Zdobył Nagrodę Nobla, ale odmówił jej przyjęcia. Nie chciał być "uwieczniony za życia"

Kim jest Jean-Paul Sartre? Jeden z najbardziej znanych francuskich pisarzy i filozofów

Jean-Paul Sartre to francuski filozof, powieściopisarz, dramaturg i eseista. Przyszedł na świat 21 czerwca 1905 roku w Paryżu jako syn Jean-Baptiste Sartre’a, zawodowego oficera wojsk inżynieryjnych i i Anny Marii Schweitzer pochodzącej ze znanej rodziny intelektualistów. Wychowywały go jednak same kobiety - ojciec zmarł niedługo po narodzinach syna. Już jako kilkuletni chłopiec Jean-Paul odkrył w sobie zamiłowanie do literatury.

Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15

1/15 Autorem książki "Pan Tadeusz" jest:

Juliusz Słowacki

Adam Mickiewicz

Remigiusz Mróz

Dalej

Był uzdolnionym uczniem, wykazywał także zdolności przywódcze. Lubił prowokować i szokować swoje otoczenie. W okresie liceum zaczął pisać pierwsze opowiadania satyryczne, które zwróciły uwagę jego nauczycieli. Podczas studiów w elitarnej École normale supérieure w Paryżu swoim pacyfistycznym skeczem Sartre spowodował nawet dymisję dyrektora. Jak sam podkreśla, w tym okresie pisał ogromne liczby piosenek, poematów, opowiadań i powieści. W wolnym czasie czytał - ponad 300 książek rocznie.

Redakcja poleca

Otrzymał literackiego Nobla, jednak wielu Polaków nie zna jego wyjątkowych dzieł

Wygrał Nobla z literatury, ale nie był pisarzem. Te arcydzieła trzeba zobaczyć na żywo

Jej książki powstawały mimo przeciwności losu. Upamiętniono ją w wyjątkowej produkcji

Jean-Paul Sartre - najważniejsze dzieła

Pierwszą książkę opublikował w 1938 roku. Powieść filozoficzno-autobiograficzna "La Nausée" ("Mdłości") odniosła ogromny sukces i po dziś dzień uważana jest za jego najważniejsze dzieło. Niedługo później pojawił się także jego pierwszy zbiór opowiadań "Le Mur" ("Mur"). Zmotywowany do tworzenia jak najwięcej, pisał nawet po 12 godzin dziennie. W dalszej twórczości nie przeszkodziła mu nawet II wojna światowa - choć w 1940 roku dostał się do niewoli i osadzony był w obozie jenieckim w Niemczech, dalej starał się rozwijać artystycznie - pisał sztuki teatralne i wraz z innymi zatrzymanymi organizował działalność kulturalną.

Wyszedł na wolność w 1941 roku dzięki fałszywemu zaświadczeniu lekarskiemu. Po powrocie do Paryża włączył się w działalność ruchu oporu. Nie przestawał pisać - w tym okresie powstały takie jego sztuki teatralne, jak "Muchy" i "Przy drzwiach zamkniętych". Gdy po wojnie wyjechał do USA, był traktowany jak bohater.

Redakcja poleca

Dziś kończyłby 93 lata. Najsławniejszy polski pisarz, którego Polacy nie znają

Pokonał "Wiedźmina" i wygrał 3 Zajdle. Nie każdy wie, że pisał pod pseudonimem

Dlaczego Franz Kafka nie pisał po czesku? Wyjaśnienie jest bardzo proste

Pisarz odmówił przyjęcia Nagrody Nobla

Po dziś, oprócz debiutanckiej powieści, do jego największych dzieł zaliczyć można "Byt i nicość" (najważniejszy esej filozoficzny jego autorstwa) oraz antyromantyczną powieść "Słowa". To właśnie za tę książkę otrzymał literacką Nagrodę Nobla, której nigdy nie przyjął. Satre odrzucił nagrodę - uzasadniał to tym, że jego zdaniem żaden człowiek nie powinien być "uwieczniony za życia". Tak samo argumentował odrzucenie Legii Honorowej i profesury w Collège de France. Jego zdaniem te zaszczyty mogły "ograniczać jego wolność".

W ten sposób Jean-Paul Sartre stał się pierwszym laureatem Nagrody Nobla, który dobrowolnie odmówił przyjęcia tej nagrody. Do dziś pozostaje jedną z dwóch osób, które to zrobiły. Cztery inne osoby, które nie przyjęły nagrody, były do tego zmuszone przez naciski władz.

Jean-Paul Sartre wzbudzał kontrowersje swoimi poglądami - pod koniec życia odszedł od egzystencjalizmu i rozwinął własną wersję socjologii marksistowskiej. Także jego zaangażowanie polityczne budziło sprzeciw wielu osób. Prywatnie przez lata zmagał się z uzależnieniami, m.in. od amfetaminy, alkoholu i papierosów. Mimo tak gorzkich rozdziałów w jego życiu, nie da się mu odmówić ogromnego wpływu, jaki wywarł na kulturę oraz filozofię.

Przez 50 lat życia tworzył związek z Simone de Beauvoir, nigdy jednak nie wzięli ślubu. Jean-Paul Sartre zmarł 15 kwietnia 1980 roku w Paryżu. Miał 74 lata, a powodem jego śmierci był obrzęk płuc. Jego pogrzeb na cmentarzu Montparnasse zgromadził ponad 50 000 ludzi.

Fot. akg-images/EAST NEWS
Jean-Paul Sartre - francuski filozof, powieściopisarz, dramaturg i eseista

Źródło: Radio ZET / Wikipedia 

5 wciągających polskich książek, które każdy powinien przeczytać choć raz w życiu

5 Zobacz galerię

fot. Shutterstock