`

To arcydzieło Lema. Amerykański uczony uznał książkę za "replikę" tej powieści Kafki

2 min. czytania
28.02.2026 20:03
Obserwuj nas na Google

To arcydzieło polskiego mistrza science fiction powinien poznać każdy. Stanisław Lem w swojej twórczości skupiał się na konsekwencjach rozwoju nauki i techniki. W swojej książce spróbował zrelacjonować nieudany kontakt ludzkości z obcą formą inteligencji. Choć odbiór dzieła był w przeważającym stopniu pozytywny, jeden z uczonych zwrócił uwagę na podobieństwo do powieści Franza Kafki.

Stanisław Lem
fot. Polska Press/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Stanisław Lem to jeden z najbardziej znanych i cenionych polskich pisarzy
  • Jego dzieło "Solaris" zostało przetłumaczone na wiele języków i docenione na świecie
  • Amerykański znawca literatury nazwał jego dzieło "repliką" innej powieści

Stanisław Lem stworzył arcydzieło science fiction

Nazwisko Stanisława Lema znać powinien każdy Polak. Od lat książki tego autora science fiction należą do kanonu lektur szkolnych. Przetłumaczone zostały na wiele języków obcych i zdobyły uznanie na całym świecie. Do najpopularniejszych bez wątpienia należą "Bajki robotów", "Powrót z gwiazd", "Głos Pana", "Niezwyciężony" czy "Solaris".

Jak dobrze znasz klasyki polskiej literatury? Tylko niektórzy odpowiedzą na wszystkie pytania. Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

To właśnie ta ostatnia książka, wydana po raz pierwszy w 1961 r. przez Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, uznawana jest za największe dzieło autora. "Solaris" trafił do czytelników kilkudziesięciu krajów, m.in. Japonii, Francji, Wietnamu oraz Szwecji. Zbierał miażdżąco pozytywne opinie, zarówno od zwykłych odbiorców, jak i krytyków. Jeden z amerykańskich uczonych nie był mu aż tak przychylny.

 

Tak ocenili dzieło Lema

Pozytywne recenzje na temat książki "Solaris" przedstawili Andrzej Niewiadowski czy Antoni Smuszkiewicz. Znawcy literatury twierdzili, że jest to "najdojrzalsza powojenna powieść sci-fi" oraz "najciekawsze zjawisko w całej powojennej fantastyce naukowej". Z kolei krytyk literacki Jan Błoński docenił to, że dzieło Lema "przekracza granicę, dzielącą science-fiction od powieści literackiej", a "sytuacja zaczerpnięta z science fiction zostaje podniesiona do rangi modelu psychologicznego".

Nie tak pozytywną opinię wygłosił jednak amerykański profesor literatury angielskiej oraz autor licznych prac na temat science fiction - Istvan Csicery-Ronay. Jego zdaniem "Solaris" jest repliką powieści "Zamek" Franza Kafki. Pisał również, że zakończenie tej powieści jest niejasne.

 

"Solaris" Lema repliką powieści "Zamek" Franza Kafki?

"Solaris" to powieść, która bada granice ludzkiego poznania i interakcje z obcą inteligencją, przedstawiając psychologiczne zmagania głównego bohatera, Krisa Kelvina, na stacji badawczej orbitującej wokół tajemniczej planety. Porusza problemy niemożności zrozumienia Wszechświata, bezsilności nauki wobec innej formy istnienia oraz bezradności człowieka, który nie może uwolnić się w kosmosie od balastu ziemskich wspomnień i wyrzutów sumienia.

Choć na pierwszy rzut oka "Zamek" Kafki jest powieścią całkiem inną - zaczynając od tego, że nie należy do gatunku science-fiction - interpretacja obu dzieł może być podobna. Zwłaszcza, że "Zamek" uważany jest za najtrudniejszy do odszyfrowania utwór Kafki, co pozostawia odczytanie jego znaczenia po stronie czytelnika. W obu tych historiach ważny element stanowi samotność i bezsilność bohaterów, jednak to za mało, by mówić o replice, czyli wiernym odtworzeniu dzieła.

Źródło: Radio ZET / Wikipedia