Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Polski mistrz kina i literatury kończyłby dziś 100 lat. Jego arcydzieła przeszły do historii

Polski mistrz kina i literatury kończyłby dziś 100 lat. Jego arcydzieła przeszły do historii

Daniel Kiełbasa

2 min. czytania

22.06.2026 08:10

Tadeusz Konwicki był jednym z najciekawszych pisarzy i reżyserów powojennej Polski. Napisał wybitne książki takie jak "Mała Apokalipsa", "Kompleks polski" oraz "Kalendarz i klepsydra, a jako reżyser nakręcił arcydzieło "Ostatni dzień lata". Dziś skończyłby 100 lat.

Zdjęcie przedstawia mężczyznę w okularach, z poważnym wyrazem twarzy, na tle jasnej ściany.

Z tego artykułu dowiesz się:

Skąd pochodził Tadeusz Konwicki? Młodość spędził na Wileńszczyźnie
Konwicki był wybitnym pisarzem. Napisał kultową książkę punktującą absurdy życie w komunizmie.
Konwicki był też reżyserem. Już jego debiutancki film był arcydziełem.

Redakcja poleca

Jej książki powstawały mimo przeciwności losu. Upamiętniono ją w wyjątkowej produkcji

Tadeusz Konwicki pochodził z terenów dzisiejszej Litwy. W trakcie wojny walczył w AK

Tadeusz Konwicki urodził się w 1926 roku w Nowej Wilejce. Z Wileńszczyzną związany był przez całe młodzieńcze życie. Tam też zastała go II wojna światowa. Podczas okupacji radzieckiej, a później niemieckiej, imał się różnych zajęć, zdał też konspiracyjną maturę i wstąpił do AK, gdzie w latach 1944 - 1945 walczył z sowietami. Reakcją na wojnę był rozkwit poglądów lewicowych u Konwickiego. Wkrótce opuścił Wileńszczyznę i przedostał się do Polski. Najpierw mieszkał w Gliwicach, później studiował w Krakowie i Warszawie. Przez pierwsze lata w powojennej Polsce był reportażystą, rysownikiem i redaktorem w "Dzienniku Polskim". Z powodu swoich lewicowych poglądów w latach 50. wstąpił do PZPR, a z partii wyrzucono go dekadę później.

Jak dobrze znasz najsłynniejszych pisarzy PRL-u? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.

Quiz: Najsławniejsi pisarze PRL. Jak dobrze pamiętasz ich książki?

1/14 Druga część książki "Ten obcy" powieści Ireny Jurgielewiczowej nosi tytuł:

"Inna?"

"Znany"

"Nowa"

Konwicki wybitnym pisarzem. Cenzura nie chciała wydawać jego książek

Ze względu na lewicowe poglądy w wymieniano go jako jednego z członków "pryszczatych", czyli pisarzy rozwijających realizm socjalistyczny i entuzjastycznie nastawionych do komunistycznego reżimu. Mimo to cenzura nie chciała wydać jego pierwszej książki "Rojsty", a do druku dopuszczono bardziej zgodne z linią partii "Godzina smutku" i "Władza". Z kolejnymi latami twórczość Konwickiego coraz częściej spotykała się z oporem ze strony cenzury. Jego książki "Zwierzoczłekoupiór", a przede wszystkim "Kalendarz i klepsydra" zostały radykalne potraktowane przez władze, a wiele fragmentów książek zostało wycięte. Następne dzieła Konwicki wydawał już w drugim obiegu, w tym najsłynniejszą powieść "Małą Apokalipsę". W wolnej Polsce ukazały się już tylko dwie jego pozycje "Czytadło" oraz "Pamflet na siebie". Jego największe dzieła to:

"Rojsty"
"Wniebowstąpienie"
"Sennik współczesny"
"Zwierzoczłekoupiór"
"Nic albo nic"
"Kalendarz i klepsydra"
"Mała Apokalipsa"
"Kompleks polski".

Nie przegap

Mężczyzna w czapce, uśmiechający się, z jasną kurtką i krawatem na tle szarej ściany.

Nazywany był „poetą przeklętym". Jego powieść oburzyła Władysława Gomułkę

Człowiek w garniturze z krótkimi włosami, patrzy w prawo, czarno-biała fotografia.

Powieść Polaka wywołała poruszenie. Prokuratura skonfiskowała drugie wydanie

Filmowa twórczość Konwickiego

Konwicki w latach 50. zaczynał filmową karierę jako scenarzysta. Debiutował w tej roli jako twórca scenariusza do "Zimowego zmierzchu". Jako reżyser zaczął od nakręcenia filmu "Ostatni dzień lata", w którym wystąpił Jan Machulski. Produkcja otrzymała Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w kategorii filmów dokumentalnych i krótkometrażowych. Był scenarzystą " Faraona" Jerzego Kawalerowicza, "Jowity" Janusza Morgensterna i "Kroniki wypadków miłosnych" Andrzeja Wajdy (na podstawie własnej książki). Nakręcił też dzieła "Dolina Issy" na podstawie powieści Czesława Miłosza oraz "Lawę" na bazie "Dziadów" Mickiewicza. Jego filmy wyróżniano m.in. w Mannheim, San Remo i Edynburgu.

5 wciągających polskich książek, które każdy powinien przeczytać choć raz w życiu

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmpolski.pl

Więcej na temat:

PRL, kino, polskie filmy, reżyserzy, Film, książki, literatura, pisarz

Zareaguj: Reakcja: