Polacy kochali ten serial. Nie każdy wie, że kultowa produkcja z czasów PRL-u miała zniknąć z anteny

Kto napisał kultową serię książek, która zainspirowała twórców uwielbianego serialu?

Polacy, którzy pamiętają realia PRL-u, uwielbiali tę produkcję. Serial "Stawiam na Tolka Banana" zadebiutował w 1973 roku i szybko stał się jednym z najgłośniejszych tytułów młodzieżowych w czasach minionej epoki. Choć zdobył ogromną popularność wśród widzów, pojawiły się również próby wstrzymania jego emisji. Po latach aktorzy wspominali, że ich bohaterowie byli postaciami ukształtowanymi przez realia ulicy i podwórka. Produkcja powstała na podstawie powieści Adama Bahdaja i była już czwartą ekranizacją jego twórczości zrealizowaną przez reżysera Stanisława Jędrykę. 

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o telewizyjne produkcje z czasów PRL-u. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Quiz z telewizji w PRL. Co wtedy oglądaliśmy? Sprawdź, ile pamiętasz

1/10 Zacznijmy od czegoś prostego. Czy pamiętasz tytuł tej dobranocki?

Miś Uszatek

Przygody kota Filemona

Przygód kilka wróbla Ćwirka

Dalej

Głośny serial zapisał się w historii telewizji nie tylko dzięki fabule, lecz także przez ciekawą historię jego powstania i dalsze losy młodych aktorów. Produkcję poprzedziły inne popularne adaptacje książek Bahdaja: "Podróż za jeden uśmiech", "Wakacje z duchami" oraz "Do przerwy 0:1". Premiera serialu odbyła się we wrześniu 1973 roku w ramach programu "Ekran z Bratkiem". Akcja historii toczyła się w Warszawie i opowiadała o grupie nastolatków, którzy tworzą własną paczkę kierowaną przez charyzmatycznego Tolka.

Redakcja poleca

Zaskakująca sytuacja na Oscarach. Stało się to dopiero po raz siódmy w historii

Zapomniany serial PRL był adaptacją perełki literatury. Niektórzy to jeszcze pamiętają

Polak wygrał dziś Oscara. Jego film obejrzysz za darmo w internecie

Dlaczego "Stawiam na Tolka Banana" wywołało ogromne emocje?

Dużą popularność zdobyła także piosenka z czołówki - "Ballada o Tolku Bananie", która w latach 70. często rozbrzmiewała podczas młodzieżowych spotkań. W XXI wieku utwór przeżył drugą młodość, gdy wykonał go Robert Gawliński z zespołem Wilki podczas Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Już po emisji pierwszego odcinka pojawiły się jednak głosy krytyczne. Do redakcji zadzwonił przedstawiciel władz partyjnych, który sugerował wstrzymanie nadawania serialu. Zarzucano twórcom, że pokazują młodzieżowe gangi, bazary i trudną codzienność wielkiego miasta. Mimo tych uwag produkcja pozostała na antenie i wyemitowano wszystkie odcinki.

Serial trafił także za granicę - zaprezentowano go w Związku Radzieckim podczas sympozjum poświęconego telewizji. Była to jedyna produkcja o współczesnej tematyce zaprezentowana na tym wydarzeniu. Tamtejsi krytycy zwracali uwagę na jego wymiar wychowawczy i psychologiczny. "Jakiś zatroskany towarzysz sugerował, by przerwać emisję” - wspominał w magazynie "Lampa” Marek Bahdaj, syn autora powieści. "Argumentował w ten sposób: 'Co wy tam w telewizji pokazujecie? Jakieś gangi młodzieżowe, margines społeczny, bazary... tak jakby nie było przyzwoitych organizacji młodzieżowych w naszym kraju'” – relacjonował.

Po latach do serialu wracali także jego aktorzy. Wspomnieniami podzielił się między innymi Henryk Gołębiewski, który zagrał postać Cegiełki. "Film pokazywał ówczesną młodzież, którą wychowywały ulica i podwórko. To zostało pokazane bardzo wiernie” - przyznał. Aktor podkreślał również, jak ważnym doświadczeniem była dla niego praca przy produkcji: "Udział w serialu był dla mnie wielką przygodą, okazją do poznania ciekawych ludzi, zwiedzenia Polski. Dziś jest to dla mnie wspomnienie czegoś dobrego”.

Jak potoczyły się losy dziecięcych aktorów grających w "Stawiam na Tolka Banana"?

Losy młodych aktorów potoczyły się bardzo różnie. W 1995 roku Stanisław Jędryka zrealizował dla Telewizja Polska dokument "Tolek Banan i inni", który powstał 22 lata po premierze serialu i przypomniał historie jego bohaterów. Jacek Zejdler, odtwórca roli Tolka, zmarł w 1980 roku w niewyjaśnionych okolicznościach, a jego postać w serialu dubbingował Andrzej Seweryn. Z kolei Andrzej Kowalewicz, serialowy Cygan, nie kontynuował kariery filmowej i po latach podkreślał, że udział w produkcji był dla niego przede wszystkim ciekawą przygodą.

Inni wybrali zupełnie odmienne drogi. Sergiusz Lach, który grał Filipka, zajął się fotografią reporterską, a w połowie lat 80. wyemigrował do Szwecji. Agata Siecińska, znana z roli Karioki, rozpoczęła studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a na początku lat 80. wyjechała do Francji. Najbardziej aktywny zawodowo okazał się Filip Łobodziński, serialowy Julek, który został dziennikarzem, tłumaczem, prezenterem telewizyjnym i muzykiem, a także kontynuował pracę jako aktor i twórca dubbingu.

Gdzie kręcono uwielbiany serial z czasów PRL-u?

Sam serial powstawał w szybkim tempie, a ważnym elementem scenografii były stare magazyny na warszawskiej Pradze, które w fabule pełniły rolę siedziby gangu Karioki. W trakcie zdjęć zapadła decyzja o ich wyburzeniu, dlatego ekipa najpierw nakręciła sceny wewnątrz budynków, a po ich rozbiórce dograła dodatkowe ujęcia wśród ruin. Dzięki temu produkcja zyskała autentyczny, surowy klimat, który do dziś pozostaje jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów. 

Źródło: Radio ZET/Kultura Gazeta