Urodził się tego dnia 106 lat temu. Napisał najsławniejszy polski kryminał

Jak przed wojną i w czasie okupacji wyglądało życie wybitnego polskiego pisarza?

Polacy kochają twórczość tego pisarza, choć jego życie nie należało do łatwych. Dzisiaj autor najsławniejszego polskiego kryminału obchodziłby 106 urodziny. Leopold Tyrmand urodził się 16 maja 1920 roku w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Wychowany w mieszczańskim domu, od młodości funkcjonował na styku różnych światów - kultury polskiej, żydowskiej tradycji, a później także zachodnioeuropejskich inspiracji, które poznał podczas studiów w Paryżu. To tam po raz pierwszy zetknął się z jazzem, który stał się jego życiową pasją i jednym z najważniejszych tematów jego twórczości.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o pisarzy i ich dzieła. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Los nie oszczędził go w czasie II wojny światowej. Przebywał w Wilnie, był więziony przez NKWD, a później trafił na roboty przymusowe w III Rzeszy. Pracował w różnych rolach - od tłumacza po marynarza - aż w końcu został osadzony w obozie Grini w Norwegii, gdzie doczekał końca wojny. Te doświadczenia, pełne chaosu i przymusowych zmian tożsamości, odcisnęły piętno na jego późniejszej wrażliwości i nieufności wobec wszelkich systemów ideologicznych.

Redakcja poleca

JuraPark Krasiejów - największa prehistoryczna przygoda dla całej rodziny

Czytelnicy uwielbiają jej powieści. Przetłumaczono je na 46 języków

Dziś 122. rocznica jego narodzin, Polacy go kochają. Straszne, jakiego polityka popierał

Czym po wojnie zajmował się Leopold Tyrmand?

Po wojnie Leopold Tyrmand wrócił do Polski i szybko stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci życia kulturalnego. Publikował w najważniejszych czasopismach, pisał recenzje teatralne, muzyczne i sportowe, a także prowadził działalność publicystyczną. Jego kariera załamała się jednak w okresie stalinowskim, kiedy został objęty zakazem publikacji. Właśnie wtedy narodził się jego najważniejszy literacki projekt - "Dziennik 1954”, bezkompromisowy zapis rzeczywistości PRL-u, pełen ironii, obserwacji obyczajowych i gorzkich refleksji.

Przełomem w jego twórczości była powieść "Zły”, wydana w 1955 roku. Sensacyjna historia osadzona w powojennej Warszawie stała się bestsellerem i jednym z najważniejszych utworów literatury powojennej. Tyrmand zyskał status autora kultowego, choć jednocześnie coraz mocniej popadał w konflikt z rzeczywistością polityczną Polski Ludowej, która ograniczała jego swobodę twórczą.

Z czasem coraz silniej angażował się także w życie kulturalne i promowanie jazzu w Polsce, widząc w nim symbol wolności i nowoczesności. Równocześnie jego postawa - bezkompromisowa, prowokacyjna i wyraźnie indywidualistyczna - sprawiała, że pozostawał postacią niewygodną zarówno dla władzy, jak i części środowiska literackiego.

Dokąd wyemigrował Leopold Tyrmand?

W 1965 roku Leopold Tyrmand opuścił Polskę na stałe. Na emigracji w Stanach Zjednoczonych szybko stał się rozpoznawalnym publicystą, współpracując między innymi z "The New Yorker”. W swoich esejach coraz wyraźniej formułował konserwatywny światopogląd, krytykując zarówno komunizm, jak i liberalne nurty kultury Zachodu. Do końca życia pozostał intelektualnym outsiderem, który nie wpisywał się w żadne jednoznaczne środowisko.

Pisarz zmarł 19 marca 1985 roku w Fort Myers na Florydzie. Pozostawił po sobie dorobek, który do dziś pozostaje ważnym punktem odniesienia w polskiej literaturze – przede wszystkim jako świadectwo epoki, ale też jako zapis niezależnego, krytycznego spojrzenia na rzeczywistość. Jego "Zły” wciąż uchodzi za najsłynniejszy polski kryminał, a sam Tyrmand pozostaje jedną z najbardziej wyrazistych postaci XX-wiecznej kultury polskiej.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia