Napisał jedną z najsławniejszych powieści w historii. Mistrz kończyłby dziś 97 lat

Twórca literackich arcydzieł

Milan Kundera przyszedł na świat 1 kwietnia 1929 roku w czeskim mieście Brno. Był synem pianisty i muzykologa, rektora brneńskiej akademii muzycznej - Ludvika Kundery. Choć sam fascynował się muzyką, jeszcze większą miłością darzył literaturę. Studiował ten kierunek na Uniwersytecie w Pradze, jednak za swoją działalność antykomunistyczną został z uczelni wyrzucony. W tym samym czasie usunięto go także z partii, do której zapisał się początkowo urzeczony tą ideologią. "Komunizm oczarował mnie wtedy tak samo jak Strawiński, Picasso i surrealizm. Obiecywał cudowne zmiany, które uczynią świat absolutnie innym i nowym. Ale potem komuniści naprawdę opanowali mój kraj i wprowadzili terror. Miałem wtedy dziewiętnaście lat. Poznałem na własnej skórze, co to jest dogmatyzm, procesy polityczne, wiedziałem, co to znaczy być upojonym władzą i odtrąconym od niej, jak to jest czuć się winnym wobec władzy i buntować się przeciw niej." - opowiadał później. 

Do tych doświadczeń, a także spostrzeżeń na temat samego komunizmu i sytuacji politycznej w kraju nawiązywał później w swoich utworach, w tym pierwszej powieści - "Żart". Utwór ukazał się w 1965 roku jako opowieść czterech narratorów o historii komunistycznej Czechosłowacji. Książka przyniosła artyście sławę na świecie, jednak rozwścieczyła władze czeskie. W tym czasie artysta trafił na czarną listę pisarzy, a sama powieść została w kraju zakazana. Podobnie potraktowano jego kolejne dzieła, pisane i wydawane już na emigracji (od połowy lat 70. do końca życia mieszkał we Francji) - "Księgę śmiechu i zapomnienia" oraz "Nieznośną lekkość bytu". I w tych utworach autor konfrontował się z totalitaryzmem, nawiązując m.in. do inwazji wojsk Układu Warszawskiego podczas Praskiej Wiosny w 1968 roku. Przebywając w Paryżu, zupełnie odciął się od czeskiej kultury. Nie zezwalał na tłumaczenie swoich książek napisanych po francusku na język czeski. Bardzo rzadko odwiedzał też ojczyznę, a jeśli już - to incognito. Jeszcze w latach 70. władze odebrały mu czeskie obywatelstwo (ponownie przyznano mu je dopiero w 2019 roku).

Jak dobrze znasz polskie książki? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15

1/15 Autorem książki "Pan Tadeusz" jest:

Juliusz Słowacki

Adam Mickiewicz

Remigiusz Mróz

Dalej

Wybitny filozof

Po wydaniu "Nieznośnej lekkości bytu" w 1984 roku, Kundera skupił się w swojej twórczości przede wszystkim na rozważaniach filozoficznych. Z tego okresu pochodzą takie tytuły, jak: "Sztuka powieści", "Nieśmiertelność", "Zdradzone testamenty", "Powolność", "Tożsamość", czy "Niewiedza". Swoją ostatnią powieść - "Święto nieistotności" wydał w 2014 roku. Jego prace były tłumaczone na liczne języki świata, m.in. na angielski, niemiecki, włoski, grecki i hiszpański. Tłumaczeniem na język polski zajmowała się m.in. Agnieszka Holland. To ona przełożyła najsłynniejszą powieść Kundery. "To wtedy, w Paryżu, Milan dał mi rękopis 'Nieznośnej lekkości bytu'. Przeczytałam go z ogromnym przejęciem. Nie tylko przypomniało mi to moje doświadczenia z Pragi w 1968 roku, ale jakoś niebywale korespondowało z emigracją i polskim Sierpniem. Wydawało mi się, że w tej powieści zawarta jest suma doświadczeń, które mogą być cenne dla polskiego czytelnika, i spytałam Kunderę, czy zgodzi się, bym przetłumaczyła powieść na polski. Zgodził się z entuzjazmem, a potem bardzo uważnie przeczytał przekład, chociaż polskiego nie zna, więc nie mógł ocenić jego jakości." - wspominała po latach reżyserka.

Za swoją twórczość pisarz był doceniany wieloma nagrodami literackimi i państwowym, we Francji, Czechach, ale i innych zakątkach świata. Wielu historyków literatury wskazuje, że był także mocnym kandydatem do Nagrody Nobla. I choć ostatecznie tego prestiżowego wyróżnienia nie otrzymał, dziś zaliczany jest do grona najwybitniejszych pisarzy XX i XXI wieku. Artysta zmarł 11 lipca 2023 roku w Paryżu, w wieku 94 lat. 

Fot.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/dzieje.pl