Radio ZET
Rozrywka
Kultura
189 lat temu urodził się wybitny malarz. Dziś wielu Polaków nie pamięta już jego dzieł

189 lat temu urodził się wybitny malarz. Dziś wielu Polaków nie pamięta już jego dzieł

Kacper Jedynak

2 min. czytania

11.11.2026 11:11

Artur Grottger był jednym z najwybitniejszych polskich malarzy epoki romantyzmu. Choć żył zaledwie 30 lat, pozostawił po sobie dzieła, które na trwałe zapisały się w historii polskiej sztuki. Jego przejmujące rysunki dokumentowały dramatyczne losy Polaków i wydarzenia powstania styczniowego.

Na zdjęciu widoczny mężczyzna w kapeluszu, ubrany w ciemny płaszcz. Czarnobiała fotografia.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak wyglądała droga Artura Grottgera do artystycznej sławy.
Które cykle rysunków przyniosły mu największe uznanie.
Jakie okoliczności towarzyszyły jego przedwczesnej śmierci.

Redakcja poleca

Poznajesz ikonę kina PRL? Zagrał w „Lalce", „Ziemi obiecanej" i „M jak miłość"

Od młodzieńczych talentów do artystycznej sławy – początki kariery Artura Grottgera

11 listopada 1837 roku w Ottyniowicach na Podolu urodził się Artur Grottger, jeden z najważniejszych przedstawicieli romantyzmu w polskim malarstwie. Był malarzem, rysownikiem i ilustratorem, którego twórczość na trwałe zapisała się w historii polskiej sztuki. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmują prace poświęcone wydarzeniom narodowym i walce o niepodległość. Artysta żył zaledwie 30 lat, jednak pozostawił po sobie setki dzieł, które przez kolejne pokolenia kształtowały wyobrażenie Polaków o powstaniu styczniowym.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Arcydzieła malarstwa, które każdy Polak musi znać bardzo dobrze. Zgadniesz tytuły wszystkich obrazów?

1/10 Jak zatytułowany jest obraz Jana Matejki przedstawiający błazna siedzącego samotnie na krześle podczas balu na dworze?

Kazanie Skargi

Stańczyk

Rejtan - Upadek Polski

Hołd pruski

Pierwsze lekcje rysunku pobierał od ojca, który również zajmował się malarstwem. Już jako jedenastolatek rozpoczął naukę w pracowni lwowskiego malarza Jana Maszkowskiego. Następnie studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie oraz Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. W stolicy Austrii rozwijał również działalność ilustratorską, współpracując z tamtejszymi czasopismami. Do 1864 roku wykonał ponad 200 ilustracji. Jego talent szybko został dostrzeżony, a jednym z pierwszych mecenasów został bawarski hrabia Aleksander Pappenheim.

Redakcja poleca

Na zdjęciu mężczyzna z brodą w niebieskim garniturze, z poważnym wyrazem twarzy na ciemnym tle.

179 lat temu urodził się jeden z najważniejszych pisarzy. Stworzył postać, którą zna praktycznie każdy na świecie

Mężczyzna w eleganckim stroju, z brodą i wąsami, na tle jednolitej ciemnej powierzchni.

162 lata temu urodził się wybitny pisarz. Był „sumieniem narodu” i autorem lektur szkolnych

Otwarte, leżące na stole książka z widocznymi stronami i regałem w tle, na którym stoją inne książki.

Sławna pisarka ma już 98 lat, ale mało kto w Polsce ją zna. Jej największe dzieło dotyczy Polaka

Powstanie styczniowe, najważniejsze dzieła i przedwczesna śmierć artysty

Największą rozpoznawalność przyniosły mu czarno-białe cykle rysunków przedstawiające dramatyczne wydarzenia z historii Polski. Do najważniejszych należą „Warszawa I”, „Warszawa II”, „Polonia”, „Lithuania” oraz „Wojna”. Szczególnie istotna jest „Polonia” z 1863 roku, ukazująca losy uczestników powstania styczniowego. W kolejnych pracach Grottger przedstawiał między innymi brankę do wojska rosyjskiego, przygotowania powstańców, walkę, represje oraz cierpienie rodzin. Charakterystyczną cechą jego twórczości było skupienie na ludzkich emocjach. Gesty, mimika i spojrzenia bohaterów nadawały poszczególnym scenom wyjątkowo dramatyczny charakter.

Scena przedstawiająca dramatyczny moment w salonie, kobiety i mężczyźni w różnych emocjach.

Fot. Domena Publiczna
Cykl \"Polonia\" - \"Obrona dworu\"

Artysta nigdy nie uczestniczył bezpośrednio w powstaniu styczniowym, ale wydarzenia te stały się jednym z najważniejszych tematów jego twórczości. W ostatnich latach życia zmagał się z problemami finansowymi i gruźlicą. Zmarł 13 grudnia 1867 roku w Amélie-les-Bains we Francji. Jego ciało sprowadzono do Lwowa, gdzie został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim. W 1988 roku Muzeum Narodowe w Krakowie zorganizowało wystawę poświęconą jego twórczości, na której zgromadzono około 500 dzieł.