Ten gatunek literacki wymyśliła Szymborska. Utwór ma jedno zdanie, ale śmieszy
Trzy dekady temu Wisława Szymborska została laureatką literackiego Nobla. Pisarka nie tylko tworzyła własne utwory, ale i... wymyśliła gatunek literacki. Wielu czytelników może nie wiedzieć, czym jest uroczo brzmiący "lepiuch".
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były początki kariery Wisławy Szymborskiej?
- Które tomy poezji przyniosły pisarce sławę?
- Czym charakteryzuje się gatunek literacki lepiuch?
Twórczość Wisławy Szymborskiej
Wisława Szymborska karierę zaczynała tuż po II wojnie światowej, publikując swoje utwory na łamach "Dziennika Polskiego". Pierwszy tom poezji - "Dlatego żyjemy" - wydała w 1952 roku, siedem lat po swoim debiucie. Pisanych w duchu epoki PRL wierszy, z tego ani kolejnego zbioru ("Pytania zadawane sobie"), nigdy nie włączała jednak do późniejszych wyborów czy antologii. W latach 1953–1966 Szymborska kierowała działem poezji w "Życiu Literackim", współredagowała z Włodzimierzem Maciągiem rubrykę "Poczta literacka" oraz pisała felietony "Lektury nadobowiązkowe" (1967–1981). W 1983 roku nawiązała zaś współpracę z "Tygodnikiem Powszechnym".
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o arcydzieła literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Ekspresowy quiz z polskiej literatury. Przypisz utwór do pisarza
Co kilka lat, aż do 2014 roku, na rynku ukazywały się jej kolejne tomy poezji. Począwszy od "Wołania do Yeti" (1957 r.), na którym znalazł się m.in. słynny wiersz "Nic dwa razy", przez "Koniec i początek" (1993r., "Kot w pustym mieszkaniu", czy "Niektórzy lubią poezję"), aż po "Dwukropek" (2005r., "Pociecha", "Stary profesor", "Labirynt") pisarka zdobywała serca czytelników z różnych zakątków świata. W 1996 roku najważniejsze wyróżnienie w świecie literatury - Literacką Nagrodę Nobla.
"W Wisławie Szymborskiej Szwedzka Akademia chce uhonorować przedstawicielkę niezwykłej czystości i siły poetyckiego spojrzenia. Poezji jako odpowiedzi na życie, sposobu na życie, pracy nad słowem jako myślą i wrażliwością. Wiersze Wisławy Szymborskiej to perfekcja słowa, wysoce wycyzelowane obrazy, myślowe allegro ma non troppo, jak nazywa się jeden z jej wierszy. Jednak ciemności, której nie ulegają one bezpośrednio, wyczuwa się w nich tak, jak ruch krwi pod skórą" - napisano w uzasadnieniu wyboru.
Czym jest lepiej?
Szymborska przez dekady bawiła się słowem, nie tylko pisząc kolejne utwory, ale i konstruując nowy gatunek literacki. To jej przypisuje wynalezienie tzw. lepiucha (lepieja), czyli jednozdaniowego, często nonsensownego, groteskowego wierszyka, składającego się zwykle z dwóch wersów. Nazwę temu gatunkowi nadał Michał Rusinek - sekretarz pisarki. Lepiuch oparty jest na schemacie "lepiej... niż..." - wykorzystuje w ten sposób paradoks i przesadę, by spotęgować efekt komiczny.
Pierwszy wers lepieja zazwyczaj opisuje jakieś bardzo przykre w skutkach zdarzenie, drugi natomiast stwierdza, że jest ono i tak lepsze od czegoś (pozornie) nieszkodliwego. Przykład: "Lepiej złamać obie nogi, niż miejscowe jeść pierogi."
Jesień będzie należeć do tych książek. 7 premier, o których będzie głośno
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
