Wyjątkowy nurt polskiej sztuki. Dziś już mało kto pamięta, ale obrazy wciąż zachwycają
W historii polskiej sztuki można wymienić wiele słynnych nurtów, ale są też takie, które z czasem zeszły na dalszy plan, choć pozostawiły po sobie niezwykle piękne i ważne dzieła. Jednym z nich jest kapizm - nurt malarski, który zrewolucjonizował myślenie o kolorze w polskim malarstwie. Poniżej przypominamy jego historię.
- Kapizm zachwyca świeżością barw i wrażliwością twórców.
- Nazwa kapizm to skrót od Komitetu Paryskiego.
- Kapizm, znany również jako koloryzm, stawia kolor na pierwszym miejscu.
Wyjątkowy nurt polskiej sztuki. Dziś już mało kto pamięta, ale obrazy wciąż zachwycają
Polskie malarstwo jest bardzo inspirujące i bogate. Jednym z nurtów, zasługujących na wielką uwagę, jest zapomniany nieco kapizm. Współcześnie dla wielu osób ta nazwa brzmi tajemniczo, ale obrazy kapistów zachwycają świeżością barw, światłem i wrażliwością twórców na otaczającą ich wtedy codzienność.
Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Każdy Polak powinien znać te obrazy. Kto namalował „Babie lato”?
Poniżej przypominamy, skąd się wziął kapizm, co oznacza ta nazwa i czym się ten nurt charakteryzuje. Przybliżamy też najważniejszych twórców. To wiedza o sztuce, którą warto sobie odświeżyć.
Skąd wziął się kapizm?
Nazwa nurtu kapizm wywodzi się od skrótu K.P., czyli Komitet Paryski. Była to grupy młodych polskich malarzy, którzy w latach 20. XX wieku wyjechali do Paryża, by studiować sztukę i szukać własnego języka artystycznego.
Ich wyjazd był inicjatywą profesora Józefa Pankiewicza. Zachęcał on studentów do poznawania francuskiego malarstwa i pracy z naturą. W Paryżu artyści zetknęli się z twórczością impresjonistów i postimpresjonistów, zwłaszcza z obrazami takich twórców jak Paul Cézanne, Pierre-Auguste Renoir czy Henri Matisse. Te inspiracje doprowadziły do narodzin wyjątkowego stylu, w którym najważniejszy stał się kolor.
W kapiźmie kolor jest ważniejszy niż temat
Kapizm bywa też nazywany koloryzmem, bo jego sednem było przekonanie, że w obrazie najważniejsza jest relacja barw. Temat pracy miał dla kapistów znaczenie drugorzędne. Nie chodziło o opowiadanie historii czy tworzenie symbolicznych scen. Najważniejsze było malarskie doświadczenie - światło, barwa i atmosfera chwili.
Artyści wybierali często proste motywy, jak:
- pejzaże,
- martwa natura,
- portrety,
- sceny z codziennego życia.
To właśnie w tych pozornie zwyczajnych tematach mogli najlepiej eksperymentować z kolorem i kompozycją.
Do najważniejszych przedstawicieli kapizmu należeli m.in.:
- Jan Cybis
- Piotr Potworowski
- Hanna Rudzka-Cybisowa
- Dorota Seydenmann
- Artur Nacht-Samborski
- Józef Czapski
- Tadeusz Piotr Potworowski
Ich obrazy wyróżniają się intensywnymi barwami, swobodnym pociągnięciem pędzla i lekkością kompozycji.
Dlaczego dziś mówi się o kapizmie rzadziej?
Po II wojnie światowej sytuacja w polskiej sztuce radykalnie się zmieniła. W okresie powojennym państwo zaczęło promować przede wszystkim socrealizm, czyli sztukę podporządkowaną ideologii. Malarstwo kapistów - skupione na kolorze i osobistym przeżyciu artystycznym - nie pasowało do tej wizji.
Dziś kapizm przeżywa cichy renesans. Coraz częściej przypominają go muzea, historycy sztuki i kolekcjonerzy. Obrazy kapistów można oglądać m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie czy Muzeum Narodowego w Poznaniu.
Patrząc na obrazy z tamtego okresu, trudno nie odnieść wrażenia, że mimo upływu lat, pozostają niezwykle współczesne. Kapizm przypomina o czymś bardzo prostym, że sztuka nie zawsze musi opowiadać historię. Czasem wystarczy kolor, światło i chwila zatrzymana na płótnie.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
