Ten bestseller był zakazany w Polsce Ludowej. Do dziś wielu nie czytało, a to arcydzieło

2 min. czytania
18.04.2026 15:15
Obserwuj nas na Google

"Doktor Żywago" to kultowa powieść Borysa Pasternaka, która okazała się światowym bestsellerem i doczekała się nawet popularnej ekranizacji z Omarem Scharifem w roli głównej. W Polsce jednak wiele osób jej nie zna, a wszystko z powodu tego, że była zakazana przez władze PRL. 

Biało-czarne zdjęcie mężczyzny w jasnym płaszczu, poważna twarz.
fot. Universal History Archive/UIG/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • "Doktor Żywago" to najważniejsza powieść w karierze Borysa Pasternaka. 
  • W ZSRR i PRL-u była zakazana. CIA potajemnie rozpowszechniało książkę.  
  • "Doktor Żywago" doczekał się ekranizacji. O czym opowiadała powieść Pasternaka?
Redakcja poleca

"Doktor Żywago" słynną powieścią Pasternaka. Była za nią szykanowany w ZSRR  

Urodzony w Moskwie w 1890 roku Borys Pasternak to rosyjski poeta, prozaik i kompozytor. Po przejęciu władzy w Rosji przez bolszewików sprzeciwiał się komunistycznemu reżimowi, za co wielokrotnie spotykały go represje. Już po wojnie, w latach 1948 - 1955 Pasternak napisał swoją najsłynniejszą powieść "Doktor Żywago". Pierwszy raz opublikowana została we Włoszech. Po sukcesie książki Pasternak otrzymał literackiego Nobla, co pogorszyło jego sytuację w Związku Radzieckim. Na autora urządzono nagonkę, a ten pod naciskiem władz zrzekł się nagrody.  

Jak dobrze znasz się na polskiej i światowej literaturze? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.  

Quiz: Quiz z literatury. Przypiszesz pisarza do książki? Wstyd mieć mniej niż 50%

1/14 Henryk Sienkiewicz:

"Doktor Żywago" zakazany w ZSRR i PRL. Książka otwarcie krytykowała komunizm  

"Doktor Żywago" do 1988 roku nie został wydany w Związku Radzieckim, również w Polsce powieść była całkowicie zakazana. Pierwsze wydanie ukazało się 1990. Cenzura określała ją jako: antywojenną, mającą kontrrewolucyjny wydźwięk i krytykującą stalinizm. CIA, widząc ogromną siłę w przekazie "Doktora Żywago", decydowała się na druk i tajny kolportaż książki w krajach Bloku Wschodniego w ramach wojny psychologicznej. Powieść przekazywano m.in. obywatelom ZSRR przebywającym tymczasowo poza granicami własnego kraju. Na "operację Żywago" amerykański wywiad wydał ponad 10 mln dolarów.  

Nie przegap
"Humanistyczny przekaz Pasternaka - że każdy człowiek ma prawo do prywatnego życia i zasługuje na szacunek jako człowiek, niezależnie od stopnia jego lojalności politycznej lub wkładu do państwa - stanowi podstawowe wyzwanie dla sowieckiej etyki poświęcenia jednostki dla systemu komunistycznego"  - raportował John Maury w notatce CIA.

O czym opowiada "Doktor Żywago"?

"Doktor Żywago" opowiada historię lekarza Jurija Żywago, na tle burzliwych wydarzeń w Rosji w XX wieku. To opowieść o miłości w totalitarnym świecie dwóch osób, które nie mogą osiągnąć upragnionego szczęścia. Film doczekał się kilku ekranizacji. Najgłośniejsza z nich to ta z 1965 roku w reżyserii Davida Leana, gdzie główną rolę zagrał Omar Sharif. U jego boku wystąpiła Julie Christie. Historia została nagrodzona 5 Oscarami.

Oglądaj

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Booklips.pl/Filmweb