Słynny utwór Polki jest lekturą szkolną. Przetłumaczono go na wiele języków
Maria Kownacka zapisała się na kartach historii polskiej literatury jako autorka poczytnych utworów dla dzieci. Być może nie każdy pamięta, że to ona opisała przygody Plastusia, w słynnej książeczce "Plastusiowy pamiętnik". Jej dzieło do dziś znajduje się na liście lektur szkolnych omawianych w pierwszej klasie szkoły podstawowej. Jakie inne dzieła znajdziemy w dorobku pisarki?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kiedy Maria Kownacka zaczęła karierę pisarską.
- Kim są bohaterowie utworu "Plastusiowy pamiętnik".
- Jakie nagrody i odznaczenia otrzymała autorka.
Ceniona nauczycielka i pisarka
Maria Kownacka urodziła się 11 września 1894 roku w Słupie. Ze względu na problemy finansowe rodziny, już jako nastolatka rozpoczęła pracę w szkole. Uczyła m.in. w Dębowej Kłodzie k. Kutna, a w czasie I wojny światowej organizowała tajne komplety dla dzieci i dorosłych. W latach 1915-1918 mieszkała w Mińsku Litewskim, gdzie zaczęła pisać swoje pierwsze opowiadania oraz wiersze. Zadebiutowała w 1919 roku na łamach "Płomyka". Inspirację do swoich dzieł czerpała z życia codziennego, podróży i zasłyszanych opowiadań, tak m.in. powstał utwór "Rogaś z Doliny Roztoki" (napisany podczas wycieczki do Beskidu Sądeckiego) oraz książka "Szkoła nad obłokami" (będący wspomnieniem wizyty pisarki w szkole w Niemcowej, najwyżej położonej placówce w Polsce).
Jak dobrze znasz polskie książki? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15
Najważniejsze dzieła
"Plastusiowy pamiętnik" - najbardziej znany utwór w dorobku Kownackiej ukazał się zaś na początku lat 30., z inicjatywy Janiny Porazińskiej, ówczesnej redaktorki "Płomyczka". Pisarka poprosiła koleżankę, by ta stworzyła postać, która mogłaby towarzyszyć dzieciom przez cały rok szkolny. Tak powstał Plastuś - ludzik z plasteliny, ulepiony przez pierwszoklasistkę Tosię. To on jest narratorem tej historii i opisuje wydarzenia związane z nim, jego przyjaciółmi z piórnika (m.in. ołówkiem, piórem, scyzorykiem, stalówkami i gumką-myszką) oraz samą dziewczynką. Utwór doczekał się przekładów na języki obce (m.in. niemiecki, bułgarski i japoński), a także kilku kontynuacji ("Za żywopłotem", "Plastusiowo", "Plastusiowa farma", "Misio i Plastuś") oraz adaptacji - W 1980 na podstawie książki powstał serial animowany w reżyserii Zofii Ołdak, a rok później bajka muzyczna z Ireną Kwiatkowską w roli Plastusia. Książeczka do dziś jest także jedną z pierwszych lektur omawianych w szkołach podstawowych.
Choć Kownacka zyskała sławę przede wszystkim dzięki temu utworowi, w jej dorobku znajdziemy kilka innych lubianych tytułów. Miliony dzieci zaczytywały się w takich dziełach, jak:
- "Kukuryku na ręczniku"
- "Cztery mile za piec"
- "Kajtkowe przygody"
- "Kwiatki Małgorzatki"
- "O Kasi, co gąski zgubiła"
Za swoje pełne szacunku i zrozumienia dla dziecięcej wrażliwości dzieła pisarka była wielokrotnie nagradzana i odznaczana. Uhonorowano ją m.in. Orderem Uśmiechu, Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarła 27 lutego 1982 roku, w wieku 87 lat. Nie miała dzieci. Swoje mieszkanie na Żoliborzu, a także prawa do utworów zapisała Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.
Źródło: Radio ZET/Wikipedia/Facebook @Biblioteka Ossolineum
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta z okularami, z falującymi włosami, siedzi w samochodzie, wygląda zamyślona.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/21/e95b8b20/2506128-179x101-74cbb1f31b.jpg "Elizabeth Holmes w filmie "Zobaczysz wszystko"")
