Każdy Polak musiał czytać arcydzieło noblisty w szkole. Mało kto zna jego imię

Autor arcydzieł polskiej literatury

Zanim został pisarzem, imał się wielu różnych zajęć. Choć rodzice marzyli o tym, by został organistą, młody Stanisław (tak pierwotnie zapisano go w urzędzie), miał inny plan na życie. Ukończył Warszawską Szkołę Niedzielno-Rzemieślniczą, potem pracował m.in. jako krawiec, aktor w wędrownych trupach teatralnych, czy funkcjonariusz kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Karierę literacką rozpoczął pod koniec XIX wieku. Sławę i uznanie krytyki przyniosła mu publikowana w latach 1897–1898 w dzienniku "Kurier codzienny" "Ziemia obiecana". Utwór, którego akcja rozgrywa się w przemysłowej Łodzi XIX wieku i przy pomocy historii kilku bohaterów opowiada o ówczesnych warstwach społecznych, odniosła ogromny sukcesy. Książkę tłumaczono na języki obce i w XX wieku dwukrotnie zekranizowano. Wersja Andrzeja Wajdy uznawana jest za jedno z największych arcydzieł polskiej kinematografii.

Zarówno w Polsce, jak i na świecie Reymont znany jest jednak z innego dzieła - społeczno-obyczajowej powieści "Chłopi". Wydany w pierwszej dekadzie XX wieku utwór podejmuje tematykę chłopską. Akcja rozgrywa się we wsi Lipce i ukazuje dziesięć miesięcy życia mieszkańców miejscowości, wśród których znajduje się najbogatszy gospodarz – Maciej Boryna. Mężczyzna jest podwójnym wdowcem, ale zauroczony młodą i piękną sąsiadką – Jagną Paczesiówną – postanawia się pannie oświadczyć. Choć dziewczyna ani myśli o zamążpójściu, posłuszna matce, żądnej bogactwa, zgadza się zostać żoną szanowanego wdowca. To z kolei prowadzi do konfliktu w rodzinie Borynów. Antek, syn gospodarza, mimo że ma żonę i dzieci, podkochuje się w Jagnie, a z czasem wikła się z nią w romans…

Jak dobrze znasz polską literaturę? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Władysław Reymont za swoją powieść, jako drugi Polak (po Henryku Sienkiewiczu), został nagrodzony Literacką Nagrodą Nobla. Wyróżnienie otrzymał jednak dopiero w 1924 roku, zaledwie kilka miesięcy przed swoją śmiercią. Ze względu na chorobę, nie zdołał odebrać nagrody osobiście. "Za wybitny epos narodowy” – napisała w uzasadnieniu wyboru Akademia Szwedzka. Sam artysta, choć głęboko poruszony i dumny, widział w tym wydarzeniu głównie ironię losu. „Okropne! Nagroda Nobla, pieniądze, sława wszechświatowa i człowiek, który bez zmęczenia wielkiego nie potrafi się rozebrać. To istna ironia życia. Urągliwa i prawdziwie szatańska" – pisał w jednym z listów do przyjaciół.

Zobacz także

Była nazywana "polską Marilyn Monroe". Słynny pisarz złamał jej serce

Do tego amerykańskiego filmu scenariusz stworzył pisarz z „polskim” nazwiskiem

Pisarz wymyślił termin, którego Polacy używają do dziś. Jest w tytule sławnej powieści

Ekranizacje "Chłopów"

O powieści artysty w niektórych kręgach było jednak głośno dużo wcześniej niż gruchnęły wieści o Nagrodzie Nobla. Już w 1922 roku książka zainspirowała Eugeniusza Modzelewskiego, który zdecydował się zaadaptować ją na potrzeby swojego filmu. Nad ekranizacją arcydzieła pracował razem z Władysławem Reymontem, jednak jak czytamy na stronie filmpolski.pl, "liczne skróty i przeróbki oddaliły jednak efekt ekranowy od pierwotnych zamierzeń". Krytycy chwalili jedynie kreację Mieczysława Frenkla (Maciej Boryna), dla którego rola w filmie była ekranowym debiutem. Produkcja niestety nie zachowała się do dzisiaj.

Zdecydowanie lepsze recenzje zebrały kolejne dwie ekranizacje "Chłopów". W 1972 roku Jan Rybkowski zrealizował serial o losach Borynów (rok później pojawiła się też kinowa wersja), a w 2023 roku słynną historię w animowanej wersji pokazali DK Welchman i Hugh Welchman. Obraz był polskim kandydatem do Oscara w kategorii najlepszy film międzynarodowy.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Film Polski