Polacy kochają postacie i świat, które stworzyła. Książki i bajki to do dziś wielki hit

Skąd wzięła się pasja fińskiej pisarki do sztuki?

Są takie osoby, o których mówi się, że są skazane na sukces. Czasem wynika to z wrodzonego talentu, innym razem z ambicji bliskich lub wpływów rodziny. Do grona artystów, którzy od najmłodszych lat żyli w otoczeniu sztuki, bez wątpienia należy Tove Jansson. Pisarka i malarka przyszła na świat 9 sierpnia 1914 roku w Helsinkach, które wówczas były stolicą Wielkiego Księstwa Finlandii należącego do Imperium Rosyjskiego. Pochodziła z artystycznej rodziny: ojciec, Viktor Jansson, był rzeźbiarzem ze szwedzkojęzycznej mniejszości, a matka, Signe Hammarsten-Jansson, graficzką i ilustratorką urodzoną w Szwecji. Dorastała z dwójką młodszych braci - Perem Olovem, późniejszym fotografem, oraz Larsem, przyszłym twórcą komiksów. Choć mieszkali w Helsinkach, każdego lata cała rodzina przenosiła się do domku na wyspie Pellinki, gdzie spędzała miesiące w bliskim kontakcie z naturą.

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o książki dla dzieci. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Te książki „dzieci PRL” czytały w dzieciństwie. Ile z nich pamiętasz? [Quiz]

1/12 Głównymi bohaterami tej powieści byli Staś i Nel.

„Przygoda w Afryce”

„W pustyni i w puszczy”

"Dżuma"

Dalej

Już jako dziecko Tove Jansson uwielbiała rysować, a jej rodzice wspierali ją w rozwijaniu talentu. Jej pierwsze ilustracje zaczęły pojawiać się w prasie pod koniec lat 20., a w satyrycznym magazynie "Garm” publikowała przez blisko ćwierć wieku - to właśnie tam po raz pierwszy zadebiutowały stworzenia przypominające późniejsze Muminki, wtedy nazywane "Snorkami”. W wieku 15 lat Jansson przeniosła się do Szwecji, by kształcić się artystycznie, a następnie kontynuowała naukę w Helsinkach i Paryżu, jednocześnie podróżując po Europie. Już w latach 30. uznawano ją za jedną z najbardziej obiecujących fińskich artystek młodego pokolenia.

W 1933 roku pokazała swój pierwszy obraz i wydała debiutancką książkę "Sara och Pelle och neckens bläckfiskar", posługując się pseudonimem Vera Haij. Tove napisała powieść, gdy miała zaledwie 14 lat. Artystka regularnie wystawiała swoje prace, a w 1943 roku zorganizowała pierwszą samodzielną wystawę. Rok później przeniosła się do pracowni przy Ullanlinnankatu, w której mieszkała i tworzyła aż do końca życia.

Jakie książki stanowiły przełom w karierze Tove Jansson?

Przełom w karierze Tove Jansson nastąpił w 1945 wraz z publikacją pierwszej książki o Muminkach - "Małe trolle i duża powódź". Dopiero kolejne tomy, "Kometa nad Doliną Muminków" i "W Dolinie Muminków", przyniosły jej szeroką popularność. W sumie cykl o Muminkach liczy dziewięć części: "Małe trolle i duża powódź", "Kometa nad Doliną Muminków", "W Dolinie Muminków", "Pamiętnik Tatusia Muminka", "Lato Muminków", "Zima Muminków", "Opowiadania z Doliny Muminków", "Tatuś Muminka i morze" oraz "Listopad w Dolinie Muminków". Od drugiej połowy lat 40. rysowała także komiksy, początkowo dla "Ny Tid”, później dla "The London Evening News”. Choć zdobyła międzynarodową sławę jako autorka "Muminków", Tove Jansson sama uważała się przede wszystkim za malarkę, a jej sztuka stopniowo ewoluowała w kierunku abstrakcji.

W kolejnych dekadach Tove Jansson łączyła twórczość literacką i malarską, publikowała kolejne tomy serii o Muminkach, a po 1968 skupiła się na pisaniu książek dla dorosłych. Otrzymała liczne wyróżnienia, podróżowała po świecie i aktywnie uczestniczyła w życiu kulturalnym. Zmarła 27 czerwca 2001 roku i została pochowana na cmentarzu Hietaniemi w Helsinkach.

Choć przez większość życia mieszkała w Helsinkach, od 1965 roku spędzała letnie miesiące w domku na maleńkiej wysepce Klovharu na  Zatoce Fińskiej. W życiu prywatnym łączył ją długoletni związek z graficzką Tuulikki Pietilä, którą poznała w 1955 roku. Pietilä stała się ważną inspiracją dla Jansson i pierwowzorem postaci Too-tiki znanej z "Zimy Muminków" i "Opowiadań z Doliny Muminków". 

Debiutancka książka Tove Jansson, napisana pod pseudonimem Vera Haij, powstała, gdy autorka miała zaledwie 14 lat, co zapowiadało jej późniejszy sukces w literaturze dla dzieci.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia