Radio ZET
Rozrywka
Kultura
W ten sposób Lem przetrwał wojnę. Smród był zbyt silny, żeby Niemcy tam weszli

W ten sposób Lem przetrwał wojnę. Smród był zbyt silny, żeby Niemcy tam weszli

Patryk Gabryś

2 min. czytania

27.10.2024 10:01

Stanisław Lem jest najczęściej tłumaczonym polskim pisarzem. Jego dzieła pozostają po dziś dzień najlepszymi przykładami nurtu science fiction. Twórca „Solaris” i „Bajek robotów” musiał się zmierzyć z trudami II wojny światowej. Przetrwał ją dzięki pracy w nieludzkich warunkach.

Jak Lem przetrwał wojnę? Smród był tak silny, że Niemcy tam nie weszli

Najsłynniejszy polski pisarz gatunku science fiction przeżył chwile grozy podczas II wojny światowej. Zarówno on, jak i jego rodzice byli spolonizowanymi Żydami – używali oni nazwiska Lehm, a dopiero po 1945 roku przekształcili je na polską formę. Stanisław Lem przetrwał trudy wojny dzięki sprytowi i determinacji.

Stanisław Lem przeżył koszmar podczas II wojny światowej

Kiedy rozpoczęła się II wojna światowa, Stanisław Lem mieszkał we Lwowie, który okupowało ZSRR. W 1940 roku nie był on jeszcze pisarzem, a studiował na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Na medycynę zapisał się dzięki znajomościom ojca, aby uniknąć poboru do Armii Czerwonej. Wcześniej Lem ubiegał się o studia na Politechnice Lwowskiej, jednak uznano, że ma powiązania z burżuazją. To kłóciło się z przyjętymi przez Sowietów normami społecznymi.

Quiz: Najważniejsze postaci kultury PRL-u. Masz od nas tylko 1 zdjęcie

Narodowe Archiwum Cyfrowe/Rutowska Grażyna

1/11 Kto jest na zdjęciu?

Krzysztof Krawczyk

Bohdan Smoleń

Ryszard Poznakowski

W 1941 roku Niemcy zaatakowały ZSRR. W wyniku okupacji przez siły Wehrmachtu pozamykano wszystkie uczelnie we Lwowie. Już w pierwszych dniach Stanisław Lem został schwytany w łapance. Skierowano go z innymi do oczyszczania więzienia na Brygidkach. Tam od wielu dni już rozkładały się zwłoki więźniów, których zabili Rosjanie. Podczas przymusowej pracy zabijano Żydów. Stanisław Lem, mimo że był takiego pochodzenia, zdołał przeżyć. Pracował w piwnicach, gdzie panował tak silny smród, że nawet Niemcy tam nie wchodzili.

Dalszy ciąg wojny

W pewnym momencie rodzina Stanisława Lema musiała się przenieść na teren getta we Lwowie. Początkowo mieszkali u Fryderyka Lehma, wujka niedoszłego pisarza. Rodzice chcieli, aby ryzyko śmierci było jak najmniejsze przynajmniej dla syna. Właśnie dlatego Stanisław został umieszczony w charakterze pomocnika mechanika i spawacza w firmie, która odzyskiwała metale ze zniszczonego sprzętu wojskowego. Było to możliwe dzięki dużej łapówce, jaką dali Lehmowie.

Stanisław Lem współpracował także z polskim ruchem oporu. Przekazywał im wykradzioną amunicję i materiały wybuchowe. Lem musiał jednak uciekać z firmy, ponieważ bał się aresztowania za to, że ukrywał kolegę Żyda. W końcu przedostał się na aryjską stronę Lwowa i ukrywał się u różnych osób. Kiedy Armia Czerwona ponownie wkroczyła do Lwowa w 1944, niedoszły pisarz mógł kontynuować studia. Po II wojnie światowej rodzina Stanisława Lema przeniosła się do Krakowa. Tam właśnie stawiał on swoje pierwsze kroki w karierze pisarskiej.

Źródło: Radio ZET/Wikipedia