Radio ZET
Rozrywka
Kultura
To polskie arcydzieło uważano za zaginione. Odnalazło się przypadkiem po wielu latach

To polskie arcydzieło uważano za zaginione. Odnalazło się przypadkiem po wielu latach

Daniel Kiełbasa

3 min. czytania

13.12.2025 11:05

"Chłopiec niosący snop", znany też jako "Chłopiec w słońcu" to wybitny obraz olejny autorstwa Aleksandra Gierymskiego, który namalował go na kilka lat przed swoją śmiercią. Po wojnie arcydzieło uznano za zaginione, a odnalazło się przypadkiem na aukcji.

Z tego artykułu dowiesz się:

Aleksander Gierymski był wybitnym polskim malarzem XIX wieku.
"Chłopiec w słońcu" był jednym z jego ostatnich obrazów, który namalował w Polsce.
Arcydzieło uznano za zaginione po wojnie. Odnalazło się kilkadziesiąt lat później.

Aleksander Gierymski był wybitnym polskim malarzem

Urodzony w Warszawie w połowie XIX wieku Aleksander Gierymski był polskim malarzem realizmu oraz jednym z prekursorów impresjonizmu w Polsce. Pierwsze nauki rysunku i malarstwa pobierał w rodzinnym mieście, aby następnie studiować na Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.

Jak dobrze znasz najsłynniejsze obrazy polskich mistrzów malarstwa? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Każdy Polak powinien znać te obrazy. Kto namalował „Babie lato”?

1/15 Kto namalował ten autoportret?

Józef Chełmoński

Jacek Malczewski

Stanisław Wyspiański

Jego twórczość zaczęła zdobywać zainteresowanie na salonach w latach 70. XIX wieku, w międzyczasie Gierymski kilkakrotnie mieszkał w Rzymie, aby w końcu na dłużej osiąść w Warszawie. W przyszłej stolicy Polki związał się z grupą pozytywistów, a w tamtym czasie jego obrazy często prezentowały życie biedoty. Gdy okazało się, że ten etap twórczości nie znalazł uznania, wyjechał do Francji i Niemiec. Pod koniec XIX wieku trafił do Krakowa, gdzie w swojej twórczości zainspirował się codziennością na wsi. Ostatnie lata życia spędził w Rzymie, gdzie zmarł w 1901 roku. Do jego najsłynniejszych obrazów nalezą:

"Pomarańczarka"
"Dama rokokowa"
"Powiśle"
"Paź florencki"
"Luwr nocą"
"Trumna chłopska"
"Dziewczyna z Bronowic"
"Chłopiec niosący snop".

"Chłopiec w słońcu" jednym z ostatnich obrazów Gierymskiego

"Chłopiec niosący snop", znany też jako "Chłopiec w słońcu" lub "Chłopiec niosący chochoł" to jeden z ostatnich obrazów Gierymskiego, który namalował w Polsce, zanim ostatecznie przeprowadził się do Rzymu. Dzieło powstawało w Krakowie, a dokładniej w Bronowicach, gdzie malarz mieszkał przez jakiś czas w domu Włodzimierza Tetmajera. "Chłopiec w słońcu" powstać miał między 1893 i 1894 rokiem (podobnie jak "Trumna chłopska"). Efekt końcowy Gierymski zaprezentował w Monachium, a kupił go Ignacy Karol Mielewski w 1895 roku. Mielewski został zmuszony sprzedać swoją kolekcję sztuki w 1923 roku w Wiedniu. Obraz trafił w ręce Abe Gutnajera, warszawskiego antykwariusza. Ostatnim właścicielem obrazu przed wojną był Henryk Askenazy.

Uznany za zaginiony odnajduje się wiele lat później. Niezwykła historia "Chłopca w słońcu"

Przez wiele lat nie potrafiono ustalić, co stało się z obrazem Gierymskiego. Po II wojnie światowej został uznany za zaginioną stratę wojenną razem z innymi dziełami z kolekcji Askenazego. I taki stan utrzymywał się aż do 2004 roku. W rzeczywistości obraz jeszcze przed wojną został sprzedany anonimowemu kupcowi, który następnie wyjechał do USA. Obraz przetrwał zakopany w metalowej, zalutowanej skrzyni w piwnicy kamienicy, która spłonęła podczas Powstania Warszawskiego. Sam obraz jednak nie uległ zniszczeniu. Trafił do domu jednego z warszawskich fizyków, a o tym, że ocalał dowiedziano się w 2004 roku.

Wtedy to arcydzieło Gierymskiego trafiło na aukcję. Po tymczasowym zarekwirowaniu przez policję obraz wrócił na licytację w cenie 800 tys. złotych. Jednak po konsultacjach z właścicielem obraz został sprzedany poza aukcją Ministerstwu Kultury za 1,06 mln złotych (część środków wyłożyła Fundacja PZU). Obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

Źrodlo: Radio ZET/ Wikipedia/niezlasztuka.net/mnwr.pl