To tutaj zmarł Witold Gombrowicz. Polacy nie mieli pojęcia, jak chorował
Choć dziś trudno w to uwierzyć, to Witold Gombrowicz za życia nie był szczególnie znanym w Polsce pisarzem. Był już znany na świecie, ale w PRL karierę miał utrudnioną. Polacy do dziś nie zdają sobie sprawy z tego, jak słynny pisarz zmarł i jak wyglądały ostatnie lata jego życia.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego Witold Gombrowicz nigdy nie wrócił do Polski.
- Kiedy Gombrowicz opuścił Argentynę.
- Jak zmarł Gombrowicz.
Dlaczego Gombrowicz wyjechał z Polski
Witold Gombrowicz Polskę opuścił na chwilę przed wojną, bo w 1939 roku. Z kraju wyjechał jako dziennikarz do Ameryki Południowej, a dowiedziawszy się o napiętej sytuacji w ojczyźnie, postanowił przeczekać za granicą najtrudniejszy czas. Jak historia potoczyła się dalej w Polsce, wszyscy wiemy. Gombrowiczowi nie udało się już wrócić do domu.
Co wiesz o polskiej literaturze? Na te pytania odpowiedź trzeba znać. Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem.
Quiz: Każdy Polak powinien znać odpowiedzi na te pytania. Szybki quiz z literatury
Większość emigracji spędził w Argentynie. To tam powstały dzieła takie jak “Trans-Atlantyk”, “Ślub” czy “Pornografia”. Wydawał je dzięki współpracy z Instytutem Literackim znajdującym się w Paryżu. W 1957 roku wydano w Polsce cztery książki Gombrowicza, jednak równie szybko ich zakazano. Od 1958 roku władze nie chciały już współpracować z pisarzem ani zezwalać na publikowanie jego dzieł w kraju.
Do roku 1957 byłem prawie nieznany. Emigrant w Argentynie. W 1957 rząd polski, chwilowo bardziej liberalny, zezwolił na wydanie moich książek w Polsce. Niespodziewany a gwałtowny sukces tej imprezy sprawił, iż rząd po pewnym czasie znowu zabronił mnie drukować i o mnie pisać (oto kontredans, który musimy tańczyć z własnym narodem, my literaci zza kurtyny – nawet tacy, jak ja, nie mieszający się do polityki) - napisał w przedmowie do francuskiego wydania “Pornografii” autor.
Witold Gombrowicz w latach 60. zyskał sławę na skalę światową, doczekał się wielu tłumaczeń “Pornografii” i “Kosmosu”. Wystawiano też jego sztuki na deskach teatrów chociażby we Francji czy w Niemczech. Mało kto wie, że był też o krok od zdobycia Nobla, ale o tej niezwykle ciekawej historii więcej przeczytacie już tutaj: W latach 60. był 1 głos od Nobla. Przez władze PRL Polacy pokochali go dopiero po śmierci.
Ostatnie lata Witolda Gombrowicza
W 1963 roku Gombrowicz cieszący się już niemałą sławą opuścił Argentynę i powrócił do Europy. Najpierw mieszkał w Berlinie Zachodnim, a po krótkim, ale intensywnym pobycie w Niemczech osiadł we Francji, gdzie pozostał do końca swoich dni. Razem z żoną, Ritą Gombrowcz (de domo Labrosse), zamieszkał w Vence niedaleko Nicei.
W tym czasie pisarz bardzo chorował, całe życie cierpiał na astmę, która pod koniec życia mocno dawała się mu we znaki. Kilka miesięcy przed śmiercią przeprowadził się z żoną do innego mieszkania, ponieważ to, w które zajmowali, znajdowało się na drugim piętrze bez windy, a Gombrowicz nie był już w stanie pokonywać takiego dystansu. Zmarł w nocy z 24 na 25 lipca 1969 r. Rita Gombrowicz po śmierci męża przeniosła się na jakiś czas do Mediolanu, a później zamieszkała w Paryżu. Została spadkobierczynią i kuratorką jego twórczości.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
