Geniusz literatury napisał tę książkę w miesiąc. Musiał spłacić długi z hazardu
Fiodor Michajłowicz Dostojewski to wybitny rosyjski pisarz uważany za mistrza prozy psychologicznej i jednego z najważniejszych powieściopisarzy w historii literatury. Jego dzieła do dziś zachwycają i poruszają czytelników. Nie wszyscy wiedzą, że w życiu prywatnym twórca musiał mierzyć się z własnymi demonami. Jedna z jego książek została napisana w oparciu o osobiste traumy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak dzieciństwo wpłynęło na zainteresowania Dostojewskiego?
- Dlaczego Dostojewski został aresztowany przez carską tajną policję?
- Jak hazard wpłynął na życie i twórczość Fiodora Dostojewskiego?
- Które dzieła Dostojewskiego są dziś uznawane za najważniejsze?
Dzieciństwo i edukacja Dostojewskiego
Fiodor Michajłowicz Dostojewski przyszedł na świat jesienią 1821 roku w Moskwie. Miał sześcioro rodzeństwa: starszego brata Michaiła i młodsze rodzeństwo: Warwarę, Andrieja, Wierę, Nikołaja i Aleksandrę. Jego ojciec był ordynatorem szpitala wojskowego, w którego okolicy znajdował się także przytułek dla obłąkanych. Fiodor chętnie przebywał w przyszpitalnym ogrodzie, gdzie mógł rozmawiać z pacjentami i słuchać ich historii. Już od dzieciństwa zainteresowany był ludzką psychiką.
Rozwiąż quiz o klasykach literatury. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...
Quiz: Klasyka polskiej literatury - czy wiesz, z której książki pochodzi ten fragment?
W styczniu 1838 roku wstąpił do Wojskowej Szkoły Inżynieryjnej w Petersburgu. Choć zmuszony był uczyć się matematyki, znacznie bardziej przyciągała go literatura - chętnie czytał Szekspira, Pascala, Victora Hugo, E.T.A. Hoffmanna. W tym czasie napisał dwie sztuki teatralne.
Pierwsze lata twórczości pisarza
Po zdaniu egzaminów w pełni poświęcił się pisaniu. Dołączył także do tzw. Koła Pietraszewskiego, podczas spotkań którego dyskutowano na tematy filozoficzne, polityczne i społeczne. W 1849 roku 123 członków organizacji, w tym Fiodor, zostało aresztowanych przez funkcjonariuszy carskiej tajnej policji. Po śledztwie Komisja Sądu Wojskowego skazała Dostojewskiego i innych członków organizacji na karę śmierci. Ostatecznie karę złagodzono tuż przed wykonaniem wyroku i zmieniono na cztery lata katorgi na Syberii.
Osobiste traumy i hazard w życiu Dostojewskiego
Po powrocie do domu Fiodor Dostojewski popadł w depresję. Przyczyniły się do tego śmierć jego pierwszej żony Marii oraz starszego brata Michała. Powodem złego samopoczucia pisarza były także długi - zarówno te, które odziedziczył po bracie, jak i własne, które zaciągnął, by grać w kasynie. Dostojewski był hazardzistą i nałóg często doprowadzał go na skraj bankructwa.
Jedna z jego książek napisała była właśnie w związku z hazardem. "Gracz" został napisany w ciągu zaledwie miesiąca. Powieść ta zawiera wiele wątków autobiograficznych i do dziś uważana jest za opowieść najbliższą życiu pisarza. Co ciekawe, sama książka również była elementem zakładu. Gdyby autor nie ukończył jej w wyznaczonym terminie, prawo autorskie do wszystkich jego przyszłych utworów przeszłyby na wydawcę, który uprzednio dał Dostojewskiego pokaźną sumę pieniędzy na spłatę karcianych długów.
Z jakich dzieł znany jest dziś Dostojewski?
Fiodor Dostojewski zmarł na krwotok płucny w wieku 59 lat. Do dziś za jedne z jego najważniejszych dzieł uznawane są takie powieści, jak "Idiota", "Zbrodnia i kara", "Biesy" czy "Bracia Karamazow". W swojej twórczości próbował odpowiadać na trudne pytania o moralność. Pisał o tym, co popycha człowieka do zbrodni, jak zacierają się różnice między dobrem a złem i jakie mogą być katastrofalne skutki rewolucji. Dostojewski był głęboko związany z religią - postrzegał prawosławie jako głębokie zjawisko duchowe i opowiadał się stanowczo przeciwko ateizmowi.
Źródło: Radio ZET / Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta w eleganckiej biżuterii, uśmiechająca się na tle publiczności na czerwonym dywanie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/7fb4c320/2505358-179x101-6eaab13dc7.png "Film Kasi Smutniak zachwycił włoskich krytyków. "Trafia prosto do serca"")
