Jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy. Polacy nie wiedzą, jakich pseudonimów używał

W polskiej historii literatury wiele jest nazwisk, które odmieniły pogląd na książki bądź poezję. Do tego grona bez wątpienia należy Stefan Żeromski. Autor "Przedwiośnia" oraz "Ludzi bezdomnych" był pisarzem, publicystą i dramaturgiem, pierwszym prezesem polskiego PEN Clubu oraz prezydentem krótkotrwałej Rzeczypospolitej Zakopiańskiej. Dzieła pisarza aż czterokrotnie doceniała komisja literackiej nagrody Nobla, nominując go do najważniejszego wyróżnienia kolejno w 1921, 1922, 1923 oraz 1924 roku. Pisarz uznawany jest za jednego z najwybitniejszych polskich twórców. Ponadto jest także kawalerem Orderu Orła Białego. Mimo tego niewiele osób zna smaczki z jego życia. 

Rozwiąż quiz, w którym pytamy o dzieła Stefana Żeromskiego i Henryka Sienkiewicza. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Autor "Syzyfowych prac" pisał nie tylko pod swoim nazwiskiem. Stefan Żeromski posługiwał też pod pseudonimami: Maurycy Zych, Józef Katerla (nazwisko panieńskie matki) oraz ananimem Stefan Iksmoreż. Ze względu na społeczne zaangażowanie określano pisarza mianem "sumienia polskiej literatury” lub "sumienia narodu”. Pochodził ze zubożałej szlachty - jego rodzice, Wincenty i Józefa z Katerlów, utracili majątek, a ojciec utrzymywał rodzinę jako dzierżawca folwarków i wspierał powstańców styczniowych. Matkę Żeromski stracił w 1879 r., ojca cztery lata później.

W jakich okolicznościach powstały dzieła Stefana Żeromskiego?

W 1873 roku Stefan Żeromski rozpoczął naukę, a rok później trafił do kieleckiego gimnazjum, gdzie powstały jego pierwsze próby literackie: wiersze, dramaty i przekłady. Zadebiutował w 1882 r. przekładem wiersza Lermontowa oraz własną "Piosenką rolnika”. Z powodu trudności finansowych i choroby nie uzyskał matury. W 1886 rozpoczął studia w warszawskim Instytucie Weterynarii, gdzie zaangażował się w działalność socjalistyczną i oświatową.

19 lat później, po pierwszym pobycie w Zakopanem i licznych tatrzańskich wędrówkach, ożenił się z Oktawią Rodkiewiczową i wyjechał z rodziną do Szwajcarii, obejmując posadę w Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswilu. Tam powstawały między innymi "Syzyfowe prace”. Jego opowiadania ukazywały się w prasie, a w Polsce podejmował działania na rzecz kultury, między innymi inspirując powstanie tygodnika "Echa Kieleckie”. Po powrocie do kraju pracował w Bibliotece Ordynacji Zamoyskich. W 1899 urodził mu się syn Adam, a w tym samym roku ukazali się "Ludzie bezdomni”. Sukces "Popiołów” pozwolił mu poświęcić się pisarstwu.

W latach 1905–1907 Żeromski zaangażował się w działalność demokratyczną i socjalistyczną, tworząc utwory inspirowane wydarzeniami rewolucyjnymi, między innymi "Sen o szpadzie”, "Nagi bruk” czy dramat "Róża”. Organizował również inicjatywy oświatowe i kulturalne w Nałęczowie. Po wybuchu I wojny światowej Stefan Żeromski zgłosił się do Legionów, choć nie walczył na froncie. W Zakopanem współtworzył Organizację Narodową i pełnił funkcję prezydenta Rzeczypospolitej Zakopiańskiej. W 1918 zmarł jego syn Adam, któremu poświęcił tekst "Początek świata pracy”. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracował dla Wydziału Propagandy Armii Ochotniczej.

W 1922 roku Stefan Żeromski wydał nagrodzony "Wiatr od morza”, a w 1924 - "Przedwiośnie”. Trzy lata później przyznano mu honorowe członkostwo Towarzystwa Dziennikarzy Polskich we Lwowie. Z powodu ciężkiej choroby ostatnie miesiące życia spędził w Konstancinie. Zmarł 20 listopada 1925 roku. Władysław Reymont, na krótko przed własną śmiercią, pisał: "Dzisiaj umarł Żeromski, cios to dla mnie okrutny… Strata ta polskiej literatury niezastąpiona. Uwielbiałem Go jako genialnego pisarza”. Pochowano go na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia