Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Tę lekturę szkolną zna pół Polski. Mało kto wie, że tytuł jest dłuższy

Tę lekturę szkolną zna pół Polski. Mało kto wie, że tytuł jest dłuższy

Martyna Zielonka

2 min. czytania

22.09.2025 13:02

„Szewcy” to jeden z najwybitniejszych dramatów Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego). Utwór, wpisany na listę lektur szkolnych, doczekał się wielu interpretacji i wciąż zachwyca kolejne pokolenia czytelników. Nie każdy jednak zauważył, że słynny twórca opatrzył swoje dzieło… podtytułem.

Witkacy był jednym z najwybitniejszych polskich artystów XX wieku.
Popularność przyniosły mu m.in. znakomite dramaty.
To on był twórcą „Szewców” – utworu zaliczanego do arcydzieł rodzimej literatury.

Jakie utwory przyniosły Witkacemu sławę?

Witkacy, czyli Stanisław Ignacy Witkiewicz spełniał się w kilku obszarach branży artystycznej. Był cenionym malarzem, fotografikiem i filozofem, ale większość Polaków z pewnością kojarzy go przede wszystkim jako znakomitego pisarza. To on jest autorem powieści „Pożegnanie jesieni” oraz „Nienasycenie”, a także licznych dramatów:

„Oni”
„W małym dworku”
„Gyubal Wahazar”
„Matka”
„Sonata Belzebuba”
„Szewcy”

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o klasykę polskiej literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Szczególną popularność przyniósł mu ostatni z wymienionych, ukończony w 1934 roku dramat polityczny, określany mianem modernistycznego i groteskowego. Witkiewicz pisał „Szewców” przez siedem lat – był to najsłynniejszy i zarazem wieńczący jego karierę utwór dramatyczny.

Jak brzmi podtytuł „Szewców” i o czym opowiada ten słynny dramat?

Witkacy opatrzył swój słynny tekst podtytułem „Naukowa sztuka ze »śpiewkami« w trzech aktach”. Jest to jedyny dramat, który artysta określił mianem „naukowego” – tłumaczył, że jego treść „bada zjawiska ukazując pewne ogólne zależności rządzące światem”. (cytat za: culture.pl).

W swoim dziele Witkiewicz przedstawił obraz przyszłego społeczeństwa, wieszcząc mu katastroficzne losy. Książka stanowi krytykę rewolucji, kapitalizmu, komunizmu i faszyzmu oraz pokazuje, jak władza deprawuje, a jednostka traci swoją indywidualność na rzecz zautomatyzowanego i pozbawionego wartości mechanizmu. Głównymi postaciami dramatu są trzej szewcy, prokurator Scurvy oraz księżna Zbereźnicka-Podberezka. Tytułowi bohaterowie są niezadowoleni ze swojej dotychczasowej pracy, zostają zamknięci i skazani na bezczynność. Również i to im nie odpowiada, dlatego dochodzi do buntu…

Utwór Witkacego, wydany w kraju dopiero prawie dekadę po śmierci artysty (1948r.), uznawany jest za arcydzieło polskiej literatury. Dramat do dziś znajduje się na liście lektur szkolnych (dla poziomu rozszerzonego) i jest chętnie interpretowany przez kolejne pokolenia artystów teatralnych. Pierwszy spektakl nawiązujący do słynnego dzieła Witkiewicza zrealizowano już w 1957 roku w Sopocie, w Teatrze Wybrzeże.