Niezwykłe, gdzie zmarł Adam Mickiewicz. Dziś ta stolica nosi inną nazwę

3 min. czytania
01.03.2026 15:07
Obserwuj nas na Google

Dzieła Adama Mickiewicza przez czytelników i ekspertów uznawane są za jedne z najwybitniejszych w historii polskiej literatury. Poeta napisał między innymi "Pana Tadeusza", czyli polską epopeję narodową. Nie każdy wie jednak, gdzie zmarł wybitny artysta. Dziś to miasto nosi zupełnie inną nazwę. 

Portret Adama Mickiewicza autorstwa Józefa Oleszkiewicza
fot. Portret Adama Mickiewicza autorstwa Józefa Oleszkiewicza

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak określa się Adama Mickiewicza. 
  • Jakie dzieła polskiego wieszcza narodowego trafiły do Indeksu ksiąg zakazanych Kościoła katolickiego.
  • Gdzie zmarł Adam Mickiewicz. 

Do kogo porównywano wybitnego polskiego poetę epoki romantyzmu?

Polacy cytują jego dzieła z pamięci, a uczniowie doskonale znają część twórczości tego wybitnego wieszcza. Adam Mickiewicz był nie tylko poetą, lecz także publicystą, tłumaczem, filozofem i wykładowcą akademickim. Angażował się w działalność polityczną i religijną, miał skłonności mistyczne, a w pewnym momencie stał się również organizatorem i dowódcą formacji wojskowych. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uznawany jest za najwybitniejszego przedstawiciela polskiego romantyzmu - jednego z tzw. trzech wieszczów. Wielu badaczy stawia go w gronie najważniejszych twórców literatury polskiej, a nawet europejskiej. Bywał określany mianem "poety przeobrażeń” oraz "barda Słowiańszczyzny”.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o autorów lektur szkolnych. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Kto napisał tę lekturę szkolną? Przypisz tytuł do autora

Pixabay/Pexels
1/15 Kto jest autorem "Krzyżaków"?

Był współzałożycielem Towarzystwa Filomatycznego, a z czasem związał się z mesjanistycznym kręgiem skupionym wokół Andrzeja Towiańskiego i jego Koła Sprawy Bożej. Mickiewicz należał do najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce. Zarówno w kraju, jak i na Zachodzie porównywano go do Lorda Byrona i Johanna Wolfganga von Goethego. W czasie emigracji w Paryżu wykładał w Collège de France. Pozostawił po sobie ballady, powieści poetyckie, dramat "Dziady" oraz epopeję "Pan Tadeusz", uznawaną za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej dawnej Rzeczypospolitej. Uchodzi za poetę narodowego Polski, Litwy i Białorusi.

 

Dlaczego dzieła Adama Mickiewicza trafiły do Indeksu ksiąg zakazanych Kościoła Katolickiego?

Adam Mickiewicz był aktywnym działaczem niepodległościowym, organizował oddziały do walki z Rosją, sympatyzował z ideą napoleońską i władał wieloma językami – od łaciny po francuski, włoski, angielski, niemiecki i rosyjski. Jego religijno-mesjanistyczne pisma, między innymi "L’Église officielle et le messianisme" oraz "L’Église et le Messie", w 1848 roku trafiły do Indeksu ksiąg zakazanych Kościoła katolickiego (sam indeks zniesiono dopiero po Soborze Watykańskim II).

W jakim mieście zmarł Adam Mickiewicz?

We wrześniu 1855 roku, podczas wojny krymskiej, po śmierci żony i pozostawieniu nieletnich dzieci, wyjechał do Konstantynopola, by organizować tam oddziały przeciwko Rosji. Dziś miasto to nosi nazwę Stambuł i uchodzi finansowe, handlowe i kulturowe centrum Turcji. Polski poeta podróżował przez Marsylię, a w Turcji - wraz z sekretarzem Armandem Lévy - współtworzył oddział żydowski, tzw. Legion żydowski, który miał działać w strukturach 1 Pułku Kozaków Sułtańskich dowodzonego przez Michała Czajkowskiego (Sadyka Paszę). W Konstantynopolu Adam Mickiewicz mieszkał w domu wdowy po tureckim oficerze - tam też zmarł.

Jego śmierć nastąpiła nagle, w czasie epidemii cholery. Najczęściej wskazuje się właśnie tę chorobę jako przyczynę zgonu, choć pojawiały się również hipotezy o otruciu arszenikiem bądź udarze mózgu. Kontrowersje wywołała nie tylko niejasność okoliczności śmierci, lecz także kwestia pochówku. Początkowo rozważano złożenie ciała w kościele św. Benedykta w Konstantynopolu lub w tworzonej polskiej osadzie (późniejszym Adampolu), ostatecznie jednak – decyzją księcia Czartoryskiego – zwłoki przewieziono do Francji. Zabalsamowane ciało umieszczono w trzech trumnach: jednej cynkowej i dwóch drewnianych.

30 grudnia 1855 roku trumna wyruszyła z Konstantynopola na pokładzie francuskiego parowca "Eufrat”, 7 stycznia 1856 dotarła do Marsylii, a następnie do Paryża, gdzie Mickiewicz został pochowany na cmentarzu w Montmorency. W 1890 roku jego prochy przeniesiono do  katedry na Wawelu - wydarzenie to stało się wielką manifestacją patriotyczną.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia