Radio ZET
Rozrywka
Kultura
Cytat z arcydzieła polskiego noblisty: "Ludzkie gadanie jest jak ten..."

Cytat z arcydzieła polskiego noblisty: "Ludzkie gadanie jest jak ten..."

Martyna Zielonka

3 min. czytania

19.09.2026 11:06

"Chłopi" Władysława Reymonta to nie tylko opis życia polskiej wsi pod koniec XIX wieku, ale także powieść o człowieku, społeczności i prawach rządzących światem. Czytelnicy do dziś inspirując się złotymi myślami zawartymi w tym ponadczasowym utworze. Dziś przypominamy fragment, który doskonale charakteryzuje naturę plotek.

Młoda kobieta w chustce, uśmiechająca się i trzymająca zielony papier. Radosny wyraz twarzy.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jakie są główne wątki powieści "Chłopi"?
Dlaczego Reymont otrzymał Nagrodę Nobla?
Które adaptacje "Chłopów" były szczególnie znane?
Co jest motywem przewodnim powieści "Chłopi"?

Nie przegap

65 lat później ten genialny cytat Stanisława Lema wciąż zachwyca Polaków

Powieść warta Nobla

"Chłopi" – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Reymonta, została opublikowana w odcinkach w latach 1902-1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”. W formie książkowej ukazała się zaś w latach 1904-1909 w Warszawie w wydawnictwie Gebethner i Wolff. Utwór podejmuje tematykę chłopską. Akcja rozgrywa się we wsi Lipce i ukazuje dziesięć miesięcy życia mieszkańców miejscowości, wśród których znajduje się najbogatszy gospodarz – Maciej Boryna. Mężczyzna jest podwójnym wdowcem, ale zauroczony młodą i piękną sąsiadką – Jagną Paczesiówną – postanawia się pannie oświadczyć. Choć dziewczyna ani myśli o zamążpójściu, posłuszna matce, żądnej bogactwa, zgadza się zostać żoną szanowanego wdowca. To z kolei prowadzi do konfliktu w rodzinie Borynów. Antek, syn gospodarza, mimo że ma żonę i dzieci, podkochuje się w Jagnie, a z czasem wikła się z nią w romans…

Władysław Reymont za swoją powieść, jako drugi Polak (po Henryku Sienkiewiczu), został nagrodzony Literacką Nagrodą Nobla. Wyróżnienie otrzymał jednak dopiero w 1924 roku, zaledwie kilka miesięcy przed swoją śmiercią. Ze względu na chorobę, nie zdołał odebrać nagrody osobiście. „Za wybitny epos narodowy” – napisała w uzasadnieniu wyboru Akademia Szwedzka. Sam artysta, choć głęboko poruszony i dumny, widział w tym wydarzeniu głównie ironię losu. „Okropne! Nagroda Nobla, pieniądze, sława wszechświatowa i człowiek, który bez zmęczenia wielkiego nie potrafi się rozebrać. To istna ironia życia. Urągliwa i prawdziwie szatańska” – pisał w jednym z listów do przyjaciół.

Jak dobrze znasz polską literaturę? Sprawdź swoją wiedzę! Resztę artykułu znajdziesz pod quizem...

Quiz: Test z polskiej literatury. Przypasuj bohatera do książki, w której się pojawia

1/15 W którym utworze występuje Stanisław Wokulski?

"Granica"

"Lalka"

"Potop"

O powieści artysty w niektórych kręgach było jednak głośno dużo wcześniej niż gruchnęły wieści o Nagrodzie Nobla. Już w 1922 roku książka zainspirowała Eugeniusza Modzelewskiego, który zdecydował się zaadaptować ją na potrzeby swojego filmu. Potem powstały jeszcze dwie filmowe odsłony. W 1972 roku Jan Rybkowski zrealizował serial o losach Borynów (rok później pojawiła się też kinowa wersja), a w 2023 roku słynną historię w animowanej wersji pokazali DK Welchman i Hugh Welchman. Obraz był polskim kandydatem do Oscara w kategorii najlepszy film międzynarodowy.

Zobacz także

Kobieta z ciemnymi włosami i delikatnym uśmiechem, na tle jasnej ściany.

Ten cytat Wisławy Szymborskiej po 54 latach wciąż zachwyca kolejne pokolenia młodych Polaków

Cytat dnia ze słynnej polskiej powieści. "Bywają wielkie zbrodnie na świecie, ale chyba największą jest…"

Cytat dnia. Lew Tołstoj: "Wszystkie szczęśliwe rodziny są..."

"Chłopi". Cytat na dziś

Mimo licznych interpretacji i adaptacji, "Chłopi" wciąż pozostają powieścią, która inspiruje i zachęca do refleksji. Reymont ukazuje w niej uniwersalne ludzkie uczucia, takie jak miłość, zazdrość i chciwość, i mówi wprost o tym, że człowiek jest częścią wspólnoty i natury, a jego wybory często prowadzą do konfliktów między własnymi pragnieniami a oczekiwaniami społeczeństwa. W swoim utworze uwypukla też wpływ plotek, pomówień i ludzkich opinii na życie jednostki. Podobnie jak mała iskra może w mgnieniu oka wywołać wielki pożar lasu, tak jedno nieostrożne słowo potrafi błyskawicznie rozejść się w społeczeństwie. "Ludzkie gadanie jest jak ten ogień, nie przygasicie pazurami, sam się musi wypalić!" - mówił sołtys, odnosząc się do plotek na temat Jagny.