Jeden z najlepszych polskich malarzy. W Paryżu był gwiazdą, ale nie każdy Polak jeszcze zna
Są tacy artyści, których talent zostaje dostrzeżony dopiero, gdy wyjadą ze swojej ojczyzny. Do tego grona należy bez wątpienia Tadeusz Makowski. Jego obrazy podbiły serca Francuzów, a w Polsce do tej pory nie każdy kojarzy jego twórczość.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim inspirował się polski malarz doceniany w Paryżu.
- Co o dziełach Polaka mówili krytycy.
- Ile kosztowało dzieło Tadeusza Makowskiego sprzedane prywatnemu kolekcjonerowi.
Jak polski malarz trafił do Francji?
Polska historia pełna jest malarzy, których talent zachwycał krytyków zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Czasem jednak ich prawdziwa kariera rozkwitała, gdy opuszczali kraj nad Wisłą. Do tego grona należy Tadeusz Makowski, który urodził się w Oświęcimiu jako syn urzędnika kolejowego. W 1893 roku ukończył szkołę powszechną w Wilamowicach z wyróżnieniem. W latach 1902–1906 studiował filologię klasyczną i polską na Uniwersytecie Jagiellońskim, a jednocześnie w latach 1903-1908 uczył się malarstwa w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem J. Unierzyskiego, J. Stanisławskiego i J. Mehoffera.
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o dzieła polskich malarzy. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Te dzieła polskich malarzy musisz mieć w małym paluszku. Dasz radę? [Quiz]
Na przełomie lat 1908 i 1909 malarz wyjechał do Paryża, gdzie mieszkał aż do śmierci. Początkowo twórczość Tadeusza Makowskiego pozostawała pod silnym wpływem nauczycieli, a następnie - inspirowana freskami P. C. Puvis de Chavannes’a - ewoluowała w kierunku kubizmu, z którym zetknął się w środowisku artystów z Montparnasse’u.
W jakim nurce malował Tadeusz Makowski?
Podczas I wojny światowej, na zaproszenie Władysława Ślewińskiego, Tadeusz Makowski przebywał w Bretanii. To właśnie wtedy nastąpił jego zwrot ku studium natury i odejście od kubistycznej stylistyki. Makowski zaczął malować pejzaże ze sztafażem oraz kompozycje figuralne utrzymane w duchu naiwnego realizmu. Czerpiąc inspiracje z malarstwa niderlandzkiego i holenderskiego, polskiej sztuki ludowej, kubizmu i twórczości naiwnych realistów, stworzył oryginalny, metaforyczny styl, pełen poetyckości i lirycznego nastroju. Często powracającym motywem w jego dziełach były dzieci – przedstawiane w scenach z życia wsi, teatrzyków, maskarad i zabaw karnawałowych.
Artysta zajmował się także grafiką, m.in. tworząc drzeworytnicze ilustracje książkowe. W latach 1912–1931 prowadził dziennik, który został opublikowany pośmiertnie w 1961 roku w Warszawie. Tadeusz Makowski zmarł w wyniku wylewu krwi do mózgu. Spoczął na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency.
Co krytycy mówili o twórczości Tadeusza Makowskiego?
Twórczość polskiego malarza była wysoko ceniona zarówno przez krytyków, jak i współczesnych artystów. "Było w nim coś z niewinnego dziecka - jakaś świeżość, niewinność, a jednocześnie to był bardzo wykształcony człowiek” - mówił Marcel Gromaire. "Makowski, prawdziwy talent malarski, jego kolor, to sama wrażliwość” - oceniał Guillaume Apollinaire. "Makowski sprowadza człowieka do brył i figur, ale pozostawia mu jego duszę” - pisał Mieczysław Wallis.
Według Ignacego Witza, "O obrazach Tadeusza Makowskiego poeci piszą wiersze. Nie dziwię się temu. Każdy z jego obrazów jest bowiem jak wiersz, tyle w nim czystej poezji, czystego liryzmu i wzruszenia”. Z kolei Roger Brielle podkreślał, że "jego płótna żyją przede wszystkim dziwnym światłem, które ożywia, światłem tajemniczym, feerycznym, świadczącym o mądrej technice, precyzyjnym warsztacie, o pracowitych i owocnych rozmyślaniach malarza nad wszystkimi środkami i możliwościami, nad wiecznym cudem koloru”.
Juliusz Starzyński uważał, że "malarstwo Makowskiego - to dokument doskonałego zespolenia ‘europejskości’ z polskością, to szkoła niezawodna artystycznego sumienia”, natomiast Józef Czapski pisał o nim: "Pewno nie umiał bić się o swoje miejsce, nawet trudno mu było chyba z ludźmi obcować. Był pochłonięty swoim widzeniem świata, swoją poezją kameralną, której i dla której do śmierci szukał wyrazu”. Jak zauważył Przemysław Trzeciak, "Zgeometryzowane formy postaci, przypominających wyciosane z drewna kukiełki, umiał nasycić ekspresją spojrzeń i gestów jak najbardziej ludzkich. Figurki Makowskiego zbudowane z kul, stożków, ostrosłupów i sześcioboków urzekają wdziękiem i poetyckim czarem”. W 2011 roku jedno z dzieł Tadeusza Makowskiego, "Wnętrze”, sprzedano na aukcji w Warszawie za 620 tys. zł. Obraz trafił w ręce prywatnego kolekcjonera.
Tadeusz Makowski, polski malarz inspirowany freskami P.C. Puvis de Chavannes’a i kubizmem, rozwinął swój unikalny styl w Paryżu, gdzie jego twórczość zyskała międzynarodowe uznanie.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
