`

Te lektury szkolne doczekały się hollywoodzkich adaptacji. Wielu Polaków nie miało pojęcia

4 min. czytania
05.09.2026 12:12
Obserwuj nas na Google

Wiele lektur, które przyswajają polscy uczniowie, otrzymało swoje filmowe adaptacje, a kręcili je najważniejsi polscy reżyserzy. Zdarza się też, że niektóre z pozycji kanonu mają hollywoodzkie ekranizacje. Oto kilka książek, które doczekały się światowej produkcji. 

Mężczyzna z kręconymi włosami i brodą, zaskoczony, stoi na tle złotej tkaniny.
fot. Screen IMDb
  • Te lektury trafiły do Hollywood. Tych adaptacji możesz nie pamiętać
  • "Quo Vadis", "Makbet", "Rok 1984". Te powieści doczekały się ekranizacji. 
  • Lektury, które mają sławne ekranizacje. Oto one

Lektury, które trafiły do Hollywood. Oto adaptacje, których Polacy mogą nie pamiętać

Kanon lektur dla szkół podstawowych i średnich w Polsce to przede wszystkim polskie dzieła, jednak nie brakuje tam ponadczasowych klasyków autorstwa m.in. Shakespeare'a, Dostojewskiego, czy Tolkiena. Wiele tych książek doczekało się filmowych adaptacji, a część z nich powstawało w Hollywood, gdzie próbowano zrobić z nich wielkie filmowe hity. Oto kilka lektur z polskiego kanonu, które otrzymały hollywoodzkie ekranizacje. 

Jak dobrze znasz ekranizacje światowej literatury? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem. 

Quiz: Słynne ekranizacje literatury. Dasz radę zdobyć komplet punktów?

1/15 Film "Lśnienie" Stanleya Kubricka to ekranizacja powieści:

"Quo Vadis" Henryk Sienkiewicza (film z 1951 roku)

Nagrodzona Noblem znakomita powieść Henryka Sienkiewicza z 1896 roku to obowiązkowa lektura (czytana fragmentami) w ostatnich klasach szkoły podstawowej. Polacy znają przede wszystkim adaptację z 2001 roku, która została zrealizowana przez Polaków za ogromne jak na nasz kraj pieniądze (76 mln złotych) przez Jerzego Kawalerowicza. Jednak 50 lat wcześniej ekranizacji arcydzieła Sienkiewicza podjęto się w Hollywood. W 1951 roku Mervyn LeRoy nakręcił spektakularną wersję powieści z głównymi rolami Roberta Taylora, Petera Ustinova, Deborah Kerr, Leo Glenna i Patrici Laffan. Film był gigantycznym hitem, zarobił 21 mln dolarów i pozwolił uniknąć bankructwa studiu MGM. Dostał 8 nominacji do Oscara. 

Oglądaj

"Makbet" Williama Shakespeare'a (filmy z 2015 i 2021 roku)

"Makbet" został napisany przez Williama Shakespeare'a około 1606 roku, a wydano go w 1623 roku. To jedna z najczęściej wystawianych sztuk jego autorstwa, którą autor oparł na historycznych przekazach na temat szkockiego króla Makbeta. Dziś jest to obowiązkowa lektura w szkołach średnich w Polsce. "Makbet" to również jeden z najchętniej interpretowanych dramatów przez filmowców. Hollywood mierzyło się z nim wielokrotnie. W 2015 roku Justin Kurzel nakręcił "Makbeta" z główną rolą Michaela Fassbendera. Obok zagrali Marion Cottilard, Elizabeth Debicki i Sean Harris. Film nie okazał się jednak hitem, walczył natomiast w Cannes o Złotą Palmę. 

W 2021 roku bardziej poetycką wersję "Makbeta" pt. "Tragedia Makbeta" zrealizował Joel Coen. W głównej roli obsadził Denzela Washingtona, a oprócz niego w adaptacji zagrała Frances McDormand. Film zrealizowany dla Apple TV+ został entuzjastycznie przyjęty. Otrzymał 3 nominacje do Oscara. 

