Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Sławna noblistka, ale w Polsce mało kto czytał. Jej dystopia podbiła świat

Sławna noblistka, ale w Polsce mało kto czytał. Jej dystopia podbiła świat

Roksana Matelska

2 min. czytania

03.04.2026 11:01

Doris Lessing była wybitną pisarką, a jej twórczość porusza ludzi na całym świecie. Laureatka Nagrody Nobla napisała "Pamiętnik przetrwania" w 1974 roku. Wielu Polaków do dziś nie zapoznało się z tym dziełem. Koniecznie trzeba to nadrobić, poniżej podajemy szczegóły.

Kobieta z krótkimi włosami, w czarnej bluzce, skupiona na jakimś zadaniu. Obraz w odcieniach szarości.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie tematy podejmowała Doris Lessing w swojej twórczości.
Co wyróżnia powieść 'Pamiętnik przetrwania' autorstwa Doris Lessing.
Dlaczego 'Pamiętnik przetrwania' jest książką wymagającą interpretacji.
Kiedy Doris Lessing została laureatką literackiej Nagrody Nobla.

Sławna noblistka, ale tę książkę pominęło wielu Polaków

Doris Lessing przyszła na świat w 1919 roku w Iranie, jednak większą część życia spędziła w Anglii. Jej twórczość była odważna i autobiograficzna, ze względu na czerpanie z własnych doświadczeń z czasów pobytu w Afryce. Pisarka skupiała się na takich zjawiskach jak zderzenia kultur, niesprawiedliwość społeczna i rasowa.

Jak dobrze znasz polską literaturę? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Jak dobrze znasz polskie książki? Przeciętny czytelnik musi zgarnąć 10/15

1/15 Autorem książki "Pan Tadeusz" jest:

Juliusz Słowacki

Adam Mickiewicz

Remigiusz Mróz

Doris Lessing, laureatka literackiej Nagrody Nobla, autorka o ogromnym dorobku, przez lata była uznawana za jedną z najważniejszych pisarek XX wieku. Jej najbardziej wymagające, nieoczywiste utwory pozostają dziś raczej na marginesie popularnej lektury. Jednym z nich jest "Pamiętnik przetrwania” - powieść, która zachwyciła krytyków i podbiła świat, ale do dziś dla wielu czytelników pozostaje nieodkryta.

"Pamiętnik przetrwania" to propozycja obowiązkowa

Lessing nigdy nie pisała "łatwych” książek. "Pamiętnik przetrwania”, wydany w latach 70., jest tego najlepszym przykładem. To powieść, która wymyka się prostym kategoriom - trochę dystopia, a trochę intymny dziennik z końca świata.

Akcja rozgrywa się w bliżej nieokreślonej przyszłości, w świecie, który powoli się rozpada. System społeczny przestaje działać, ludzie znikają, dzieci tworzą dzikie gangi, a codzienność coraz bardziej przypomina walkę o przetrwanie. Narratorka - anonimowa kobieta - prowadzi dziennik, opisując rzeczywistość, która wymyka się logice. Jednocześnie obserwuje dziewczynkę, Emily, i jej trudne dojrzewanie w świecie pozbawionym zasad.

Ale to tylko jedna warstwa tej książki. Drugą jest przestrzeń "za ścianą”. To właśnie tam rozgrywają się najbardziej niepokojące i symboliczne sceny. Lessing nie tłumaczy ich wprost, nie daje czytelnikowi gotowych odpowiedzi. Zamiast tego zmusza do interpretacji.

Wielu krytyków uważa, że ta niejednoznaczność jest jednocześnie największą siłą tej powieści. "Pamiętnik przetrwania” wymaga skupienia, cierpliwości i otwartości. W czasach, gdy dominują szybkie, proste historie, taka literatura bywa pomijana. Warto jednak zwrócić uwagę, że treści zawarte w książce są wciąż bardzo aktualne.

Doris Lessing laureatką Nagrody Nobla

Doris Lessing została nagrodzona Noblem w 2007 roku - co ciekawe - jako jedna z najstarszych laureatek w historii. Powieść "Pamiętnik przetrwania" została zekranizowana w 1981 przez Davida Gladwella, w rolach głównych wystąpili Julie Christie i Nigel Hawthorne.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia