Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Dziś 89. rocznica wydania jednej z największych powieści wszech czasów. Seria adaptacji zarobiła prawie 3 mld $

Dziś 89. rocznica wydania jednej z największych powieści wszech czasów. Seria adaptacji zarobiła prawie 3 mld $

Zuza Dobrzańska

3 min. czytania

21.09.2026 12:42

Jedna z najlepszych i najważniejszych książek fantasy w historii została wydana dokładnie 89 lat temu. “Hobbit, czyli tam i z powrotem” to dzieło światowej sławy, które spopularyzowało literaturę fantasy na skalę światową. Odświeżamy pamięć fanów wspominając życie autora i dorobek który po sobie pozostawił.

Portret kobiety o długich rudych włosach i zielonych oczach.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie wydarzenia wpłynęły na wczesne życie Tolkiena.
Które języki znał Tolkien i jakie stworzył.
Jak wyglądała kariera akademicka Tolkiena.
Dlaczego „Hobbit” i „Władca Pierścieni” są ważne w historii literatury.

Nie przegap

Dziś przypada 154. rocznica jego narodzin. Wielki polski mistrz wciąż jest nieznany dla wielu rodaków

W pewnej miejscowości w Anglii mieszkał sobie pewien pisarz

Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w Republice Południowej Afryki, znanej wtedy jako Wolne Państwo Oranii, szybko jednak przeprowadził się z matką i bratem do Birmingham w Anglii. Z powodu śmierci ojca, skutkującej problemami finansowymi, rodzina zmuszona była przeprowadzić się na wiejskie przedmieścia tego miasta, które stały się później inspiracją do Shire - idyllicznej krainy w powieściach Tolkiena.

Quiz: Kto napisał twoje ulubione książki? Przypisz nazwisko do tytułu

1/15 Kto jest autorem powieści "Lalka", uważanej za najwybitniejsze dzieło polskiego realizmu?

Stefan Żeromski

Bolesław Prus

Eliza Orzeszkowa

Redakcja poleca

Jedna z adaptacji jego bestsellerów to dla wielu Polaków najlepszy film w historii kina. Pisarz kończy dziś 79 lat

Na zdjęciu widoczna kobieta w okularach, uśmiechająca się, trzymająca długopis, książki w tle.

Olga Tokarczuk, pisarka: „Wszystko przeminie. Mądry Człowiek wie o tym od samego początku i...”

Ta lektura szkolna miała mieć całkiem inny tytuł. Wielu Polaków nie miało nawet pojęcia

Młodość Tolkiena

Od małego Tolkien wykazywał zdolności językowe - czytać umiał już w wieku czterech lat. Był niesamowitym poliglotą, znając w różnym stopniu około 30 języków, w tym łacinę, nordycki, staroislandzki, anglosaski i staroirlandzki. Sam stworzył jeden - quenya, czyli język elfów. Będąc starszym nastolatkiem był członkiem nieformalnego stowarzyszenia o nazwie “Klub Herbaciany - Stowarzyszenie Barrovian”, gdzie podczas spotkań wraz z przyjaciółmi dyskutował o literaturze.

Wykształcenie Tolkiena

Wykształcenie wyższe zdobył w zakresie języków klasycznych i ich literatury na uniwersytecie Oksfordzkim w koledżu Exter. Pisarz wziął udział w niektórych bitwach I wojny światowej, a po wojnie Tolkien skupił się na zawodzie nauczyciela akademickiego, wydając przy tym kilka mniej obszernych prac - opowiadania oraz wiersze. Na początku lat 30. zaczął pracę nad “Hobbitem”, zaczynając od napisania na kartce podczas pracy akademickiej pierwszego zdania powieści - “W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit”.

J.R.R. Tolkien w 1925 roku. Czarnobiałe zdjęcie mężczyzny, z krótkimi włosami, w eleganckim stroju.

Fot. Domena Publiczna
J.R.R. Tolkien w 1925 roku

„Władca Pierścieni” i „Silmarillion”

W 1938, na życzenie swojego wydawcy wymyślił tytuł “Władca Pierścieni”. Pomimo wzięcia udziału w niektórych bitwach I wojny światowej, jak zaznaczył sam autor w przedmowie “Władcy Pierścieni”, pierwszy światowy konflikt zbrojny nie miał wpływu na jego twórczość, zarówno jak i drugi. W 1972 roku dostał doktorat honoris causa uniwersytetu w Oksfordzie, oraz order Imperium Brytyjskiego, z kolei rok później drugi doktorat honorowy, tym razem uniwersytetu w Edynburgu. Ostatnie lata życia spędził na pisaniu najwybitniejszego, choć najmniej znanego ze swoich dzieł - “Silmarillionu”, jednak to dopiero syn oryginalnego autora zdołał go wydać. Wybitny autor zmarł w 1973 roku w Bournemouth, a pochowany został razem z żoną w Oksfordzie.

Redakcja poleca

Wnętrze z drewnianymi meblami, rośliną i klasycznym telefonem. Na stole kwiaty w wazonie.

Pamiętasz, jak urządzano mieszkania w PRL-u? 15/15 tylko dla znawców [Quiz]

Remigiusz Mróz jest najbardziej poczytnym polskim pisarzem

Ukrył polskie nazwisko, żeby się przebić. Dziś jego książki to największe bestsellery

Najmłodszy zdobywca literackiego Nobla. Adaptację jego arcydzieła zna pewnie każde dziecko w Polsce

Dzieło z początków ubiegłego wieku pozostaje na topie

Umniejszaniem sukcesu “Hobbita” byłoby powiedzenie, że przyjął się dobrze. Książka przeszła do legendy popularyzując fantasy na całym świecie. Tolkien postawił poprzeczkę wysoko i po dziś dzień mało kto umie do niej doskoczyć. Dziś, 21 września, mija dokładnie 89 lat od premiery powieści. Książka ta jest lekturą szkolną w szkołach podstawowych w Polsce.

Powstały filmy zarówno na podstawie “Hobbita” jak i “Władcy Pierścieni”. Produkcje pochwalić się mogą świetnym wykonaniem - trylogia “Hobbit” nominowana była łącznie do 7 Oscarów, a trójka filmów z cyklu “Władca Pierścieni” łącznie do 30, z czego poszczególne filmy razem w sumie zdobyły 17 statuetek. Trylogia filmów, która była adaptacją „Hobbita” zarobiła łącznie 2,93 mld dolarów, natomiast trylogia „Władcy Pierścieni” zgarnęła około 2,9 mld dolarów.

Źródło: Radio ZET/ Wikipedia