Cytat dnia. Eliza Orzeszkowa: "Żeby umieć kochać, trzeba…"
Zachwyciła talentem i inteligencją. Eliza Orzeszkowa byłą jedną z najwybitniejszych polskich pisarek epoki pozytywizmu. Była nominowana do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. To ona napisała słynną powieść „Nad Niemnem”. Nie tylko pozostawiła po sobie wiele ciekawych tytułów, ale także sporo jej cytatów przeszło do historii i skłaniają do refleksji.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie przesłanie niesie popularny aforyzm Elizy Orzeszkowej.
- Dlaczego Eliza Orzeszkowa jest porównywana do George Sand.
- Co Eliza Orzeszkowa uważała za istotne w budowaniu relacji międzyludzkich.
Wyjątkowe słowa Elizy Orzeszkowej
Wielcy artyści tworzą dzieła i pozostawiają po sobie dorobek artystyczny, który zachwyca odbiorców. W polskiej literaturze nie brakuje pisarzy, których książki mimo upływu czasu od wydania, wciąż zachwycają kolejne pokolenia. W gronie wybitnych polskich artystów, których dorobek jest niezwykle ceniony, znalazła się Eliza Orzeszkowa. Pisarka podobnie jak wielu innych pisarzy pozostawiła po sobie nie tylko arcydzieła, ale także cytaty, które do dzisiaj są powtarzane i skłaniają do refleksji.
Rozwiąż quiz. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Test z polskiej literatury. Przypasuj bohatera do książki, w której się pojawia
Jeden z nich brzmi: „Żeby umieć kochać, trzeba umieć myśleć”. Ten popularny aforyzm, powszechnie przypisywany Elizie Orzeszkowej. Słowa te sprawiają, że wiele osób się nad nimi pochyla. Według Orzeszkowej, w miłości potrzebne są nie tylko uczucia, ale również myślenie. Pisarka sugeruje, że aby zbudować trwałą i dojrzałą relację, trzeba umieć zrozumieć drugiego człowieka, zrozumieć jego potrzeby i szanować potrzebę wolności. Miłość bez takiej refleksji może prowadzić do przykrych konsekwencji. Może wówczas pojawić się nieuzasadniona zazdrość, egoizm, czy idealizowanie danej osoby, co z kolei może skutkować rozstaniem.
Dzięki takiemu podejściu możliwe jest budowanie trwałych relacji, dbanie o dobro ukochanej osoby i umiejętność rozwiązywania konfliktów zamiast uciekania od nich.
Twórczość Elizy Orzeszkowej
Eliza Orzeszkowa urodziła się 6 czerwca 1841 roku w Milkowszczyźnie. Zmarła 18 maja 1910 roku w Grodnie. Była polską pisarką epoki pozytywizmu i jedną z najwybitniejszych polskich powieściopisarek oraz autorką ponad 150 nowel i powieści. W 1904 roku była nominowana do Literackiej Nagrody Nobla. Jej kandydaturę zgłosił ówczesny profesor Uniwersytetu Berlińskiego Aleksander Brückner. Równocześnie z nią kandydatem był też Henryk Sienkiewicz, który w 1905 roku otrzymał nagrodę. Orzeszkowa na otrzymanie tej prestiżowej nagrody miała bardzo duże szanse.
Eliza Orzeszkowa w swojej twórczość poruszała tematykę kobiecą i bardzo mocno wspierała emancypację kobiet. Porównywano ją do francuskiej pisarki George Sand, która wyróżniała się feministycznymi poglądami. Utwory Orzeszkowej przetłumaczono na wiele języków. W swojej twórczości pochylała się nad tematami rodzinnymi, społecznymi i problemami, z którymi mierzą się kobiety. Zachęcała kobiety do pracy nad sobą, nauki oraz niezależności finansowej.
Oprócz wspomnianego „Nad Niemnem” w jej dorobku znalazły się takie tytuły jak m.in.:
- „Obrazek z lat głodowych”
- „Ostatnia miłość”
- „Z życia realisty”
- „Na prowincji”
- „W klatce”
- „Pamiętnik Wacławy”
- „Marta”
- „Rodzina Brochwiczów”
- „Pompalińscy”
- „Maria”
- „Widma”
- „Zygmunt Ławicz i jego koledzy”
- „Bańka mydlana”
- „Pierwotni”
- „Niziny”
- „Panna Antonina”
- „Czciciel potęgi”
- „Jędza”
- „Dwa bieguny”
- „Australczyk”
- „Ad astra. Dwugłos”
- „I pieśń niech zapłacze”
- „Gloria victis”
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
