Władza PRL była bezkompromisowa. Tego pisarza nie można było nawet wspominać
Melchior Wańkowicz był jednym z tych pisarzy, których twórczość była na radarze władz PRL. Został on potraktowany wyjątkowo surowo. Historia życia Wańczkowicza była niezwykła. Przybliżamy jego życiorys i przypominamy, jakimi dziełami zasłynął.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak wczesne życie Melchiora Wańkowicza wpłynęło na jego twórczość
- Co skłoniło Melchiora Wańkowicza do używania pseudonimu
- Dlaczego Melchior Wańkowicz był cenzurowany w czasach PRL
- Które wydarzenie z życia pisarza znacząco wpłynęło na postrzeganie jego osoby w PRL
Niezwykły życiorys Melchiora Wańkowicza
Melchior Wańkowicz jest uznawany za jednego z najlepszych reportażystów w historii literatury polskiej. Urodził się się prawdopodobnie w 1892 roku. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, zasłużonej dla obrony polskości na Kresach. Jednym z jego krewnych był przyjaciel Adama Mickiewicza.
Rozwiąż quiz o literaturze. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Kto napisał tę lekturę szkolną? Przypisz autorów do książek
Wańkowicz praktycznie nie znał swoich rodziców. Ojciec zmarł dwa miesięce po narodzinach Melchiora, śmierć matki nastąpiła trzy lata później. Pisarza wychowywała jego babka, co zresztą opisał w książce "Szczenięce lata" z 1934 roku.
Melchior Wańkowicz już jako nastolatek interesował się polityką. Co ciekawe, to właśnie działalność polityczna wpłynęła na jego próby literackie. Pierwsza publikacja pisarza miała premierę w 1906 roku w szkolnym czasopiśmie. Już trzy lata później sam składał konspiracyjne pismo "Wici", do którego pisał pod pseudonimem - Jerzy Łużyc. Warto wspomnieć, że używał tego pseudonimu również w późniejszych czasach, jako dorosły człowiek.
Władza PRL była bezkompromisowa. Tego pisarza nie można było nawet wspominać
Melchior Wańkowicz pierwsze poważne tomy reportaży i wspomnień wydał w okresie międzywojennym. Podczas II wojny światowej pracował jako korespondent wojenny. Tuż po zakończeniu wojny wydał swoją najsłynniejszą książkę - "Bitwę o Monte Cassino".
Bezpośrednio po wojnie Wańkowicz przebywał na emigracji, do Polski wrócił w 1958 roku. W 1964 roku podpisał list z protestem przeciwko cenzurze, przez co bardzo się naradził komunistom. Został skazany na kilkutygodniowy areszt.
Cenzura była dla Melchiora Wańkowicza wybitnie surowa. Wszystkie jego utwory, opublikowane w czasach PRL, ale też informacje na jego temat - omówienia jego twórczości, recenzje i artykuły - podlegały cenzurze. Oficjalna notatka informacyjna z 13 września 1974 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk brzmiała następująco:
- Wszelkie publikacje tyczące osoby i twórczości Melchiora Wańkowicza wykraczające poza sferę problematyki warsztatowo-literackiej (określające go jako człowieka wielkiej odwagi, polityka, działacza, bohatera narodowego, sumienie narodu itp.) należy wstrzymywać i sygnalizować kierownictwu GUKPPiW - podawał Tomasz Strzyżewski w swojej książce o cenzurze w PRL.
Życie prywatne Melchiora Wańkowicza
Melchior Wańkowicz był w szczęśliwym związku z Zofią z Małagowskich. Poznał ją w 1914, a dwa lata później wzięli ślub. Byli małżeństwem aż do jej śmierci w 1969. Para miała dwoje dzieci - Martę (ur. 1921, zm. 1982) oraz Krystynę (ur. 1919, zm. 1944).
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
