Amerykanie zrobili swoją wersję polskiego arcydzieła. Adaptacja opowiadania Polaka
"Sanatorium pod klepsydrą" Wojciecha Jerzego Hasa uważa się za jeden z najlepszych polskich filmów w historii. Własną wersję historii z książki Brunona Schulza opowiedzieli Amerykanie w filmie animowanym w 2024 roku. Gdzie można obejrzeć ich dzieło?
!["Sanatorium pod klepsydrą"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/23/e530a1da/763586-420x240-06bee93677.webp ""Sanatorium pod klepsydrą"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- "Sanatorium pod Klepsydrą" to zbiór opowiadań Brunona Schulza
- W latach 70. Wojciech Jerzy Has zekranizował książkę. To arcydzieło polskiego kina.
- W 2024 roku swoją wersję tej historii stworzyli też Amerykanie.
Bruno Schulz wydaje "Sanatorium pod klepsydrą"
Po sukcesie "Sklepów cynamonowych" Bruno Schulz zdobył uznanie w kręgach literackich. Dzięki sławie pracujący jako nauczyciel autor, otrzymał płatny urlop, który wykorzystał na pisanie kolejnego dzieła. W 1937 roku światło dzienne ujrzał zbiór 13 opowiadań pt. "Sanatorium pod klepsydrą", które były inspirowane życiem samego Schulza. Ich bohaterem był Józef, a świat realny mieszkał się w opowiadaniach z fantastyką. Kluczową rolę w historii odgrywał też ojciec głównego bohatera oraz dom i sklep rodzinny. Za powieść Schulz otrzymał w 1938 roku Złotego Wawrzyna Akademickiego nadawanego przez Polską Akademię Literatury.
Jak dobrze znasz twórców wybitnych polskich filmów? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Pamiętasz, kto nakręcił to arcydzieło polskiego kina? Przypisz nazwisko do filmu
Po wojnie twórczość Schulza była na cenzurowanym, a władze chciały całkowicie usunąć jego postać ze zbiorowej pamięci. Schulz i jego książki wróciły do łask po śmierci Stalina. Jego najważniejsze dzieła wydano ponownie w 1957 roku. Dziś " Sanatorium pod klepsydrą" uważa się je za jeden z najważniejszych tytułów w dwudziestoleciu międzywojennym.
Ekranizacja książki Brunona Schulza zachwyciła poza Polską
W 1973 roku Wojciech Jerzy Has zaprezentował film będący adaptacją arcydzieła Brunona Schulza. Twórca napisał też scenariusz do dramatu, inspirując się przede wszystkim tytułowym opowiadaniem oraz częścią "Wiosna". Jego premiera po wydarzeniach z 1968 roku była przekładana, a już po premierze film był ostro krytykowany w kraju. W rolach głównych zagrali:
- Jan Nowicki
- Tadeusz Kondrat
- Gustaw Holoubek
- Irena Orska
- Halina Kowalska
- Mieczysław Voit
- Bożena Adamek.
Film mimo krytyki w PRL-u, został wysłany na Festiwal w Cannes, gdzie Has zdobył nagrodę jury dla najlepszego reżysera. "Sanatorium pod klepsydrą", nominowane do Złotej Palmy, zebrało mnóstwo pozytywnych recenzji od zachodnich krytyków. Wiele lat później w Polsce zdobył dużo pochlebniejsze recenzje. W 2024 roku serwis Pełna Sala uznał go za najlepszy polski film w historii. Zachwycał się nim też Martin Scorsese.
Amerykanie interpretują polskie arcydzieło
W 2024 roku trudnej sztuki interpretacji "Sanatorium pod klepsydrą" podjęli się Amerykanie. Bracia Stephen i Timothy Quay stworzyli animowaną adaptację książki. Głosy do postaci podkładali:
- Tadeusz Janiszewski
- Alison Bell
- Andrzej Kłak
- Wioletta Kopańska
- Zenaida Yanowsky.
Film został wyróżniony nagrodą na Katalońskim Międzynarodowym Festiwalu Filmowym, wyświetlano go też w Wenecji i Zagrzebiu. Utrzymana w mrocznym klimacie animacja z udziałem lalek, dostępna jest do wypożyczenia m.in. na TVP VOD, Rakuten, Mojeekino i Playerze.
"Bracia Quay w doskonały sposób przełożyli język Schulza na ekran. Równie doskonale bawią się naszą świadomością - co jest jawą, a co jest snem? Może żyjemy we śnie, a może to świat śpi? Ten seans był dla mnie jak koszmar i paraliż senny przeżywany w kinowym fotelu. I nie jest to określenie pejoratywne".
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb/IMDb
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
