotek. Właśnie w takiej postaci muzyk zaprezentował ją publiczności 16 kwietnia 1962 roku w nowojorskim klubie Gerde’s Folk City. Po występie uznał jednak, że utwór potrzebuje jeszcze jednej części. Dopisał trzecią zwrotkę i umieścił ją w środku piosenki. To dlatego w różnych nagraniach można natknąć się na odmienne kolejności jej fragmentów.

Kto zainspirował Boba Dylana?

Jednym z najważniejszych źródeł inspiracji Dylana był Woody Guthrie - amerykański pieśniarz folkowy, gawędziarz i aktywista polityczny, związany również z ruchem hobo. Szczególne znaczenie miała jego autobiografia „Bound for Glory” z 1943 roku. Guthrie opisywał w niej swoją wrażliwość społeczną, porównując ją do gazet niesionych przez wiatr ulicami i zaułkami Nowego Jorku. Dla młodego Dylana, który sam coraz mocniej interesował się społecznymi i politycznymi tematami, twórczość Guthriego stanowiła ważny punkt odniesienia. Obaj artyści wykorzystywali folk nie tylko do opowiadania historii, lecz także do komentowania rzeczywistości i kwestionowania zastanego porządku.

Inspiracja nie ograniczała się jednak do samego przesłania. Jak zauważył pieśniarz Pete Seeger, o czym pisał dziennikarz John Bauldie, melodia „Blowin’ in the Wind” nawiązuje do starej afroamerykańskiej pieśni „No More Auction Block”, znanej również jako „We Shall Overcome”. Według książki Alana Lomaxa „The Folk Songs of North America” śpiewali ją dawni niewolnicy, którzy po zniesieniu niewolnictwa przez Wielką Brytanię w 1833 roku uciekli do Nowej Szkocji.

W 1978 roku Dylan potwierdził to źródło inspiracji w rozmowie z Markiem Rowlandem. Przyznał, że jego kompozycja oddaje „ten sam nastrój”. Nie był to zresztą wyłącznie muzyczny trop - artysta sam wykonywał „No More Auction Block”. Sięgnął po tę pieśń między innymi podczas występu w klubie Gaslight Cafe w październiku 1962 roku.

Dlaczego Bob Dylan nie chciał podzielić się ze słuchaczami swoją interpretacją tekstu piosenki?

9 lipca 1962 roku muzyk nagrał „Blowin’ in the Wind” podczas sesji do swojego drugiego albumu, „The Freewheelin’ Bob Dylan”, który ukazał się w maju 1963 roku. Istniała jednak również inna wersja kompozycji. 30 lipca 1963 roku Dylan ponownie zarejestrował utwór, tym razem w nieco odmiennej aranżacji, na potrzeby płyty „Golden Folk Hits”. Gdy piosenka zaczęła trafiać do słuchaczy, jej autor nie kwapił się do szczegółowego wyjaśniania znaczenia tekstu. W czasopiśmie „Sing Out!”, w którym opublikowano utwór w 1962 roku, towarzyszył mu komentarz Dylana. Muzyk zamiast podawać gotową interpretację, pozostawił odbiorcom przestrzeń do własnych przemyśleń. "Nie ma zbyt wiele do powiedzenia o tej piosence, poza tym, że odpowiedź niesie wiatr. Nie znajdziesz jej w żadnej książce, filmie, programie telewizyjnym ani w dyskusji. Człowieku, ona jest na wietrze - niesie ją wiatr" - stwierdził.

Na tym jednak nie poprzestał. W dalszej części wypowiedzi jeszcze mocniej podkreślił, że nie wierzy w proste recepty i odpowiedzi podsuwane przez samozwańczych ekspertów. "Wielu tych 'wtajemniczonych' próbuje mi wmówić, gdzie leży odpowiedź, ale ja w to nie wierzę. Wciąż powtarzam, że jest ona na wietrze i niczym niespokojny kawałek papieru musi w końcu opaść na ziemię... Problem jednak w tym, że nikt nie podnosi tej odpowiedzi, gdy opada, więc niewiele osób ją dostrzega i poznaje... a potem ona odlatuje" - wyjaśnił poetycko.

W jego słowach pobrzmiewała nie tylko młodzieńcza przekora, ale też wyraźna frustracja wobec świata, w którym ludzie zbyt często odwracają wzrok od krzywdy. Dylan mówił o tym zresztą bez ogródek: "Nadal uważam, że jednymi z największych przestępców są ci, którzy odwracają wzrok, widząc zło i wiedząc, że to zło. Mam dopiero 21 lat i wiem, że było zbyt wiele wojen... Wy, którzy macie ponad 21 lat - jesteście starsi i mądrzejsi" - zakończył buńczucznie swoją wypowiedź.

Nieprzypadkowo krytyk Michael Gray dostrzegł w tekście „Blowin’ in the Wind” „subtelne włączanie przez Dylana retoryki biblijnej do własnego stylu”. Jednym z punktów odniesienia jest fragment Księgi Ezechiela ze Starego Testamentu: „Synu człowieczy, mieszkasz pośród domu opornego; mają oni oczy, by widzieć, lecz nie widzą; mają uszy, by słyszeć, lecz nie słyszą”. Dylan przekształcił ten motyw w serię pytań o ludzką obojętność, cierpienie i zdolność dostrzegania tego, co dzieje się wokół nas.

