104. rocznica urodzin pisarza z pokolenia Kolumbów. Jego śmierć do dziś pozostaje zagadką
12 listopada 2026 roku przypada 104. rocznica urodzin Tadeusza Borowskiego - jednego z najbardziej znanych przedstawicieli pokolenia Kolumbów. Polski poeta i prozaik przeżył piekło niemieckich obozów koncentracyjnych, a swoje traumatyczne doświadczenia opisał w poruszających opowiadaniach. Choć po zakończeniu wojny próbował rozpocząć nowe życie, niedługo później zmarł w tajemniczych okolicznościach.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim był Tadeusz Borowski i dlaczego zalicza się go do pokolenia Kolumbów?
- Jakie doświadczenia z czasów II wojny światowej wpłynęły na jego twórczość?
- Które utwory przyniosły pisarzowi największą rozpoznawalność?
- W jakich okolicznościach zmarł Tadeusz Borowski?
Kim był i jak dorastał Tadeusz Borowski?
Tadeusz Borowski urodził się 12 listopada 1922 roku w Żytomierzu. Jego dzieciństwo nie należało do łatwych. W 1926 roku ojciec przyszłego pisarza został aresztowany przez władze radzieckie i zesłany do łagru w Karelii. Cztery lata później podobny los spotkał jego matkę, którą wywieziono na Syberię. Chłopiec i jego starszy brat pozostali pod opieką krewnych.
Polskie arcydzieła literatury - czy dobrze je pamiętasz? Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Po latach rodzina ponownie spotkała się w Polsce. Borowscy zamieszkali w Warszawie, gdzie Tadeusz kontynuował edukację. W 1940 roku ukończył gimnazjum na tajnych kompletach, a następnie rozpoczął studia polonistyczne na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Właśnie wtedy rozwijał swoje zainteresowania literackie i poznał Marię Rundo, przyszłą żonę.
Auschwitz zmieniło jego życie i twórczość
Borowski należał do pokolenia Kolumbów, czyli młodych Polaków, których dorosłość przypadła na czas II wojny światowej. W 1943 roku został aresztowany i osadzony na Pawiaku, skąd trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. Otrzymał numer 119198.
Nawet w dramatycznych warunkach obozowych nie porzucił pisania. Tworzył wiersze, piosenki i listy do ukochanej Marii, która również była więźniarką Auschwitz. Później jego wojenne doświadczenia stały się podstawą wielu utworów literackich. Do najważniejszych dzieł pisarza należą "Pożegnanie z Marią", "U nas, w Auschwitzu…" oraz "Proszę państwa do gazu". To utwory, które przestawiają obozową rzeczywistość bez upiększeń i do dziś są świadectwem tych trudnych czasów.
W sierpniu 1944 roku Borowski został przeniesiony do kolejnych obozów - Dautmergen i Dachau. Wolność odzyskał 30 kwietnia 1945 roku, kiedy wojska amerykańskie wyzwoliły obóz.
Tajemnicza śmierć Tadeusza Borowskiego. Co wydarzyło się w lipcu 1951 roku?
Po wojnie pisarz wrócił do Polski, poślubił Marię i kontynuował działalność literacką. Zaangażował się również w życie polityczne, w 1948 roku wstępując do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W czerwcu 1951 roku na świat przyszła jego córka Małgorzata.
Niedługo później wydarzyła się tragedia. 1 lipca Borowski odwiedził żonę w szpitalu. Następnego dnia sam trafił do placówki medycznej z objawami zatrucia gazem oraz po zażyciu środków nasennych. Zmarł 3 lipca 1951 roku w Warszawie. Miał zaledwie 28 lat.
Za najbardziej prawdopodobną przyczynę śmierci uznaje się samobójstwo. Do dziś jednak pojawiają się różne próby wyjaśnienia jego dramatycznej decyzji. Wśród wskazywanych okoliczności wymienia się rozczarowanie komunizmem, problemy osobiste oraz nieszczęśliwą relację uczuciową. Według relacji jego żony pisarz zmagał się również z poważnymi problemami psychicznymi i wcześniej podejmował próbę samobójczą.
Tadeusz Borowski został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Na jego nagrobku widnieje wymowny napis: "Literat".
Źródło: Radio ZET / Wikipedia
5 wciągających polskich książek, które każdy powinien przeczytać choć raz w życiu
![Kadr z filmu "Potop" (1974)](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/25/3f585522/839281-179x101-d2e3254775.png "Kadr z filmu "Potop" (1974)")
![Kobieta w eleganckiej sukni, z wyrazem skupienia, patrzy w dal. Tło w stonowanych barwach.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/11/09/6b606872/2524333-179x101-ac45b36228.jpg "Devrim Lingnau w serialu "Cesarzowa Sisi"")
![Był najdłużej żyjącym polskim aktorem w historii. Polacy znają go z arcydzieła](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/26/3dd003a1/926791-179x101-aaae0bf93c.png "Kadr z filmu "Dekalog". Maciej Maciejewski patrzy przed siebie. Aktor wydaje się zdenerwowany")
