Zapomniany poeta międzywojnia. W swoich tekstach krytykował Juliana Tuwima
Wojna odebrała Polsce wielu wybitnych twórców, których dorobek nie zdążył w pełni wybrzmieć. Józef Gałuszka to jeden z poetów międzywojnia, dziś niemal zapomniany, choć w swoim czasie budził silne emocje i nie unikał ostrych sporów. Należał do grona najbardziej aktywnych krytyków Juliana Tuwima.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim był Józef Gałuszka i jak wyglądała jego droga życiowa oraz literacka.
- Na czym polegał jego konflikt z Julian Tuwim i jakie miał poglądy.
- Jakie tomiki poezji stworzył oraz za co otrzymał Złoty Krzyż Zasługi.
Kim był Józef Gałuszka?
Polscy artyści, którzy odeszli z tego świata przez wojnę, często pozostawili po sobie dorobek urwany nagle, nie w pełni doceniony przez kolejne pokolenia. Jednym z takich twórców był Józef Gałuszka – poeta, publicysta i uczestnik walk o niepodległość, dziś niemal zapomniany. Urodzony w 1893 roku, należał do pokolenia, którego życie i twórczość zostały brutalnie przerwane przez wydarzenia historyczne. Jego poezja wyrastała z doświadczenia patriotyzmu, wojny i refleksji nad losem człowieka, a jednocześnie wpisywała się w burzliwy klimat literacki dwudziestolecia międzywojennego.
Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Trudny quiz literacki. Co wiesz o polskich wieszczach narodowych?
Gałuszka pochodził z ubogiej rodziny – był synem Aleksandra, rzeźbiarza, oraz Salomei Michalskiej. Uczył się w gimnazjum w Krakowie, a następnie studiował filozofię na Uniwersytet Jagielloński. W czasie I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej, walcząc na frontach włoskim i rosyjskim, później brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1929 roku poślubił Edytę Marię Mertlik, malarkę i literatkę. Był aktywny w środowisku literackim, m.in. jako redaktor „Gazety Literackiej” i członek Związku Literatów Polskich w Krakowie.
Aktywnie krytykował Juliana Tuwima
Jego poglądy były wyraziste i niejednokrotnie budziły kontrowersje. Józef Gałuszka publikował teksty uznawane za antysemickie, m.in. w „Gazecie Literackiej” i „Myśli Narodowej”, należąc do najaktywniejszych krytyków Julian Tuwim (autor był żydowskiego pochodzenia). Tuwim odpowiadał mu ostrymi artykułami, a także – prawdopodobnie – odnosił się do takich ataków w swojej poezji. W reakcji Gałuszka opublikował artykuł „O sparszywieniu obyczajów”, w którym bezpośrednio zaatakował Tuwima.
Dorobek artystyczny Gałuszki obejmuje liczne tomiki poezji, takie jak „Promień i grom”, „Uśmiechy Boga”, „Gwiazda komandorii”, „Ludzie bez twarzy”. Jego twórczość była nagradzana – otrzymał m.in. nagrodę literacką miasta Krakowa oraz wyróżnienia ministerialne za swoje tomiki. Został również odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za działalność literacką i patriotyczną. Zmarł 6 września 1939 roku pod Annopolem, w trakcie kampanii wrześniowej, najprawdopodobniej popełniając samobójstwo w obliczu klęski wojennej.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
