To jedno z największych dzieł polskiej literatury. Wielu zapomniało już o ekranizacji
"Pałuba" to powieść Karola Irzykowskiego, która początkowo nie zyskała uznania ani czytelników, ani krytyków. Książkę doceniono dopiero wiele lat po jej premierze, a dziś nazywana jest jednym z najbardziej prekursorskich dzieł napisanych przez Polaka. Nic więc dziwnego, że w latach 80. pokuszono się o jej ekranizację. W filmie zatytułowanym "Widziadło" wystąpiła plejada polskich gwiazd.
!["Widziadło"](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/23/ba2cbd91/778031-420x239-130734c37b.webp ""Widziadło"")
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kim był Karol Irzykowski.
- O czym opowiada film "Widziadło", luźna adaptacja powieści pisarza.
- Kto zagrał w produkcji z 1984 roku.
Mało kto zna ten tytuł
Dorobek Karola Irzykowskiego jest imponujący. Wywodzący się ze szlacheckiej rodziny, herbu Ostoja, artysta spełniał się jako krytyk literacki, filmowy, teatralny, tłumacz, poeta dramaturg, ale i prozaik. Już kilka lat po swoim debiucie w świecie literatury, w 1903 roku, wydał książkę o zagadkowym tytule "Pałuba", która - choć początkowo niedoceniona - z czasem stała się wielokrotnie interpretowaną pozycją. "Pod względem oryginalności formy i wagi ładunku intelektualnego można ją śmiało uznać za prekursorską wobec dokonań takich pisarzy jak Tomasz Mann, James Joyce, Marcel Proust czy Andre Gide." - czytamy na stronie filmpolski.pl. "Pałuba" miała także antycypować myśl słynnego neurologa i twórcy psychoanalizy - Zygmunta Freuda.
Rozwiąż test z literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 procent! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
Utwór zyskał sławę dopiero kilka dekad po swoim debiucie, ale nie oznacza to wcale, że dziś jest jedną z najchętniej wypożyczanych bądź kupowanych polskich książek. Ze względu na swoją wielowarstwowość oraz intelektualizm, wciąż fascynuje głównie krytyków literackich. Z tego samego względu przez lata uznawano ją także za nieprzekładalną na język filmowy. Częściowej ekranizacji, stanowiącej wariację na temat tego dzieła, dokonał dopiero w 1984 roku Marek Nowicki. W swoim debiucie fabularnym skupił się na kilku motywach z książki, wykorzystując je do przedstawienia własnej wizji artystycznej.
"Widziadło". Fabuła filmu, obsada
Akcja filmu rozgrywa się w pierwszych latach XX wieku. W oscylującym między jawą a snem dramacie, reżyser przybliża losy Piotra Strumieńskiego, właściciela niewielkiego dworku. Mężczyzna uważa swój związek z Olą za szczęśliwy. Nocami jednak przeżywa powtórnie epizody z pierwszego małżeństwa ze zmarłą tragicznie Angeliką. Niezaspokojona Ola romansuje z kuzynem. Piotr znajduje się ciągle w kręgu zaklęć dawnej ukochanej...
W produkcji możemy podziwiać cenionych polskich aktorów - Piotra zagrał Roman Wilhelmi, Olę Marzena Trybała, a Angelikę Hanna Mikuć. Obsadę uzupełnili jeszcze m.in. Mariusz Benoit, Mariusz Dmochowski, Anna Chodakowska, Olgierd Łukaszewicz i Dorota Kwiatkowska. Mimo znakomitej obsady, film nie zyskał rozgłosu, ani uznania publiczności. Dziś pozostaje produkcją niemal zupełnie zapomnianą.
Źródło: Radio ZET/Film Polski/Wikipedia
![Kristen Bell w serialu](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/22/b6c9a129/2506983-179x101-110aea322b.png "Kristen Bell w serialu "Nikt tego nie chce"")
