Radio ZET
Rozrywka
Kultura
To na podstawie jego arcydzieła nakręcono kultowy dramat z lat 90.

To na podstawie jego arcydzieła nakręcono kultowy dramat z lat 90.

Martyna Zielonka

2 min. czytania

11.09.2025 13:58

Jerzy Pilch wsławił się jako prozaik, publicysta, dramaturg, ale i scenarzysta filmowy. Być może nie każdy wie, że to na podstawie jego powieści zrealizowano słynne polskie produkcje. Za ekranizację „Spisu cudzołożnic” w 1994 roku zabrał się Jerzy Stuhr, a w 2013 roku Wojciech Smarzowski przeniósł na ekrany „Pod Mocnym Aniołem”. Słynny pisarz jest także autorem scenariuszy do kilku innych popularnych filmów i seriali.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie wykształcenie miał Jerzy Pilch.
Które powieści artysty zekranizowano.
Jakie nagrody otrzymał słynny pisarz.

Początki kariery

Jerzy Pilch urodził się 10 sierpnia 1952 r. w Wiśle. Swoje pierwsze teksty publikował na łamach harcerskiego dwutygodnika „Na Przełaj”, w rubryce „Klub Młodych Autorów” latem 1968 roku. Potem ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim i debiutował jako krytyk literacki. Przez lata pracował w Instytucie Filologii Polskiej m.in. jako adiunkt, jednocześnie publikując własne utwory. Pisał felietony dla „Tygodnika Powszechnego”, „Przekroju” i „Polityki”, szybko zyskując miano jednego z najlepszych obserwatorów rzeczywistości II połowy XX wieku.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o klasykę polskiej literatury. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Książki Pilcha doczekały się znakomitych adaptacji

Jego teksty uhonorowano m.in. Nagrodą Fundacji im. Kościelskich oraz Nagrodą Literacką „Nike”. Cenili je także polscy reżyserzy, kilkukrotnie przenosząc utwory Pilcha na ekrany. W 1994 roku do kin wszedł film „Spis cudzołożnic” Jerzego Stuhra, będący adaptacją głośnej powieści Pilcha, opublikowanej zaledwie rok wcześniej.

„Nigdy nie dano mi szansy zagrania inteligenta, którym się czułem. Chciałem opowiedzieć, może po raz ostatni w moim filmowym życiu, o bohaterze swojego pokolenia, przekazać to wszystko, czym się zaraziłem w filmach Kieślowskiego w latach siedemdziesiątych i co potem, z różnymi odcieniami, od ostro komediowego do dramatycznego, próbowałem przedstawiać. To był los polskiego outsidera, którym rodzimy inteligent często bywał. Tak się cudownie złożyło, że Witold Adamek podsunął mi powieść Jerzego Pilcha. Nie zastanawiałem się, czy ‘Spis cudzołożnic’ to dobra książka czy zła. Napisano w niej o mnie, o moich rozterkach, kompleksach, ‘moich’ kobietach... Bohater ‘Spisu cudzołożnic’ nie jest cyniczny, może trochę z drugiej linii, jakby zapomniany, jak ludzie mojego pokolenia” - mówił o genezie swego reżysersko-scenariuszowego debiutu Jerzy Stuhr.

Film spotkał się z przychylnym odbiorem krytyków i do dziś ma wielu fanów. W produkcji, oprócz Stuhra, oglądamy jeszcze m.in. Jana Peszka, Dorotę Pomykałę i Stanisławę Celińską. Obraz został nagrodzony w dwóch kategoriach na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

W kolejnych latach Jerzy Pilch napisał jeszcze scenariusze do do dwóch filmów z cyklu Święta polskie: Żółty szalik (2000) oraz Miłość w przejściu podziemnym (2006), a także współpracował z Wojciechem Smarzowskim na planie ekranizacji kolejnej z jego powieści – „Pod Mocnym Aniołem”. Obraz, podobnie jak wcześniejszy „Spis cudzołożnic”, odniósł ogromny artystyczny sukces.