Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Te arcydzieła malarstwa mogą mieć innego autora. Miliony turystów zostały oszukane?

Te arcydzieła malarstwa mogą mieć innego autora. Miliony turystów zostały oszukane?

Miron Kądziela

2 min. czytania

10.02.2026 13:14

Dwa obrazy „Św. Franciszek otrzymuje stygmaty” przypisywane Janowi van Eyckowi mogą pochodzić z jego warsztatu, a nie bezpośrednio od niego. Analiza AI sugeruje aż 91% prawdopodobieństwa, że obrazy są dziełami uczniów, a nie samego mistrza.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak AI weryfikuje autentyczność dzieł sztuki przypisywanych van Eyckowi.
Dlaczego obrazy „Św. Franciszek otrzymuje stygmaty” mogą nie być autorstwa van Eycka.
Co sugerują eksperci o rolach warsztatów w sztuce XV wieku.
Które nowe badania mogą wpłynąć na przypisywanie dzieł van Eyckowi.

Sztuczna inteligencja weryfikuje autentyczność dzieł

Dwa obrazy „Św. Franciszek otrzymuje stygmaty”, niepodpisane, ale od lat przypisywane Janowi van Eyckowi, znalazły się w centrum zainteresowania dzięki analizom przeprowadzonym przez szwajcarską firmę Art Recognition. Obrazy znajdują się w Musei Reali w Turynie oraz w Philadelphia Museum of Art, a badania wskazują na duże prawdopodobieństwo, że nie zostały one bezpośrednio namalowane przez van Eycka. Sztuczna inteligencja, stosując zaawansowane metody porównawcze, określiła prawdopodobieństwo ich autentyczności jako „z prawdopodobieństwem 91 proc. negatywny” dla wersji z Filadelfii oraz „z prawdopodobieństwem 86 proc. negatywny” dla wersji z Turynu. Samo Musei Reali w Turynie odwiedza, wedle informacji na ich stronie, "setki tysięcy" osób rocznie.

Temat ten stał się tematem dyskusji w podcaście „Is it? The art mystery podcast” prowadzonym przez Noaha Charneya, amerykańskiego historyka sztuki. W rozmowie z ekspertem Till-Holgerem Borchertem pojawiła się sugestia, że obrazy mogły być wykonane w warsztacie van Eycka przez jego uczniów, co wpisuje się w tezę, że są to dzieła warsztatowe, a nie w pełni autorskie.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zdobędziesz 100 proc. punktów! Dalsza część artykułu pod quizem.

Quiz: Najlepsze polskie malarki. Dobrze je znasz? Wstyd, żeby Polak miał tu mniej niż 80%

Narodowe Centrum Kultury/Wikimedia/Domena publiczna

1/10 Jak nazywa się słynna malarka ze zdjęcia?

Zofia Stryjeńska

Mela Muter

Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska

Rola warsztatów w sztuce XV wieku

Historyczne realia funkcjonowania warsztatów malarskich w XV wieku często różniły się od współczesnych wyobrażeń o indywidualnej pracy artysty. W tamtych czasach dzieła artystyczne mogły być efektem wspólnej pracy całego warsztatu, a przypisanie ich jednemu twórcy mogło być mylące. Zdaniem Charneya, te nowe odkrycia niekoniecznie sugerują fałszerstwo, lecz mogą wskazywać na istnienie zaginionego oryginału, którego obrazy te były kopiami.

Fot.

Istnieje również historyczne odniesienie związane z Brugią: testament z 1470 roku wymienia dwa przedstawienia św. Franciszka rzekomo wykonane przez van Eycka. Choć dokument ten nie precyzuje, czy chodzi o konkretne zachowane dziś obrazy, podkreśla długą historię przypisywania tych prac mistrzowi z Flandrii.

Kontynuacja badań nad obrazami van Eycka

Wyniki przedstawione przez Art Recognition wywołały niemałe zamieszanie w artystycznym świecie. Firma ta zasłynęła już wcześniej z wykrywania fałszerstw, jak w przypadku przypisywanego Rubensowi obrazu „Samson i Dalila”. Art Recognition oraz eksperci podkreślają, że analiza AI nie daje ostatecznego wyroku, ale jest impulsem do dalszych, pogłębionych badań technicznych oraz konserwatorskich.

Choć muzealne placówki w Turynie i Filadelfii nie wydały jeszcze oficjalnego stanowiska, dalsze naukowe dochodzenia mogą przynieść nowe odkrycia dotyczące autorstwa nie tylko tych dzieł, ale również innych przypisywanych van Eyckowi prac. Wyniki analizy AI sugerują potrzebę nowego spojrzenia na rolę warsztatów i ich wkład w kształtowanie sztuki renesansu.

Źródło: Radio ZET/PAP