Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Niektórzy mówią, że ta książka przewidziała dzisiejsze czasy. Została zakazana

Niektórzy mówią, że ta książka przewidziała dzisiejsze czasy. Została zakazana

Martyna Zielonka

2 min. czytania

09.11.2025 20:06

93 lata temu na rynku wydawniczym zadebiutowała książka Aldousa Huxleya, która wciąż budzi w wielu czytelnikach przerażenie. W swoim „Nowym wspaniałym świecie” angielski powieściopisarz snuł bowiem wizję przyszłego społeczeństwa, a wiele z jego fantasmagorii okazało się być proroczymi. O czym zatem opowiada utwór, który w XX wieku znalazł się na czarnej liście m.in. w Stanach Zjednoczonych i Irlandii?

Z tego artykułu dowiesz się:

Dlaczego w niektórych państwach zakazano publikacji książki „Nowy wspaniały świat”.
O czym opowiada ten utwór.
W jakich dziełach kultury możemy znaleźć odwołania do słynnej antyutopii.

Fabuła powieści Huxleya

„Nowy wspaniały świat” to najsłynniejsze dzieło brytyjskiego pisarza Aldousa Huxleya. Utwór opublikowano w 1932 roku, jednak początkowo – choć zwrócił uwagę krytyki i czytelników – nie cieszył się dobrą sławą. W niektórych państwach, m.in. w Irlandii, został zakazany ze względu na treści seksualne, antyreligijność i negowanie wartości rodzinnych oraz chrześcijańskich. Powieść, jeszcze w latach 80. i 90. była usuwana także z programów nauczania w niektórych amerykańskich stanach, jako dzieło szkodliwe i uderzające w tradycyjną rodzinę. Hindusi zaś wprost nazywali Huxleya „pornografem”, który zachęca do… rekreacyjnego seksu.

Ówcześni krytycy niemal zupełnie pomijali także wartość dzieła jako książki ostrzegawczej, nie spodziewając się, że część wizji w niej zawartych może ziścić się już w kolejnych dekadach. Choć akcja antyutopii rozgrywa się dopiero w roku 2541, wielu czytelników i krytyków uznaje, że Huxley przewidział dzisiejsze czasy.

Znasz klasykę literatury? Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?

1/10 "Bo serce nie sługa, nie zna, co to pany, I nie da się przemocą okuwać w kajdany."

"Przedwiośnie" Stefan Żeromski

"Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz

"Noce i dnie" Maria Dąbrowska

Jego bohaterowie – obywatele Republiki świata - powstają w rezultacie sztucznego zapłodnienia i klonowania. Od niemowlęcia poddawani są wszechstronnemu psychologicznemu i biologicznemu warunkowaniu - po to, by w wieku dojrzałym stać się cząstkami kastowej społeczności, złożonej z pozbawionych wyższych uczuć ludzkich automatów. W huxleyowskim świecie dominuje seks, prymitywne rozrywki, nieograniczona konsumpcja oraz narkotyk soma. Wszystko to pomaga unikać cierpienia i uciec od emocji.

„Nowy wspaniały świat” w kulturze masowej

Wizja społeczeństwa, które osiągnęło stan całkowitego zorganizowania i zrealizowało ideał powszechnej szczęśliwości do dziś przeraża, ale i inspiruje. Fragmenty słynnej powieści od dekad przewijają się w innych dziełach kultury. Imieniem jednej z książkowych postaci oraz nazwiskiem pisarza obdarzono główną bohaterkę filmu „Człowiek demolka” (Lenina Huxley). Do powieści odniósł się także brytyjski zespół heavymetalowy Iron Maiden w utworze „Brave New World” z płyty „Brave New World”, a w 2020 roku na Netfliksie pojawił się serial oparty na motywach książki Huxleya. W rolach głównych wystąpili: Harry Lloyd, Jessica Brown Findlay oraz Alden Ehrenreich.

Fot.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia/lubimyczytac.pl