Dziś 205. rocznica narodzin jednego z największych polskich mistrzów. Każdy Polak zna jego nazwisko i dzieła
Dziś jego nazwisko zna każdy, ale za życia wcale nie było oczywiste, że przejdzie do historii. Cyprian Kamil Norwid był artystą, który wyprzedzał swoją epokę, a jego życie miało znacznie więcej zwrotów akcji, niż można by się spodziewać po szkolnym portrecie w podręczniku. 24 września przypada 205. rocznica jego urodzin.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były warunki dzieciństwa Cypriana Kamila Norwida.
- Dlaczego Norwid nie ukończył oficjalnej edukacji.
- Które dzieła sztuki wizualnej tworzył Norwid.
- Jak Maria Kalergis wpłynęła na życie Norwida.
W jakim środowisku dorastał Cyprian Kamil Norwid?
Dziś jego nazwisko zna każdy uczeń, a „Fortepian Szopena”, „Bema pamięci żałobny-rapsod” czy „Moja piosnka II” na stałe weszły do kanonu polskiej literatury. Trudno jednak uwierzyć, że za życia Cyprian Kamil Norwid nie doczekał się sławy, na jaką dziś niewątpliwie zasługuje. Był artystą wszechstronnym, bezkompromisowym i często wyprzedzającym swoją epokę. 24 września przypada 205 rocznica jego urodzin.
Rozwiąż quiz, w którym pytamy o polską literaturę. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem..
Quiz: Ekspresowy quiz z polskiej literatury. Przypisz utwór do pisarza
Cyprian Kamil Norwid urodził się 24 września 1821 roku w Laskowie-Głuchach na Mazowszu. Jego dzieciństwo nie należało do łatwych. Matka zmarła, gdy miał zaledwie cztery lata, a po śmierci ojca rodzeństwem zajęła się dalsza rodzina. Formalnej edukacji również nie ukończył - przerwał naukę w warszawskim gimnazjum przed zakończeniem piątej klasy i rozpoczął naukę w prywatnej szkole malarskiej.
Jaka dziedzina sztuki pełniła ważną rolę w życiu młodego artysty?
Sztuka wizualna była dla niego równie ważna jak literatura. Studiował malarstwo w Krakowie, później we Włoszech i Belgii. Zajmował się również grafiką, rysunkiem i rzeźbą. Szacuje się, że stworzył około dwóch tysięcy prac plastycznych, z których zachowało się blisko 1200. Drugie imię - Kamil - przyjął podczas bierzmowania w Rzymie w 1845 roku. Właśnie Włochy stały się jednym z ważnych etapów jego europejskiej podróży.
Kto był powodem licznych podróży Cypriana Kamila Norwida?
Norwid nie należał do artystów, którzy spokojnie osiadali w jednym miejscu. Podróżował po Europie, poznawał środowiska artystyczne i polityczne, a jego życie coraz mocniej wiązało się z emigracją. We Włoszech zakochał się w Marii Kalergis – jednej z najbardziej podziwianych kobiet ówczesnej Europy. Uczucie nie zostało odwzajemnione, ale poeta przez pewien czas podążał za nią po kontynencie, mimo że jego sytuacja finansowa była bardzo trudna.
Dlaczego poeta cierpiał na problemy ze słuchem?
W 1846 roku został w Berlinie aresztowany za kontakty z emisariuszami polskiego ruchu niepodległościowego. Pobyt w więzieniu miał poważne konsekwencje – właśnie wtedy zaczęły się jego problemy ze słuchem, które z czasem bardzo mocno wpłynęły na jego życie.
Jakie dzieło Norwida zostało zainspirowane spotkaniami z polską śmietanką artystyczną?
Norwid trafił do środowiska polskiej emigracji, w którym spotykał najważniejsze postaci swojej epoki. Znał Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego i Juliusza Słowackiego. W Paryżu poznał także Fryderyka Chopina. Ich relację opisał później w „Czarnych kwiatach”, niezwykłym zbiorze wspomnień o ludziach, których spotkał pod koniec ich życia. Chopin był zresztą dla Norwida kimś więcej niż tylko wybitnym kompozytorem. Ich spotkania i twórczość muzyczna Chopina stały się później jednym z punktów odniesienia dla słynnego „Fortepianu Szopena”.
