Dziś 117. rocznica jego narodzin. Adaptacja jego książki to najlepszy polski film w historii
Dokładnie 117 lat temu urodził się Jerzy Andrzejewski. Był wybitnym pisarzem. Na podstawie jego powieści Andrzej Wajda nakręcił film, który zyskał miano arcydzieła. Dziś produkcja uważana jest przez wielu za najlepszy film w historii.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były początki kariery Jerzego Andrzejewskiego.
- Które dzieło Andrzejewskiego zainspirowało Wajdę do stworzenia filmu.
- Dlaczego powieść 'Popiół i diament' wywołała kontrowersje.
- Co wyróżnia ekranizację 'Popiół i diament' w reżyserii Andrzeja Wajdy.
117 lat temu urodził się wybitny polski pisarz. Jak wyglądały początki jego kariery?
Polska literatura to mnóstwo twórców, którzy na przestrzeni lat zachwycili swoimi dziełami. Ich twórczość jest ponadczasowa, co sprawia, że wielu czytelników chętnie wraca do danego tytułu. Często słynne powieści są inspiracjami dla filmowców, którzy ekranizują adaptacje książki.
Rozwiąż quiz. Tylko mistrz zdobędzie komplet punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem…
Quiz: Ekranizacje polskiej literatury. Będziesz mistrzem, jeśli odpowiesz na 4. pytanie
W gronie wybitnych polskich pisarzy znalazł się Jerzy Andrzejewski. Był polskim prozaikiem, publicystą, felietonistą, a także scenarzystą. Urodził się 19 sierpnia 1909 roku w Warszawie, gdzie 19 kwietnia 1983 roku zmarł.
Jerzy Andrzejewski w 1927 roku rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, porzucił je jednak w 1931 roku. Według różnych źródeł jego debiut przypadł na rok 1927 lub 1932. Wówczas na łamach dziennika „ABC” ukazało się jego opowiadanie pt. „Wobec czyjegoś życia”. W 1936 roku ogłosił tom opowiadań pt. „Drogi nieuniknione” w Bibliotece „Prosto z mostu”. Rozgłos przyniosła mu powieść z 1938 roku „Ład serca”. Był wówczas uważany za przedstawiciela literatury z nurtu chrześcijańskiego. W latach 1940-1944 był działaczem podziemia kulturalnego.
Filmowe arcydzieło powstało na podstawie jego powieści
Filmowcy inspiracje do swoich filmów czerpią z różnych źródeł. Jedną z nich są powieści słynnych pisarzy. Jerzy Andrzejewski w 1948 roku napisał powieść „Popiół i diament”. W 1958 roku na podstawie powieści powstał film o tym samym tytule, który został wyreżyserowany przez Andrzeja Wajdę.
„Popiół i diament” to społeczno-polityczna powieść, która początkowo nosiła tytuł „Zaraz po wojnie” i opublikowana została w 1947 roku w tygodniku „Odrodzenie”. Rok później ukazała się w zmienionej wersji i została wydana jako książka. Pracę nad książką Andrzejewski rozpoczął w 1946 roku. Planował napisać opowiadanie o adwokacie, który trafia do obozu koncentracyjnego podczas II wojny światowej. Tam ze szlachetnego człowieka ma zmienić się w oprawcę i osobę, która dręczy więźniów. Andrzejewski rozpisał utwór do rozmiarów powieści. Wspomniany wątek stał się jedynie elementem książki, a nie głównym tematem. Utwór otrzymał nagrodę pisma „Odrodzenie”. Spotkał się jednak z przeciwstawną reakcją ze strony recenzentów związanych z władzą.
Andrzej Wajda tworząc luźną ekranizację powieści złagodził propagandową wymowę utworu Jerzego Andrzejewskiego. Film skupia się na tragicznych losach partyzantów. Produkcja otrzymała od władz pozwolenie na rozpowszechnianie dzięki wstawiennictwu Jerzego Andrzejewskiego. Film otrzymała wiele nagród i wyróżnień.
Źródło: Radio ZET/ Wikipedia
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
![Kobieta w eleganckiej biżuterii, uśmiechająca się na tle publiczności na czerwonym dywanie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/20/7fb4c320/2505358-179x101-6eaab13dc7.png "Film Kasi Smutniak zachwycił włoskich krytyków. "Trafia prosto do serca"")