Jak kompozycja Boba Dylana wpłynęła na amerykańskie społeczeństwo?

„Blowin’ in the Wind” z czasem zaczęto odczytywać jako jeden z hymnów ruchu na rzecz praw obywatelskich. Trudno się dziwić - pytania stawiane przez Dylana dotykały problemów, z którymi mierzyli się wówczas czarnoskórzy Amerykanie: nierówności, przemocy i walki o podstawowe prawa. W dokumencie Martina Scorsesego „No Direction Home” piosenkarka Mavis Staples wspominała, jak ogromne wrażenie zrobiła na niej ta kompozycja. Była zaskoczona, że młody biały artysta potrafił tak celnie uchwycić frustrację i aspiracje czarnoskórej społeczności.

Podobnie zareagował Sam Cooke. Artysta nie tylko wielokrotnie wykonywał „Blowin’ in the Wind”, ale też pod wpływem utworu stworzył własną kompozycję „A Change Is Gonna Come” - jedną z najważniejszych pieśni amerykańskiego ruchu na rzecz praw obywatelskich.

Które gwiazdy nagrały swoje wersje "Blowin' in the Wind"?

Dylanowska piosenka szybko zaczęła żyć własnym życiem. Sięgali po nią wykonawcy reprezentujący różne pokolenia i muzyczne światy. Własne interpretacje nagrali między innymi Joan Baez, Peter, Paul and Mary, Elvis Presley, Stevie Wonder, Marlene Dietrich, Etta James, Neil Young i Judy Collins. Każda z tych wersji przypominała, że utwór nie jest zamkniętą opowieścią jednego autora, lecz kompozycją, którą kolejni artyści mogą odczytywać na nowo.

Wraz z rosnącą popularnością pojawiły się również kontrowersje. W listopadzie 1963 roku magazyn „Newsweek” opublikował informację o zarzutach, według których autorem „Blowin’ in the Wind” miał być Lorre Wyatt, licealista i członek męskiego zespołu folkowego Millburnaires z Millburn. Według tej wersji Dylan miał odkupić od niego piosenkę lub ją splagiatować, zanim zdobył sławę. Ostatecznie oskarżenia nie znalazły jednak potwierdzenia.

Jakimi wyróżnieniami nagrodzono "Blowin' in the Wind"?

Co ciekawe, utwór nie podbił od razu list przebojów. Jako singiel nie osiągnął spektakularnego sukcesu, choć chętnie emitowały go rozgłośnie radiowe. Z czasem dotarł między innymi do trzeciego miejsca francuskiego zestawienia najczęściej odtwarzanych piosenek. Prawdziwy triumf przyszedł jednak poza rankingami. W 1994 roku „Blowin’ in the Wind” trafiło do Grammy Hall of Fame, a dekadę później magazyn „Rolling Stone” umieścił je na 14. miejscu zestawienia 500 najlepszych utworów wszech czasów.

Warto też wspomnieć, że twórczość Boba Dylana doceniono nie tylko w świecie muzyki. W 2016 roku artysta otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za stworzenie nowych form poetyckiej ekspresji w ramach amerykańskiej tradycji pieśniarskiej. Decyzja Akademii Szwedzkiej wywołała spore poruszenie – po raz pierwszy w historii wyróżnienie to trafiło do twórcy kojarzonego przede wszystkim z muzyką popularną. Dylan początkowo nie komentował szeroko przyznanej nagrody, a jego nieobecność na ceremonii wręczenia tylko podsycała dyskusję. Ostatecznie jednak odebrał medal i dyplom podczas prywatnego spotkania w Sztokholmie w kwietniu 2017 roku. Tym samym potwierdził, że teksty piosenek mogą być czymś znacznie więcej niż dodatkiem do melodii – potrafią funkcjonować jako pełnoprawna literatura.

Kto stworzył polską wersję arcydzieła Boba Dylana?

Kompozycja Dylana znalazła również swoje miejsce w polskiej kulturze muzycznej. Powstała rodzima wersja utworu zatytułowana „Odpowie ci wiatr” lub „Przez ile dróg”, do której tekst napisał Andrzej Bianusz. Choć melodia pozostała niezmieniona, polska adaptacja znacząco różniła się od oryginału pod względem treści. Zniknęło między innymi wyraźne przesłanie pacyfistyczne, a sama piosenka zyskała w Polsce także popularność jako utwór religijny.

Po polską wersję sięgały znane wokalistki, w tym Maryla Rodowicz i Eleni. Dzięki temu kompozycja, która narodziła się w amerykańskim środowisku folkowym, trafiła również do zupełnie innej publiczności i zaczęła funkcjonować w nowym kontekście.

Ponad sześć dekad po premierze „Blowin’ in the Wind” wciąż brzmi jak pytanie skierowane do każdego pokolenia. Dylan nie podał w nim gotowych rozwiązań ani nie próbował zamknąć skomplikowanych problemów w prostym haśle. Zamiast tego przypomniał, że odpowiedzi bywają tuż obok – trzeba tylko chcieć je dostrzec. I być może właśnie dlatego ta niepozorna folkowa piosenka wciąż porusza słuchaczy na całym świecie.

10 najlepszych zespołów rockowych w historii. Tak wybrała redakcja "Rolling Stone"

10 Zobacz galerię

fot. East News

Źródło: Radio ZET/Antyradio/Wikipedia