Nie przegap

"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego (filmy z 1998 i 2002 roku)

"Zbrodnia i kara" to XIX-wieczne arcydzieło autorstwa Rosjanina Fiodora Dostojewskiego, które jako obowiązkową lekturę czytają licealiści. Najpierw w 1866 publikowano ją częściami w gazecie, a rok później wydano jako pełnoprawną książkę. Obecnie dzieło uważa się za jedną z najważniejszych powieści kryminalnych w historii. Mroczna historia i wewnętrzny spór Raskolnikowa stały się chwytliwym tematem dla filmowców. Co ciekawe, nigdy jednak nie podjął się realizacji epickiej hollywoodzkiej wersji. Amerykanie maczali jednak palce w filmie z 2002 roku (kooperacja z Rosją i Polską). Nakręcił go Menahem Golan, a główną zagrał Crispin Glover. 4 lata wcześniej "Zbrodnię i karę" nakręcono dla amerykańskiej telewizji. W tej wersji wystąpili: Patrick Dempsey, Ben Kingsley, Lili Horvat i Julie Delpy. 

"Chłopcy z Placu Broni" Ferenca Molnara (film z 1969 roku) 

Węgier Ferenc Molnar napisał "Chłopców z Placu Broni" w 1906 roku. Powieść stała się jedną z najsłynniejszych książek przeznaczonych dla dzieci i młodzieży. Przetłumaczono ją na 42 języki. W polskich szkołach przerabia się ją w klasach 4-6 szkoły podstawowej. Dzieło doczekało się wielu adaptacji, a najsłynniejszą z nich była amerykańsko-węgierska wersja 1969 roku. Nakręcił ją Zoltan Fabri. Produkcja otrzymała nominację do Oscara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Oglądaj

"Romeo i Julia" Williama Shakespeare'a (film z 1996 roku)

"Romeo i Julia" to dziś lektura uzupełniająca w szkołach średnich. Shakespeare historię dwóch zwaśnionych napisał w 1597 roku, a pierwsze polskie wydanie ukazało się dopiero w 1839 roku. Dramat doczekał się wielu adaptacji teatralnych, a historia inspirowała twórców "West Side Story". W 1996 roku powstał ekranizacja autorstwa Baza Luhrmanna. W rolach głównych w unowocześnionej interpretacji zagrali Leonardo DiCaprio i Claire Danes. Film dostał nominację do Oscara (scenografia) oraz wygrał 4 nagrody BAFTA. 

"Rok 1984" George'a Orwella (film z 1984 roku)

George Orwell napisał "1984" w 1949 roku i przedstawił jedną z najbardziej znanych wizji antyutopii w historii. Książka była krytyką systemów totalitarnych, a dziś jest to jedna z najbardziej wstrząsających lektur szkolnych w polskim kanonie. Ekranizacja powieści trafiła do kin symbolicznie w 1984 roku. Wdowa po Orwellu zgodziła się na ekranizację, o ile nie zostaną użyte w niej żadne efekty specjalne. Film nakręcił Michael Radford. Był też autorem scenariusza. Główną rolę Winstona Smitha zagrał John Hurt. 

Oglądaj

"Hobbit", "Opowieści z Narnii" i inne powieści

To oczywiście nie wszystkie pozycje, które doczekały się ekranizacji ze strony filmowców z Hollywood. Bez wątpienia jedną z najbardziej znanych adaptacji książek z kanonu lektur, jest trylogia "Hobbita", która oparła się na powieści "Hobbit, czyli tam i z powrotem" J.R. R. Tolkiena. Wśród lektur, które stały się znanymi filmami są też: 

  • "Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa"
  • "Opowieść Wigilijna"
  • "Mały książę"
  • "Dżuma"
  • "Alicja w krainie czarów"
  • "Iliada" 
  • "Hamlet" 
  • "Pani Bovary" 
  • "Solaris"
  • "Imię róży".

Oglądaj

Okładka książki „The Odyssey” Homera na tle innych książek na półce.
5 Zobacz galerię
fot. Shutterstock

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/Filmweb/IMDb/listalektur.pl/czytam.pl