W jakim kraju Norwid poszukiwał szczęścia?
Paryż nie przyniósł Norwidowi stabilizacji. Problemy finansowe, zawód miłosny i trudności z utrzymaniem się z własnej sztuki sprawiły, że w pewnym momencie postanowił spróbować szczęścia za oceanem. W 1853 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Próbował zarabiać tam na życie jako artysta, przede wszystkim poprzez rysunek i rzeźbę. Amerykański etap jego życia nie okazał się jednak sukcesem, na jaki liczył. Już rok później wrócił do Europy, a następnie na stałe osiadł w Paryżu.
Jak na twórczość Cypriana Kamila Norwida reagowali odbiorcy?
Norwid był poetą, ale nie ograniczał się do poezji. Tworzył dramaty, prozę, eseje i teksty publicystyczne. Interesowała go filozofia, religia, sztuka, polityka i problemy społeczne. Jego język był jednak wyjątkowo trudny. Pełen symboli, skrótów myślowych, ironii i nieoczywistych skojarzeń. Współcześni często uznawali jego utwory za niejasne i przesadnie skomplikowane. Za życia opublikował niewielką część swojej twórczości, a jedyny wydany wówczas wybór jego poezji, „Poezje” z 1863 roku, nie spotkał się z większym zainteresowaniem czytelników. To jeden z największych paradoksów jego biografii. Norwid pisał rzeczy, które z czasem okazały się niezwykle ważne dla polskiej kultury, ale sam nie doczekał się uznania, które dziś wydaje się oczywiste.
Które dzieło Norwida uznawane jest za jedno z najbardziej znanych?
Wśród najbardziej znanych utworów Norwida znajduje się „Fortepian Szopena”, poświęcony pamięci kompozytora. To właśnie w tym wierszu znalazł się jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów jego twórczości: „Ideał sięgnął bruku”. Norwid potrafił w kilku słowach połączyć refleksję o sztuce, historii, narodzie i ludzkim losie. Jego utwory nie były jednak pisane wyłącznie po to, by pięknie brzmieć. Poeta bardzo często stawiał czytelnikowi wymagania i zmuszał go do samodzielnego poszukiwania znaczeń.
Gdzie u schyłku życia mieszkał Cyprian Kamil Norwid?
Ostatnie lata życia Norwida były bardzo trudne. Postępująca głuchota coraz bardziej utrudniała mu kontakty z ludźmi. Do tego dochodziły nieustanne problemy finansowe. W 1877 roku zamieszkał w Zakładzie św. Kazimierza w Paryżu -przytułku dla ubogich polskich weteranów i sierot. Tam spędził resztę życia. Zmarł 23 maja 1883 roku w Paryżu. Miał 61 lat. Początkowo pochowano go na cmentarzu w Ivry, a później jego szczątki przeniesiono na polski cmentarz w Montmorency. W 2001 roku w krypcie wieszczów na Wawelu złożono urnę z ziemią z jego grobu.
Kto po latach odkrył twórczość Norwida?
Najbardziej niezwykłe w historii Norwida jest to, że jego prawdziwa kariera literacka zaczęła się właściwie dopiero po śmierci. Jego twórczość została ponownie odkryta w okresie Młodej Polski, a szczególną rolę odegrał Zenon Przesmycki „Miriam”. To wtedy zaczęto na nowo publikować i analizować utwory poety. Z czasem Norwid trafił do grona najważniejszych polskich twórców. Dziś mówi się o nim jako o jednym z najwybitniejszych spadkobierców romantyzmu, ale jednocześnie jego krytyku i artyście, który mocno wykraczał poza ramy swojej epoki.
7 najważniejszych cytatów Wisławy Szymborskiej. Polaku, lepiej je znać
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
