To najlepszy polski reportaż? Arcydzieło czyta się jak wstrząsającą powieść
"Cesarz" Ryszarda Kapuścińskiego to jedna z najpopularniejszych i najbardziej docenionych książek w jego dorobku. Słynny reportaż zachwycał czytelników na całym świecie stylem, w jaki został napisany.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Ryszard Kapuściński wyjechał do Afryki, aby napisać "Cesarza".
- Książką Kapuścińskiego zachwycił się cały świat.
- "Cesarz" wywoływał również kontrowersje. Co okazało się problematyczne?
Ryszard Kapuściński pojechał opisać obalenie monarchy w Etiopii
Wydany w 1978 roku "Cesarz" to jeden z najważniejszych i najlepszych polskich reportaży. Ryszard Kapuściński napisał swoją książkę w tak charakterystycznym stylu, że zaczęto nazywać ją "reportażem beletryzowanym" lub nawet powieścią dokumentalną. Tematem książki są rządy cesarza Hajle Syllasje I, który został obalony w wyniku zamachu stanu w 1974 roku. Kapuściński zbiera wypowiedzi ludzi z dworu obalonego monarchu, przeplatając je własnym przedstawieniem reżimu Hajle Syllasje I. Do sytuacji w Etiopii odnosi się z pozycji mieszkańca komunistycznego państwa.
Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu znajduje się pod quizem.
Quiz: Kto to napisał? Test z klasyki polskiej literatury
"Cesarza" odczytuje się dziś jako książkę obnażającą naturę autorytarnej władzy. W Polsce panowało powszechne przekonanie, że Kapuściński za pomocą reportażu o cesarzu Etiopii opowiada tak naprawdę historię rządów Edwarda Gierka w latach 70. w PRL.
"Cesarz" wywołuje zachwyty
Po publikacji "Cesarza" książkę opisywano w licznych superlatywach. Doceniano warsztat Kapuścińskiego, jego przenikliwość i styl, w jakim napisał swój reportaż. W 1983 roku pozycję wydano w Wielkiej Brytanii, a "Sunday Times" uznał ją za książkę roku. Stała się bestsellerem, a brytyjska prasa zachwycała się kunsztem autora.
Reportaż był na tyle dobrze przyjęty na Wyspach, że wiele lat poźniej - w 2016 roku - doczekał się sztuki teatralnej w Londynie. Również w Polsce "Cesarz" trafił na deski teatru. Pokazywano go w Teatrze Telewizji, a wiele lat później w Teatrze Ateneum i Teatrze Muzycznym Capitol.
Kontrowersje wokół "Cesarza"
"Cesarz" sprawił, że Kapuścińskiego zaczęto porównywać do największych mistrzów literatury na całym świecie, a ponadto otworzył mu drzwi do międzynarodowej kariery. Jednak coraz większa popularność sprawiła, że wokół jego słynnego reportażu narosło sporo kontrowersji.
Harold G. Marcus, zajmujący się na co dzień Etiopią, nazwał Kapuścińskiego "ignorantem" w sprawach wspomnianego kraju. Słynnemu reportażyście zarzucono również, że wyciąga wnioski wobec całej Afryki na podstawie wiedzy o jednym kraju. Wiele lat później Kapuścińskiemu wypominano, że niektóre fakty w swoim reportażu przekręcił lub mocno podkolorował, a niektóre pominął, aby nie burzyły jego tezy. Wnuk zmarłego cesarza Hajle Syllasje miał pretensje do Kapuścińskiego o to, że ten swoją książką "zniszczył reputację cesarza i jego rodziny" oraz "zatruł współczesną historię Etiopii dla kilku przyszłych pokoleń".
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia/kapuscinski.info
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
